Το άλογο που ξέρει

Ένα ψωράλογο με φαγωμένο δέρμα, -χωράφια αθέριστα οι τρίχες που τού απόμειναν,- και βαριοφορτωμένο σακιά γιομάτα πέτρες και ξύλα αγκομαχά στην ανηφόρα. Οι αφέντες του, σαδιστές και μοχθηροί, το χτυπάνε αλύπητα με το μαστίγιο, προστάζοντάς το να τρέξει ακόμα πιο γρήγορα για την κορφή, το τρυπάνε με σουβλερή βουκέντρα, το βρίζουν, το κλωτσούν, κι όταν δε το βαστούν άλλο τα γόνατα και πέφτει, το περιγελούν. Το περιλούζουν με κουβάδες σάπιο νερό, του χώνουνε στο στόμα κοπριές και το αναγκάζουν να γλύφει το κάτουρο, που απ’ την αδυναμιά είναι αδύνατον πια να συγκρατήσει.

Η κορυφή ακόμα ψηλά, ίσα που αχνοφαίνεται, τυλιγμένη σ’ ένα μαύρο σεντόνι από σύννεφα, και ο δρόμος όλο και πιο στενός και τα βράχια όλο και πιο μυτερά. Το άλογο, υπό την απειλή του μαστιγίου καταφέρνει να σηκωθεί, κάνει κάποια βήματα, και τρικλίζοντας ξαναπέφτει. Για να ξαναπέσει και να ξανασηκωθεί, κι ας έχουν πια τα γόνατα φαγωθεί, κι ας έχει μείνει μόνο ένα πετσί να τα κρατάει στη θέση τους, κι ας έχουν ανοίξει δεκάδες μικρές βρυσούλες στη ράχη που τού στραγγίζουν το αίμα και τη δύναμη.

Το σπρώχνουν με το στανιό στην κορυφή, για να βρει, όπως τού λένε, τα άλλα άλογα που έφτασαν εκεί πριν από κείνο, για να φτιάσει κοπάδι, και να μην κάνει του κεφαλιού του, να μην τρέχει όπως έτρεχε ρέμπελο στα πράσινα λιβάδια της πεδιάδας, απ’ όπου και το ξεσήκωσαν, να μην τρώει όποτε και όσο θέλει, να μην κάνει αγώι όποτε και μ’ όποιον θέλει, αλλά τα άλλα άλογα μπροστά δεν έχουν τόσο φορτίο, όσο ανεβαίνουν τόσο και λιγοστεύει, κι έτσι μπορούν να τρέχουν ανάλαφρα και αγόγγυστα.

Το άλογο, όμως έχει φορτίο διπλό και τρίδιπλο, που όσο ανεβαίνει το μονοπάτι, τόσο αυτό μεγαλώνει. Οι αφεντάδες κάθε τόσο του προσθέτουν και καινούργια σακιά, απ’ αυτά που πετάνε τα άλογα που προπορεύονται και ξελαφρώνουν. Σακιά με ξύλα και πέτρες, άχρηστα υλικά, απλά για να τα πάει στην κορυφή, χωρίς νόημα και σκοπό, να τα’ αποθέσει εκεί πάνω, έρμαια στις ορέξεις των ανέμων που λυμαίνονται τους χειμώνες τις κορφές. Κι όσο το φόρτωμα μεγαλώνει, τόσο το βήμα κονταίνει, και ούτε λόγος πια να προφτάσει τα άλλα άλογα μπροστά που ξεμακραίνουν.

Κι όμως οι αφεντάδες επιμένουν, που αν μπορούσες να τους ρωτήσεις το γιατί, ο καθένας απ’ αυτούς θα σήκωνε τους ώμους αδιάφορα και θα σού έλεγε με τη σιγουριά που μόνο τους αδαείς κι ανόητους χαρακτηρίζει, ότι έτσι θα γίνει γιατί αυτό πρέπει να γίνει. Είναι σαφές λοιπόν ότι δεν ξέρουν, αλλά προσποιούνται ότι γνωρίζουν το γιατί, με τρόπο που μόνο οι αφεντάδες διδάχτηκαν να κάνουν για να παραμένουν αφεντάδες. Αν πετούσαν κάποια σακιά απ’ το φορτίο, αν άφηναν στο άλογο λίγο χρόνο να ξαποστάσει, αν του έβαζαν λάδι στις πληγές, αν του έδιναν λίγο σανό να φάει και λίγο νερό να πιεί, ίσως και να κατάφερνε να βγάλει το δρόμο, ακόμα κι αν ήταν άσκοπος και η κορφή μια χίμαιρα, κορφή μόνο για την κορφή και τίποτε παραπάνω. Κι ίσως να πρόφταινε και το υπόλοιπο κοπάδι, αν φυσικά καταδεχόταν ή ακόμα αν το ανάγκαζαν να μοιραστεί κάποια απ’ τα σακιά.

Αλλά δεν το κάνουν, ίσως πιστεύουν υπερβολικά στην πίστη τους, που αν δεν την πίστευαν με τόση επιμονή θα φαίνονταν στα μάτια των αλόγων διστακτικοί και άβουλοι, πράγμα αδιανόητο γι αυτούς που θέλουν να ποιμεναρχούν κοπάδια, ίσως πιστεύουν ότι το άλογο κάνει μπαγαμποντιές και προσποιείται, κι ότι το αίμα δεν είναι αληθινό, μα νερό που το πασπάλισε με κόκκινη μπογιά, ίσως και να μην τους νοιάζει αν πέσει κάτω τελικά και δεν ξανασκωθεί, αρκεί που το ‘χουν τώρα μπροστά να το περιπαίζουν και να το τυραννούν, διασκέδαση είναι κι αυτή, η χαρά του αφέντη, η απογείωση του σαδιστή, και φυσικά πρόοδος της τεχνικής και εξέλιξη της ποιότητας των συναισθημάτων, άλλο να πνίγεις στα μικράτα σου γατάκια, άλλο να στρίβεις το λαιμό των κουνελιών, κι άλλο να κεντρίζεις μέχρι θανάτου, αργά και βασανιστικά ένα περήφανο άτι. Κι είναι αυτή η μυρωδιά, του αίματος και των εκκρίσεων που τρυπάει το μυαλό και τρελαίνει τις αισθήσεις. Αλλά, ακόμα κι αν τη σκορπίζει ο άνεμος, αυτή παραμένει επίμονη στην κόκκινη γραμμή που αφήνουν πίσω τους οι δεκάδες μικρές βρυσούλες που τρέχουν ασταμάτητα από την πληγιασμένη ράχη.

Το άλογο όμως, παρ’ όλο που είναι άλογο, ξέρει. Ξέρει ότι δεν θα προφτάσει κανένα κοπάδι, γιατί αυτοί είναι οι νόμοι της φύσης, όταν ο άλλος τρέχει στην ίδια κατεύθυνση με σένα και με μεγαλύτερη ταχύτητα δεν πρόκειται ποτέ να τον προλάβεις, παρά μονάχα αν σταθείς τυχερός και παρακάμψεις το χρόνο, μέσα από κάποιο φαρδύ τούνελ, δηλαδή, καμωμένο ειδικά για μεγαλόσωμα άλογα. Ακόμα ξέρει ότι η κορυφή δεν έχει χρυσό, άγονη είναι και ξερή, σπαρμένη με αγκωνάρια και πετρωμένο χώμα, κι αυτή η μόνιμη μαυρίλα που την τυλίγει, σάβανο μοιάζει πιο πολύ παρά σύννεφο που κάθισε παροδικά να ξαποστάσει.

Σταθμίζει τις δυνάμεις του, και βρίσκει ακόμα αντοχές, ίσως γιατί νοιώθει ότι μπορεί να έχει και ένα δικό του σκοπό. Δεξιά κι αριστερά του μονοπατιού χάσκουν γκρεμίλες και βαθιά φαράγγια. Και τα βράχια είναι γλιστερά. Όσο και να τρεκλίζουν τα πόδια, άλογο είναι, τι στο καλό. Τέσσερα πόδια, τέσσερεις κλωτσιές, που άμα συγκεντρωθεί μπορεί και να τις καταφέρει δυνατές. Και η ουρά μπορεί ακόμα ν’ ανεμίζει, να ραπίζει και να τυφλώνει. Και το κεφάλι να δίνει γερές κουτουλιές, τις πιο γερές μάλιστα, στη κατεύθυνση του γκρεμού. Βοηθάει και ο αέρας που σπρώχνει τα φύλλα και τη σκόνη προς τα κει. Μετά θα μπορέσει να ξεφορτωθεί και τα σακιά με την ησυχία του. Και μετά θα δει.

Την τελευταία ώρα το σκέφτεται όλο και πιο πολύ. Και όσο πιο πολύ το σκέφτεται τόσο και πιο πολύ δυναμώνει. Ίσως στο πρώτο γύρισμα του μονοπατιού…

Τα λαμόγια, οι φιλότεχνοι

Ακόμα και οι FT το θεώρησαν υπερβολική εύνοια, προκατάληψη και μεροληψία, έμπρακτη απόδειξη των στρεβλών καιρών που ζούμε και των αξιών που αυτοί υποθάλπουν, ώστε παραμονή πρωτοχρονιάς κάθισαν και αφιέρωσαν κάποια σχόλια για τη λίστα των “εξαιρετικών” ανθρώπων που τιμήθηκαν και φέτος, όπως κάθε αρχή του χρόνου, στη Βρετανία.

“Σαν πολλοί μαζεμένοι δεν έπεσαν από τον εταιρικό κόσμο;”, φαίνεται ν' αναρωτιέται ο αρθρογράφος ήδη από τον τίτλο. Και ποιος ο λόγος της μεγάλης αυτής εύνοιας; Η ικανότητα διαχείρησης; Τα καινοτομικά επιτεύγματα; Οι νέες δουλειές που δημιούργησαν; Αρχίδια! Τα φιλάνθρωπα αισθήματα ήταν αυτά που μέτρησαν για να τους αναδείξουν σε ξεχωριστούς. Και όχι τα όποια κι όποια φιλανθρωπα αισθήματα. Αλλά αυτά που κατευθύνθηκαν ειδικά προς τις τέχνες.

Έχω παρατηρήσει ότι η λαμογιά, έχει μια ιδιαίτερη συνάφεια με την τέχνη, όχι την οποιαδήποτε τέχνη, αλλά τη θεσμοθετημένη και την επίσημη. Αυτή, που επιδεικνύεται σε καλλιμάρμαρα και περίτεχνα μέγαρα, αυτή που επικοινωνείται με ιλουστρασιόν φυλλάδια, μεγάλες αφίσες και αψόγου ορθοφωνίας μελίρρυτους παρουσιαστές. Που συνοδεύεται από γκαλά και πλούσια γεύματα, λιφταρισμένες κοκότες και ντιζαϊνάτα ενδύματα. Αν καθίσεις και ψάξεις έναν-έναν τους σπόνσορες ολόκληρου του κυκλώματος τέχνη, να μην μιλήσουμε για τους εμπόρους της, κάτω από τη συνωμοσία του glitter θα ανακαλύψεις τη βρωμιά του gutter, μιας και οι “επενδύσεις” σε έργα και χώρους τέχνης αποτελούν πρώτης τάξεως ξέπλυμα ποικίλων παράνομων δραστηριοτήτων.

Σοκ έπαθαν οι εκλεπτυσμένοι φιλότεχνοι της Ν. Υόρκης όταν έμαθαν ότι οι αγαπημένοι τους πολυδισεκατομυριούχοι αδελφοί Κοch, David και Charles, που συντηρούν πτέρυγες στο Σμισθόνιαν, το μπαλέτο και την όπερα της Ν. Υόρκης, θέατρα και άλλα τινά, είναι ταυτόχρονα και οι βασικοί χορηγοί του Τea Party, που όπως και να το κάνουμε, η λαική φυσιογνωμία και χοντράδα του τελευταίου δεν συνάδει με τα υψηλά γούστα της νεοϋορκέζικης ελίτ.

Έτσι, για να μην ξεφύγουν από την πεπατημένη, ανάμεσα σε αυτούς που τιμήθηκαν φέτος απ' τη βρετανική κυβέρνηση συμπεριλαμβάνονταν και αρκετοί από το προαναφερθέν είδος των λαμογιών, και ειδικά αυτών, που λόγω της επικαιρότητας της κρίσης, είχαν συγκεράσει τη φιλοτεχνία με τα hedge funds. Πρώτος στον κατάλογο ήταν ένας κροίσος, μαιτρ του short, που χρίστηκε ιπόττης για τις υπηρεσίες του, όχι στην τέχνη του σορταρίσματος των ομολόγων, αλλά του σορταρίσματος των τεχνών, ως πρόεδρος του Μουσείου Victoria & Albert.

Δεύτερος στον κατάλογο κάποιος ονόματι Paul Ruddock, μαιτρ κι αυτός του σορταρίσματος τραπεζικών μετοχών, τιμήθηκε για τις γεναιόδωρες προσφορές του στο Βρετανικό και το V&A Μουσείο.

Τρίτος στον κατάλογο των ευπατρίδων, κάποιος άλλος κύριος Ronson, παρά το γεγονός ότι πριν κάποια χρόνια είχε κάτσει και φυλακή για το μανιπουλάρισμα των μετοχών της εταιρίας Guiness,που βγάζει την ωραία ομώνυμη μπίρα.

Και πάει λέγοντας...

Αν υπήρχε ανάλογο έθιμο και σε μας, σίγουρα την πρωτιά θα την έπαιρνε ο Δασκαλόπουλος. Εκτός κι αν μου διαφεύγει κάποιος καλύτερος. Τουλάχιστον ο Μάκης ήταν πιο αυθεντικός, και ίσως αυτό ήταν που τον έφαγε. Αντί να τα ακουμπάει σε ομάδες, αν τα ακουμπούσε σε κανένα μέγαρο, ίσως σήμερα να κυκλοφορούσε και ελεύθερος και τιμώμενος.

Προσλήψεις της φτώχειας

Η κυνική ρήση της Θάτσερ, ότι “Δεν υπάρχει αυτό που αποκαλούν Κοινωνία, παρά μόνο άτομα και οι οικογένειές τους”, ούτε ήρθε ξαφνικά από τον ουρανό, ούτε από την άλλη έπεσε σε ξερό έδαφος. Βλέποντας σήμερα το είδος του ανθρώπου που κυριάρχησε τις τελευταίες δεκαετίες, η Θάτσερ ήταν μάλλον μπροστά από την εποχή της. Ο οικονομικός φιλελευθερισμός στην πιο ακραία του μορφή, δεν θα κατόρθωνε να επιβιώσει για τόσο πολύ, αν δεν μπόλιαζε με τις αξίες του, τις αγοραίες αξίες, τα μυαλά και τις νοοτροπίες μεγάλου τμήματος των δυτικών κοινωνιών. Ο νεοφιλελευθερισμός σαν κυρίαρχη ιδεολογία πλέον, απομόνωσε τον άνθρωπο από τον κοινωνικό του περίγυρο, σε ρόλο μάλιστα ανταγωνιστή και όχι συμμάχου, και τον κατέστησε τον μόνο υπεύθυνο τόσο για τις επιτυχίες όσο και για τις αποτυχίες του. Κρύο σύμπαν, θα μου πείτε, και γυμνό, αλλά όσο η ανάπτυξη μπορούσε ακόμα να δανείζεται από το μέλλον, χρήματα και ψευδαισθήσεις, το δόγμα της ΤΙΝΑ θα παρέμενε ακλόνητο. Μόνο μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα θα μπορούσαν ν’ ανθίσουν η απόλυτη βουλησιαρχία του Νew Age, και συγγραφείς σαν τον Κοέλιο, που έκαναν τον κόσμο να πιστεύει ότι εφ όσον η θέλησή του ήταν ισχυρή, ακόμα κι ολόκληρο το σύμπαν θα μπορούσε να κινητοποιηθεί για να την ικανοποιήσει. Έτσι όσοι δεν κατάφερναν να κινητοποιούν το σύμπαν και ως εκ τούτου, συνέχιζαν να διάγουν βίο δυσμενή, δεν είχαν κανέναν άλλον να κατηγορούν, παρά μόνο την αδύνατή τους θέληση και φύση.

Αυτή λίγο πολύ ήταν και η εικόνα που είχαν οι αμερικανοί, εκεί πίσω στο 2001, για τους φτωχούς. Σε μια δημοσκόπηση του National Public Radio, του Kaiser Family Foundation, και του Kennedy School of Government του Πανεπιστημίου του Harvard, περίπου οι μισοί από τους ερωτηθέντες είχαν απαντήσει ότι οι φτωχοί δεν κάνουν και πολλά πράγματα για να βγάλουν τους εαυτούς τους από τη φτώχεια. Σαν κύριες δε αιτίες φτώχειας αναφέρθηκαν η χρήση ναρκωτικών, η έλλειψη κινήτρων, η κακή ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης, το δίχτυ κοινωνικής ασφάλειας, η παρακμή των ηθικών αξιών, ενώ πολύ λίγοι ονομάτισαν την έλλειψη θέσεων εργασίας, σαν τη βασική αιτία.

Θα περίμενε κανείς η πρόσφατη οικονομική κρίση, που οδηγεί όλο και περισσότερους ανύποπτους στη φτώχεια, να είχε κάνει πολλούς να αλλάξουν γνώμη, ώστε οι ευθύνες να καταλογίζονται περισσότερο στα αίτια και τις συνθήκες της κρίσης, παρά στους ίδιους τους φτωχούς. Παρά ταύτα η κοινή γνώμη φαίνεται να παραμένει εγκλωβισμένη στις παλιές της εκτιμήσεις. Στη Μ. Βρετανία που τέθηκε το ερώτημα, σχετικά με το ποιες είναι οι αιτίες που οδηγούν στη φτώχεια, ο παράγοντας «τεμπελιά» ενώ το 1986 συγκέντρωνε το 19% των εκτιμήσεων, το 2009 συγκέντρωνε το 26%. Αντίθετα, ο παράγοντας «κοινωνική αδικία», ο οποίος το 1986 έπαιρνε ένα 25%, το 2009 μετά βίας έπιανε το 19%.

Παρόμοια αποτελέσματα, σχετικά με την πρόσληψη που έχει η βρετανική κοινωνία για το ύψος των κοινωνικών επιδομάτων έδειξε και μια άλλη δημοσκόπηση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού NatCen. Από το 1983 μέχρι το 2009 που συλλέγονται στοιχεία, όλο και περισσότεροι βρετανοί θεωρούν ότι οι κοινωνικές παροχές είναι αρκετά υψηλές και ότι αυτός είναι ο λόγος που οι άνεργοι δεν μπαίνουν καν στον κόπο να ψάξουν για δουλειά. Ενώ το 1983 το ποσοστό αυτό ήταν 35%, το 2009 αυξήθηκε στο 54%.

Στις ΗΠΑ, η κοινή γνώμη δεν είναι επίσης πολύ διαφορετική. Δημοσκόπηση της εταιρίας Rasmussen τον περασμένο Αύγουστο, έδειξε ότι ένα 49% των αμερικανών πιστεύει ότι τα κυβερνητικά προγράμματα αυξάνουν το επίπεδο της φτώχειας, ενώ μόνο το 20% πιστεύει το αντίθετο. Ένα 61% πιστεύει ότι για την ανεργία φταίνε οι μετανάστες και ένα 71% ότι τα κοινωνικά κονδύλια τα καρπούνται δικαιούχοι με υψηλά προσόντα.

Στην Ελλάδα οι κοινωνικές παροχές είναι ήδη ελάχιστες, και το επίδομα ανεργίας πενιχρό, ώστε οι ενδοιασμοί των αγγλοσαξονικών κοινωνιών να μην βρίσκουν άμεση εφαρμογή. Όχι ότι η εγχώρια κοινή γνώμη δεν έχει προβληματιστεί για τα αίτια της φτώχειας. Θα μπορούσε να την αποδώσει και στους ίδιους τους φτωχούς, αν δεν υπήρχαν οι Δημόσιοι Υπάλληλοι. Α! Και οι μετανάστες...

Ζωάκια, αστέρια στην αριθμητική

Ευτυχώς που ήρθαν οι γιορτές και τα δελτία μας έκαναν τη χάρη ν’ ανασάνουμε λιγάκι από το καθημερινό σφυροκόπημα. Το θρίλερ μπορεί να περιμένει ακόμα μερικές ημέρες. Προς το παρόν λίγος Εφραίμ, είναι ο,τι πρέπει για να ξαναθυμηθούμε πώς είναι να χαλαρώνεις τα βράδια μπροστά στο «χαζοκούτι», αλλά και ν’ αποδεσμεύεις το μυαλό από την πιεστική πραγματικότητα του μνημονίου και της λιτότητας.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο κάποιες ειδήσεις που πριν λίγο καιρό θα τις θεωρούσαμε off-center ξαναποκτούνε αξία. Για παράδειγμα με ενδιαφέρον διάβασα ότι ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Otago στη Ν. Ζηλανδία σχεδίασαν κάποια πειράματα με περιστέρια από τα οποία συνήγαγαν πως τα πετεινά αυτά του ουρανού, διαθέτουν καταπληκτικές μαθηματικές ικανότητες. Τα έστηναν δηλαδή μπροστά σε μια οθόνη με τρεις εικόνες, κάθε μια εκ των οποίων περιείχε από ένα έως τρία αντικείμενα. Με λίγη εκπαίδευση, που συνίστατο σε μια περιποιημένη περιστερο-λιχουδιά μετά από κάθε επιτυχία, τα περιστέρια μπορούσαν να διατάξουν τις εικόνες σε σειρά, πρώτα αυτή με το μικρότερο αριθμό αντικειμένων, μέχρι αυτή με το μεγαλύτερο, απλά χτυπώντας με το ράμφος τους την αντίστοιχη εικόνα στην οθόνη. Τα περιστέρια δεν λάθευαν στο μέτρημα όσα τρικ και να επινοούσαν οι εκπαιδευτές τους, αλλάζοντας για παράδειγμα το σχήμα, το χρώμα και το είδος των υπό μέτρηση αντικειμένων σε κάθε εικόνα.

Κατόπιν, αφού τα περιστέρια είχαν περάσει με επιτυχία το Lower της αριθμητικής, οι εικόνες έγιναν εννιά και η κατάταξη πιο δύσκολη. Κι όμως, πολύ γρήγορα το κατάφεραν κι αυτό, παίρνοντας επάξια το Proficiency, περνώντας μάλιστα και τις μαϊμούδες που κρατούσαν μέχρι πρότινος τα σκήπτρα της μαθηματικής ιδιοφυίας.

Κουφό; Καθόλου! Μια βόλτα στο ιντερνέτ γρήγορα φανέρωσε ότι η μαθηματική σκέψη(!) δεν αποτελεί προνόμιο μόνο των ανθρώπων, άντε και των ανώτερων θηλαστικών, αλλά και μερικών από τα πιο ταπεινά ζωντανά.

Για παράδειγμα ένα είδος σαύρας, η κοκκινό-ραχη, μπορεί να βρει τη διαφορά ανάμεσα σε 1, 2, και 3 μύγες, αλλά δυστυχώς όχι ανάμεσα σε 3 και 4.

Κάποια ψάρια όμως (τα λεγόμενα κουνουπόψαρα) μπορούν να διακρίνουν ανάμεσα στο 1 και δύο και 3, αλλά και ανάμεσα στο 3 και 4. Να, για παράδειγμα είχε βρεθεί ότι όταν ένα θηλυκό κουνουπόψαρο υφίστατο sexual harassment από τον σύζυγό του, αμέσως την κοπανούσε από την συζυγική φωλιά και κοίταζε να τρυπώσει στο μεγαλύτερο κοπάδι ψαριών που βρισκόταν τριγύρω του. Όταν είχε να διαλέξει ανάμεσα σε ένα ψάρι και σε δυο, πήγαινε πάντα στην παρέα των δυο. Όταν είχε να διαλέξει ανάμεσα σε κοπάδι τριών ψαριών και σ’ ένα άλλο τεσσάρων, προτιμούσε σαφώς την παρέα των τεσσάρων. Από κει και πάνω όμως το θηλυκό φαίνεται να τα έχανε. Αλλά όχι και την ικανότητα να διαλέγει το μεγαλύτερο κοπάδι όταν η διαφορά του από το αμέσως μικρότερο ήταν μεγαλύτερη του λόγου 2:1.

Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι ότι η απόδοση των εν λόγω ψαριών είναι συγκρίσιμη με αυτή ενηλίκων ανθρώπων οι οποίοι έχουν ένα πολύ περιορισμένο αριθμητικό λεξιλόγιο. Για παράδειγμα η γλώσσα Munduruku του Αμαζονίου δεν έχει λέξεις για αριθμούς μεγαλύτερους του πέντε. Κι αυτό που βρέθηκε είναι ότι οι αριθμητικές τους δυνατότητες δεν ξεπερνούν αυτές των ψαριών!

Τα λεμούρια μπορούν να βάλουν στη σειρά αριθμητικά μεγέθη, όπως και οι μαϊμούδες ρέζους, αλλά όπως και τα περιστέρια. Το ίδιο κάνουν και οι μέλισσες. Αλλά οι δυστυχείς τους κόβει να μετρήσουν μόνο μέχρι το πέντε. Ντιπ, παραπάνω!

Ικανότητα να εκτελούν αριθμητικές πράξεις έχουν και τα ποντίκια, τα ρακούν, οι παπαγάλοι, τα κουνάβια, τα δελφίνια, και όπως είπαμε και οι μαϊμούδες οι οποίες επιπλέον μπορούν όχι μόνο να προσθέτουν αλλά και να αφαιρούν.

Πώς συμβαίνει λοιπόν και τα ζώα μπορούν και μετρούν; Μα εξ αιτίας της εξελικτικής διαδικασίας για λόγους επιβίωσης. Δεν είναι ότι τα ζώα αυτά έχουν μια γλωσσική αίσθηση των αριθμών, δηλαδή δεν κάθονται να μετράνε 1,2,3, κλπ με το μυαλό τους. Απλά, αθροίζουν ομάδες αντικειμένων χωρίς να χρησιμοποιούν αριθμούς, και τούτο για να μπορούν να εκτιμούν τα μεγέθη των ανταγωνιστικών κοπαδιών και να αποφασίζουν αν τους παίρνει να μείνουν ή να την κοπανήσουν.

Το παράδοξο των εκλογών στην εποχή της Τρόικα

Η κρίση δεν άλλαξε μόνο το οικονομικό τοπίο των περισσοτέρων χωρών της ευρωπαϊκής ένωσης, αλλά επηρέασε καθοριστικά και την εκλογική συμπεριφορά όσων εκλογικών σωμάτων μπήκαν στην περιπέτεια της αλλαγής των κυβερνήσεών τους την χρονιά που διανύσαμε. Συγκεκριμένα τόσο τα εκλογικά σώματα της Ιρλανδίας, στο τέλος Φεβρουαρίου, όσο και της Πορτογαλίας στις αρχές Ιουνίου, και της Ισπανίας τον περασμένο μήνα, κλήθηκαν να αποφασίσουν για μια νέα κυβέρνηση, η οποία όμως δεν θα έφερνε τίποτε το νέο και το ελπιδοφόρο, μιας και απαράβατη προϋπόθεση της εκταμίευσης των κονδυλίων «διάσωσης» από την Τρόικα, ήταν η νέα κυβέρνηση που θα προέκυπτε, και ήταν λίγο πολύ γνωστή ποια θα ήταν αυτή, να είχε εκ των προτέρων δεσμευτεί, και μάλιστα εγγράφως, στους «διασώστες» ότι θα εφάρμοζε πιστά τους σκληρούς όρους που τα συνόδευαν.

Έτσι οι δεξιές κυβερνήσεις των Enda Kenny στην Ιρλανδία, Coelho στην Πορτογαλία, και Rajoy στην Ισπανία, που προέκυψαν είχαν ήδη ένα βαρύ συμβόλαιο λιτότητας να εκτελέσουν, συμβόλαιο, το οποίο και επικύρωσαν, εν γνώσει τους, οι ψηφοφόροι εκλέγοντάς τους.

Το καινούργιο, όσο και παράδοξο στοιχείο των εκλογικών αυτών αναμετρήσεων ήταν ότι οι ψηφοφόροι καλούνταν να επιλέξουν όχι ανάμεσα σε διαφορετικά πολιτικά προγράμματα, όπως γίνεται συνήθως, αλλά να αναδείξουν το πολιτικό εκείνο σχήμα που θα εφάρμοζε το ένα και μοναδικό πρόγραμμα όπως είχε υπαγορευτεί από την Τρόικα. Οι ψηφοφόροι ανταποκρίθηκαν, ψήφισαν με τη θέλησή τους αυτούς που ψήφισαν και δεν θα υπήρχε κανένα πρόβλημα, αν λίγους μήνες αργότερα δεν έπαιρναν τους δρόμους διαμαρτυρόμενοι για τα αποτελέσματα των μέτρων, τα οποία οι ίδιοι είχαν προ ολίγου ψηφίσει.

Οι Πορτογάλοι κατέβηκαν σε γενική απεργία, κάτι που είχαν να κάνουν από αρκετές δεκαετίες πριν, και οι Ιρλανδοί προσφάτως, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων, απέσυραν τη στήριξή τους στον Kenny και τον κυβερνητικό συνασπισμό. Για τους Ισπανούς είναι ακόμα νωρίς, αλλά δεν υπάρχει αμφιβολία ότι με την καινούργια χρονιά το ίδιο θα συμβεί κι εκεί.

Η ίδια ακριβώς παγίδα οιονεί δημοκρατίας που στήθηκε στις παραπάνω χώρες, στήνεται τώρα και στη χώρα μας, αλλά με κάποια μεγαλύτερη, είναι αλήθεια δυσκολία. Έφτυσαν αίμα οι Τροϊκανοί μέχρι να αποσπάσουν την ενυπόγραφη δέσμευση Σαμαρά ότι θα ασπαστεί την ορθόδοξη οικονομική τους σκέψη. Όχι ότι ο Σαμαράς είχε κάτι διαφορετικό στην ατζέντα του, αλλά η συγκυρία ήταν τέτοια που οι δημοσκοπήσεις τελευταία τού έκλειναν πονηρά το μάτι και τον άφηναν να ελπίζει ότι θα μπορούσε και να γινόταν ο χαλίφης στη θέση του χαλίφη Παπανδρέου.

Οι εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου θα μπορούσαν να ιδωθούν και σαν μια παραχώρηση της τρόικας, ως αντίδοτο, ας πούμε, στο πραξικόπημα Παπαδήμου, μιας και το πραξικόπημα Μόντι, την ίδια ακριβώς περίοδο, δεν συνοδεύτηκε από κάτι τις το ανάλογο. Οι Ιταλοί θα δούνε τις κάλπες μόνο στο κλείσιμο της τετραετίας, απαλλαγμένοι για την ώρα από φιλοσοφικές αναζητήσεις περί του νοήματος των εκλογών σε περιόδους σημαδεμένες από εξωτερικούς οικονομικούς επικυρίαρχους και νομοθέτες.

Οι εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου, κουβαλούν τόσες δεσμεύσεις επάνω τους που αναμφίβολα δεν έχουν να δώσουν κάτι διαφορετικό από τον μνημονιακό μονόδρομο, παρά μονάχα αν τα δυο μεγαλύτερα κόμματα της αριστεράς κάνουν την έκπληξη και ανατρέψουν άρδην το σκηνικό. Οι δημοσκοπήσεις όμως συστηματικά δεν δείχνουν κάτι τέτοιο, κι ούτε υπάρχει κανένα σημάδι στον ορίζοντα για κοινή τους κάθοδο και συνεργασία. Η Νέα Δημοκρατία παίζοντας ανάμεσα στη συμμετοχή, τη συγκυβέρνηση και την αντιπολιτευόμενη συγκυβέρνηση κατορθώνει να συγκρατεί τα ποσοστά της, ενώ δεν θα δυσκολευτεί να βρει τους μαϊντανούς για να σχηματίσει κυβέρνηση όταν έρθει εκείνη η ώρα. Το Πασόκ, ή μάλλον μέρος του Πασόκ, όπως Χρυσοχοΐδης, Λοβέρδος, Βενιζέλος κλπ, προσπαθεί εναγωνίως να απεκδυθεί τον μνημονιακό του μανδύα, και να παρουσιαστεί στις εκλογές με το παλιό «αντεξουσιαστικό» του προσωπείο. Ίσως και να προσδοκά σε ένα θαύμα.

Γι αυτό το λόγο λοιπόν, επειδή το παιχνίδι είναι εξ αρχής σικέ, δεν υπάρχει και μεγάλη προθυμία από τη μεριά των ψηφοφόρων να προσέλθουν σύντομα στις κάλπες. Το ποσοστό αυτών που θέλουν την κυβέρνηση Παπαδήμου να εξαντλεί την τετραετία, με εξαίρεση τη δημοσκόπηση της MRB (15/12) που δίνει ένα 11,8%, είναι αρκετά υψηλό: η MARC (18/12) δίνει ένα 40,3%, η ΜETRON ANALYSIS (9/12), ένα 44,5% και η PUBLIC ISSUE (8/12), ένα 48%. Και δεν είναι γιατί ο Παπαδήμος χαίρει αρκετής δημοφιλίας και καλλιεργεί προσδοκίες. Το χαρτί της προ μηνός ευφορίας έχει ήδη αρχίσει να καίγεται με γοργούς ρυθμούς, όπως οι ίδιες δημοσκοπήσεις δείχνουν.

Οι εκλογές, το μόνο νομιμοποιημένο εργαλείο το οποίο θα μπορούσε να ανατρέψει το σκηνικό της φρίκης, έχει ήδη νοθευτεί με τους περιορισμούς που έθεσε η Τρόικα στα μεγαλύτερα κόμματα ως προς το είδος της πολιτικής που επιτρέπεται να ακολουθήσουν και τους οποίους έχουν ρητά αποδεχτεί. Η δυστυχία είναι ότι στους όρους αυτούς έχει παγιδευτεί και ένα μεγάλο κομμάτι του εκλογικού σώματος, ωστε να αποζητά κυβερνήσεις με κριτήρια αποτελεσματικότητας και συμμόρφωσης προς τις τροικανές επιταγές, όπως συνέβη και στις χώρες που προαναφέραμε. Αν η σύγχυση αυτή δεν διαλυθεί, τότε δεν θα έχουμε να περιμένουμε πολλά από τις επικείμενες εκλογές.

Η κινηματογραφική βιομηχανία της Βορείου Κορέας

ΠΗΓΗ: aljazeera

North Korean leader Kim Jong-Il's love of film is well-documented, but few outsiders know that he is revered as a genius of cinema by his own people.

Now, this groundbreaking film opens a window inside the world's most secretive country and an elite academy, where young actors are hand-picked to serve a massive propaganda machine.

Filmmakers Lynn Lee and James Leong spent more than two years on this project, becoming the first foreigners to film inside Pyongyang's University of Cinematic and Dramatic Arts.

On this edition of 101 East, we gain a rare insight into the beating heart of North Korea's extraordinary film industry.

Click here for more about Lynn Lee's and James Leong's film shooting in North Korea.

Βόρεια Κορέα, όχι και τόσο απομονωμένη τελικά

φωτο: πανεπιστημιο kim il sung

Η επαναφορά της Β. Κορέας στο προσκήνιο, μαζί με τ’ άλλα έφερε και μια ευκαιρία ακόμα, για να τα χώσει κανείς στο ΚΚΕ. Ακόμα και συλλυπητήριο τηλεγράφημα να μην έστελνε, κάποιες πιπεράτες αναφορές του στο καθεστώς σε παρελθόντες χρόνους, όλο και θα ξεθάβονταν. Τώρα δα που πλησιάζουν και οι εκλογές και το ΚΚΕ φαίνεται να «φυσάει», μια υπόμνηση για τα ολέθρια αποτελέσματα όχι του ουτοπικού, μα του εφαρμοσμένου κομμουνισμού θα μπορούσε να ενισχύσει την προπαγάνδα των αντιπάλων του με λαχταριστές φρέσκες εικόνες.

Το να κάθεται κανείς και να αντιπαρατίθεται αν αυτό που συμβαίνει στη Β. Κορέα είναι ο επί της γης κομμουνιστικός παράδεισος, δεν έχει και πολύ νόημα. Όσο και να θέλεις να εξωραΐσεις την πραγματικότητα, αυτή είναι δύσκολο να κρυφτεί. Βέβαια υπάρχουν και πολλά αντεπιχειρήματα, τα οποία ως ένα βαθμό είναι σεβαστά. Η Β. Κορέα είναι ακόμα σε εμπόλεμη κατάσταση με τη Ν. Κορέα, βρίσκεται, καλώς ή κακώς στο στόχαστρο και της Αμερικής και με τέτοιους εχθρούς, η στρατικοποίηση της κοινωνίας αλλά και η ανάπτυξη πυρηνικών όπλων μπορούν κάλλιστα να δικαιολογηθούν. Τα τελευταία, ως ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί, έχουν ως τα τώρα δράσει αποθαρρυντικά για μια αμερικανική επίθεση. Η καθ’ όλα ρεαλιστική αυτή πιθανότητα δικαιολογεί κι ως ένα βαθμό την ερμητικότητα της βορειοκορεατικής κοινωνίας και την καχυποψία προς τους ξένους και δη τους δυτικούς.

Βλέποντας όμως από πιο κοντά τα πράγματα η Β. Κορέα δεν είναι και τόσο απομονωμένη, όσο θέλουμε να πιστεύουμε. Απλά διατηρεί σχέσεις, εμπορικές και διπλωματικές με ένα κομμάτι του κόσμου το οποίο εν πολλοίς, είναι αθέατο στη Δύση. Αλλά και μ’ αυτή δεν πάει πίσω. Μέσα στην τελευταία δεκαετία, για παράδειγμα, προχώρησε στη σύναψη διπλωματικών σχέσεων με 66 χώρες. Το 2000 με την Ιταλία, Αυστραλία, Ην. Βασίλειο και τις Φιλιππίνες. Το 2001 με τον Καναδά, και αμέσως μετά με τη Γερμανία, Ν. Ζηλανδία, Ολλανδία, Βέλγιο, Ισπανία και Λουξεμβούργο. Εν τω μεταξύ συνέχισε να διατηρεί διπλωματικές σχέσεις και με τις χώρες του πρώην συμφώνου της Βαρσοβίας, καθώς και με τη Φινλανδία, Σουηδία και Δανία. Η Πολωνία διατηρεί πρεσβεία στη Β. Κορέα μαζί με τις Τσεχία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Γερμανία, Ην. Βασίλειο, και Σουηδία, η οποία ήταν και η πρώτη, από τις υπόλοιπες χώρες που την άνοιξε.

Επιπλέον η Β. Κορέα συμμετέχει ως μέλος και σε διάφορους διεθνείς οργανισμούς, όπως στα Ην. Έθνη το 1991, το διεθνή οργανισμό τροφίμων και γεωργίας, τη διεθνή ένωση ταχυδρομείων, το διεθνή οργανισμό πολιτικής αεροπορίας, τη παγκόσμια οργάνωση υγείας, το διεθνή οργανισμό μετεωρολογίας, τον ερυθρό σταυρό, την κίνηση των αδεσμεύτων, και για να μην μακρηγορώ στους περισσότερους διεθνείς οργανισμούς υπό την αιγίδα του ΟΗΕ.

Πριν χειροτερέψουν οι σχέσεις με τη Ν. Κορέα το 2009, λόγω αλλαγής πολιτικής του νέου νοτιοκορεάτη προέδρου Bak, νότιοι τουρίστες επισκέπτονταν συχνά βορειοκορεάτικα θέρετρα στα περίφημα βουνά Kumgang για πεζοπορίες, σκι κλπ. Σύμφωνα με έκθεση της βιβλιοθήκης του Αμερικανικού Κογκρέσου, το 2000, για το οποίο υπάρχουν στοιχεία, περίπου 130,000 τουρίστες επισκέφτηκαν τη χώρα. Μέχρι δε τον Οκτώβριο του 2004 η Β. Κορέα κατείχε την έδρα του αντιπροέδρου στον παγκόσμιο οργανισμό τουρισμού για τη Ν.Α. Ασία και τον Ειρηνικό.

Μια παρ’ όλα αυτά κλειστή και προσεκτική στ’ ανοίγματά της, κοινωνία, δεν μπορεί παρά να τραβάει την περιέργεια και την προσοχή. Μια βόλτα στο διαδίκτυο αποκαλύπτει πληθώρα πληροφοριών και οπτικού υλικού, το οποίο ακόμα και αν αποτελεί προπαγανδιστική παραγωγή τόσο από τη Β. Κορέα, όσο και από τη Δύση, δεν παύει να έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Υπάρχει φυσικά και υλικό ουδέτερο, από ξένους μεμονωμένους ταξιδιώτες, οι οποίοι προσπαθούν να κάνουν τη δική τους καταγραφή. Τέτοιο υλικό, για παράδειγμα, μπορεί κανείς να βρει στο blog ενός αυστριακού ο οποίος μαζί μ’ ένα φίλο του Ελβετό ταξίδεψαν με τρένο από Αυστρία στην Πιονγιανγκ, μέσω Ρωσίας. Για όσους επίσης ενδιαφέρονται, ταξίδια από Πεκίνο στη Β. Κορέα οργανώνονται από ένα σουηδικό γραφείο ταξιδίων ΕΔΩ.

Η Β. Κορέα την προηγούμενη δεκαετία έκανε επίσης και κάποια ανοίγματα προς την κατεύθυνση εγκαθίδρυσης μιας οικονομίας της αγοράς. Θέσπισε κίνητρα στα εργοστάσια ώστε να λειτουργούν με βάση το κέρδος και προέβη σε ανάλογες αυξήσεις μισθών, αλλά και τιμών. Το σύστημα της επιδότησης μέσω κουπονιών εγκαταλείφθηκε, και οι ισοτιμίες με ξένα νομίσματα τροποποιήθηκαν με σκοπό την αύξηση της εσωτερικής κατανάλωσης. Υιοθετήθηκαν τεχνικές management και λειτούργησαν ιδιωτικές αγορές αγροτικών προϊόντων, μέσω των οποίων μετριάστηκε το πρόβλημα της πείνας.

Δεν μου είχε περάσει απ’ το μυαλό να ασχοληθώ με την Παιδεία και την κατάσταση των πανεπιστημίων της, αν δεν έπεφτα σε μια φωτογραφία από την εσωτερική πισίνα του αρχαιότερου και πιο φημισμένου πανεπιστημίου της χώρας, το Kim Il Shung, στην Pyongyang. Όπως βλέπετε είναι κάτι παραπάνω από εντυπωσιακή. Ακόμα περισσότερο όμως είναι το καινούργιο συγκρότημα που τη στεγάζει.

Η wikipedia καταγράφει 23 πανεπιστήμια, με την υποσημείωση ότι η λίστα δεν είναι πλήρης.

Ψάχνοντας κάποια από αυτά στις ιστοσελίδες τους, αντιλαμβάνεται κανείς ότι πρόκειται για εντυπωσιακά και αξιοπρεπή ιδρύματα, όσο τουλάχιστον μπορεί να κρίνει από τις περιγραφές και τις φωτογραφίες των βιβλιοθηκών, εργαστηρίων, και υποδομών. Φοιτητές επίσης εκπαιδεύονται σε πανεπιστήμια της Ινδίας, κυρίως σε θέματα πληροφορικής. Με του 2000, γύρω στα 2 εκατ. φοιτητές παρακολούθησαν περισσότερα από 300 κολέγια και πανεπιστήμια. Ο δε γενικός πληθυσμός είναι εγγράμματος σε ποσοστό 99%, σύμφωνα πάλι με την Αμερικανική Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου.

Αλλά το πιο κουφό, είναι ότι η Β. Κορέα έχει εδώ και ένα χρόνο και το πρώτο της ιδιωτικό πανεπιστήμιο, το Pyongyang University of Science and technology, (PUST), με κεφάλαια από Βόρεια και Νότια Κορέα, καθώς και από Κίνα και ΗΠΑ. Θα εκπαιδεύει γύρω στους 200 φοιτητές το χρόνο και θα απονέμει πτυχία, masters, διδακτορικά, καθώς και MBA σε business administration! Το όλο project είναι στα πλαίσια της διαδικασίας μιας μελλοντικής επανένωσης των δυο χωρών.

Λιγότερη Γνώση, Μεγαλύτερη Δύναμη

Μπορεί ως τα τώρα να πιστεύαμε, κυρίως διαισθητικά, ότι η Κτηνώδης Δύναμη προέρχεται από την Ογκώδη Άγνοια, αλλά δεν είχαμε και κάποιο τρόπο να το τεκμηριώσουμε επιστημονικά. Πέρα από κάθε λογική θα που πείτε. Πώς είναι δυνατόν, σε μια κοινωνία που από το πρωί ως το βράδυ λιβανίζει σε υπερθετικό βαθμό την αξία της γνώσης ως την πεμπτουσία της ευημερίας και της προόδου, να έρχεται κάποιος και να υποστηρίζει το αντίθετο; Ότι δηλαδή η άγνοια και η έλλειψη πληροφόρησης μπορεί και να σώζουν;


Tα στερεότυπα αυτά έρχεται να ανατρέψει μια πρόσφατη μελέτη από το εργαστήριο οικολογίας και εξελικτικής βιολογίας του Princeton, την οποία θα είχα αφήσει να περάσει ασχολίαστη, κυρίως λόγω της μεγάλης καχυποψίας που τρέφω στους διάφορους «εξελικτικούς» και τα αυθαίρετα συμπεράσματά τους, αν δεν ήταν δημοσιευμένη στο εγκυρότατο περιοδικό «Science»[1].



Το ρεζουμέ της ιστορίας είναι ότι υποκείμενα με τη μικρότερη πληροφόρηση και γνώση και με το λιγότερο ενδιαφέρον για ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα μπορούν στην πραγματικότητα να παίζουν σημαντικό ρόλο στην επίτευξη δημοκρατικής συναίνεσης! Και τούτο, διότι με το να συντάσσονται με την αριθμητική πλειοψηφία, απλά εξασθενίζουν την επιρροή δυναμικών μειοψηφικών φατριών, οι οποίες διαφορετικά θα μπορούσαν να κυριαρχούν.


«Η κλασσική άποψη», λένε οι ερευνητές, «είναι ότι οι αδαείς δίνουν τόπο στις εξτρεμιστικές ιδέες να πολλαπλασιαστούν. Εμείς όμως βρήκαμε το ακριβώς αντίθετο. Ακόμα κι ένας μικρός πληθυσμός αδιάφορων υποκειμένων, μπορεί να δράσει αντισταθμιστικά και να αποκαταστήσει την κυριαρχία της πλειοψηφίας. Παρ’ όλα αυτά, όμως υπάρχουν και όρια. Όταν οι αδαείς γίνουν τόσοι πολλοί, η ομαδοποίησή τους παύει να είναι συνεκτική και τότε αυτό που παρατηρείται είναι λευκός θόρυβος, χωρίς καμιά ομάδα να μπορεί να κυριαρχήσει».


Το συμπέρασμα αυτό προέκυψε από μελέτη της συμπεριφοράς ψαριών, και συγκεκριμένα ενός είδους το οποίο έχει εγγεγραμμένη στο γενετικό του υλικό την προτίμηση για το κίτρινο χρώμα. Οι ερευνητές εκπαίδευσαν ένα μεγάλο κοπάδι από τα εν λόγω ψάρια να έλκεται και να κολυμπά προς ένα μπλε στόχο, εκπαιδεύοντας ταυτόχρονα και ένα μικρότερο ώστε να κολυμπά προς το φυσικό του χρώμα προτίμησης, το κίτρινο.


Μετά το τέλος της διδασκαλίας στο ψαροσχολείο, και αφού όλα τα ψαράκια είχαν αποφοιτήσει με άριστα, οι ερευνητές αποφάσισαν να ρίξουν στο ενυδρείο κι ένα κοπάδι από ανεκπαίδευτα ψάρια. Ενώ κανείς θα υπέθετε ότι θα κατευθύνονταν προς τον φυσικό τους κίτρινο στόχο, αυτά τον αγνόησαν και προτίμησαν να συνταχθούν με το μεγαλύτερο κοπάδι των «μπλε» ψαριών.


«Το να συντάσσεσαι με την πλειοψηφία, είναι μια απλή και γρήγορη απόφαση, ευεργετική για την επιβίωση, και δείχνει πώς η έλλειψη πληροφόρησης μπορεί να αποτελεί και πλεονέκτημα», λένε οι ερευνητές, χωρίς να λένε όμως και τίποτε το θεμελιακά καινούργιο.


Από την άλλη μεριά ο καθηγητής μαθηματικών και οικονομικών Saari από το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια- Irvine, βρίσκει ότι τα συμπεράσματα αυτά, δηλαδή η μετάβαση από την κυριαρχία ισχυρών μειοψηφικών απόψεων στον πλουραλισμό, μπορούν να εφαρμοστούν και στην περίπτωση των αποφάσεων του εκλογικού σώματος. Στις εκλογικές αναμετρήσεις με μικρή συνολικά συμμετοχή, αλλά με μεγαλύτερη παρουσία δυναμικών μειοψηφικών ομάδων, όπως για παράδειγμα οι προκαταρκτικές και οι ενδιάμεσες, είναι αυτές οι δεύτερες ομάδες οι οποίες κυριαρχούν. Στις προεδρικές όμως εκλογές, όπου η συμμετοχή είναι μεγαλύτερη, όπως και η συμμετοχή λιγότερο πληροφορημένων ψηφοφόρων, οι δυναμικές μειοψηφίες παύουν να ασκούν επιρροή.


Σ’ ένα από τα μοντέλα της, η ομάδα του Princeton θεώρησε δυο ομάδες ζώων, μια πλειοψηφική και μια μειοψηφική από άποψη μελών, αλλά με κάθε μια τους να έχει ισχυρή άποψη για κάποιο σκοπό, ας πούμε για το ποια κατεύθυνση θα έπρεπε να ακολουθήσει η αγέλη. Ο βαθμός αφοσίωσης κάθε ομάδας στο συγκεκριμένο στόχο καθοριζόταν από μια μεταβλητή παράμετρο, η οποία αντιπροσώπευε όλη τη γκάμα των δεσμεύσεων. Στο τέλος του υπολογιστικού αυτού πειράματος, όλα τα ζώα ακολουθούσαν την ομάδα εκείνη που επεδείκνυε την ισχυρότερη δέσμευση στο στόχο, ανεξάρτητα αν η ομάδα αυτή ήταν η πλειοψηφική ή η μειοψηφική. Η εισαγωγή όμως στο πείραμα μια τρίτης ομάδας ζώων χωρίς καμιά ιδιαίτερη άποψη έδειξε ότι τα προηγούμενα αποτελέσματα μπορούσαν να ανατραπούν. Ακόμα και στην περίπτωση που η μειονοτική ομάδα είχε την ισχυρότερη προβλεπόμενη δέσμευση στο σκοπό, αρκούσαν μόνο 10 «αδέσμευτα» και χωρίς άποψη ζώα, ώστε ο έλεγχος να περιέλθει από τη μειοψηφία στην πλειοψηφία, εξασφαλίζοντας, αυτό που λέμε δημοκρατική συναίνεση.


Το προηγούμενο, αλλά και διάφορα άλλα μαθηματικά μοντέλα της ομάδας του Princeton προσπαθούν να καταδείξουν τις διαδικασίες με τις οποίες οι άνθρωποι επηρεάζουν ο ένας τον άλλον. Οι υπολογισμοί έδειξαν ότι κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της απόφασης τα υποκείμενα τείνουν να ακολουθήσουν αυτό το οποίο θεωρούν ως την κυριαρχούσα άποψη, εκτός από αυτά τα οποία έχουν ήδη μια ισχυρή άποψη, ας πούμε τα δογματικά, τα οποία είναι περισσότερα ανθεκτικά στην κοινωνική πίεση.


Η ύπαρξη των ισχυρών αυτών απόψεων, δίνει την εντύπωση ότι είναι και οι κυριαρχούσες. Τα αδαή όμως υποκείμενα, μη έχοντας συγκεκριμένη άποψη, τείνουν να αναχαιτίσουν αυτή τη διαδικασία διότι ανταποκρίνονται καλύτερα σε αριθμητικές παρά σε σημασιολογικές διαφορές, και με τον τρόπο αυτό χαλιναγωγούν την επιρροή των δογματικών.


Μετά απ' αυτά, τι συμπέρασμα μπορούμε να βγάλουμε για τα καθ' ημάς; Να, ότι όσο και να φωνάζουν οι αριστερές και ακροδεξιές μειοψηφίες, στο τέλος οι απληροφόρητοι, που είναι και οι περισσότεροι, θα ψηφίσουνε ΠΑΣΟΚ και ΝΔ.


[1]. D. Couzin, C. C. Ioannou, G. Demirel, T. Gross, C. J. Torney, A. Hartnett, L. Conradt, S. A. Levin, N. E. Leonard.Uninformed Individuals Promote Democratic Consensus in Animal Groups. Science, 2011; 334 (6062): 1578 DOI: 10.1126/science.1210280।

Από τη Βαϊμάρη στο CERN

Φαίνεται ότι οι περίοδοι κρίσης κρύβουν κάτι το ιδιαίτερο, κάτι που γονιμοποιεί τον εγκέφαλο και τον κινητοποιεί να παράγει έργο πρωτότυπο, φιλοσοφικό, λογοτεχνικό, επιστημονικό. Έτσι δείχνει τουλάχιστον η ιστορική εμπειρία. Στον προηγούμενο αιώνα, η περίοδος της δημοκρατίας της Βαϊμάρης έμεινε γνωστή σαν μια με το υψηλότερο επίπεδο διανοητικής παραγωγής. Στη φιλοσοφία, με τα έργα του Χούσερλ του Χάιντεγκερ, και τη Σχολή της Φρανκφούρτης, στην αρχιτεκτονική με τον Γκρόπιους και το Βauhaus, στο θέατρο με τον Μπρεχτ, και στη Φυσική με τον Ηeisenberg, και την περίφημη αρχή της αβεβαιότητας και τους Born, Pauli, κ.α. με την ουσιαστική συμβολή τους στην θεμελίωση της κβαντικής φυσικής.

Η περίοδος της γερμανικής κατοχής πάλι, είδε την άνθηση μιας νέας γενιάς λογοτεχνών, τη λεγόμενη γενιά του 1940, καθώς επίσης και τη γέννηση σημαντικών έργων από την προηγούμενη γενιά, τη λεγόμενη του μεσοπολέμου.

Το τέλος της πρώτης δεκαετίας του 21ου μάς βρίσκει σε μια καινούργια κρίση, και θέλοντας θαρρείς να επιβεβαιώσει την αρχική μας παρατήρηση, μάς φέρνει σε καινούργιες θεμελιακές ανατροπές. Αυτή τη φορά αποκλειστικά στις επιστήμες και δη στη Φυσική. Το 2011 ίσως μείνει στην ιστορία σαν η χρονιά που οι φυσικοί βάλθηκαν να ξεθεμελιώσουν ό,τι σίγουρο και σταθερό είχε χτιστεί από τον προηγούμενο επαναστατικό, σε σχέση με τις επιστήμες. Και οι ανατροπές που επιχειρήθηκαν δεν ήταν μια, δεν ήταν δυο, αλλά τρεις.

Τέτοια εποχή πέρσι, είχαμε το πρώτο παγκόσμιο σούσουρο από την επικείμενη ανακοίνωση της NASA, ότι μπορεί να υπάρχει ζωή και σε άλλους πλανήτες, όχι τόσο φιλόξενους όσο ο δικός μας. Όπως είχαμε γράψει και τότε, η ανακάλυψη αφορούσε στην ενσωμάτωση του άκρως τοξικού αρσενικού στο DNA μικρο-οργανισμών που αφθονούν στα λασπώδη έγκατα της λίμνης Mono, στην Καλιφόρνια. Μια τέτοια προοπτική θα άλλαζε για πάντα την αντίληψή μας για το τι συνιστά ζωή και για το πού αυτή μπορεί να ευδοκιμήσει. Δυστυχώς όμως, η ανακοίνωση φαίνεται ότι ήταν βιαστική, η υποδοχή που υπέστη από την επιστημονική κοινότητα ήταν άκρως επικριτική, και έτσι το αντίστοιχο εργαστήριο αναγκάστηκε να τα μαζέψει και ν’ αποσυρθεί, ως όφειλε, για περαιτέρω πειράματα και επαναθεωρήσεις.

Η δεύτερη ανατροπή ήρθε αρκετά αργότερα, τον Σεπτέμβρη, όταν ομάδα από το CERN ανακοίνωσε ότι κάποια νετρίνα που είχαν σταλεί από τη Γενεύη στο Gran Sasso της Ιταλίας, 720 χμ μακριά, είχαν φτάσει στον προορισμό τους πριν την ώρα τους κατά 60 περίπου ns, (1 ns=10^-12 s), χρονική απόκλιση που προκάλεσε δικαίως πολύ θόρυβο. Και τούτο, γιατί αυτό θα σήμαινε ότι η ταχύτητα του φωτός, (μια απ’ τις ελάχιστες βεβαιότητες που είχαμε σ’ αυτόν τον κόσμο), θα μπορούσε και να μην ήταν η μεγαλύτερη στο σύμπαν, όπως είχε δείξει ο Αϊνστάιν με την Ειδική Θεωρία της Σχετικότητας. Πρακτικά, αν αυτό συνέβαινε, η αντίληψή μας για την φυσική τάξη των πραγμάτων θα έπαυε να είναι η ίδια, καθ’ ότι θα μπορούσε κανείς να στέλνει μηνύματα στο παρελθόν, και η χρονική ακολουθία μεταξύ αιτίου και αποτελέσματος να αντιστρεφόταν.

Αλλά όπως είχε πει και ο Carl Sagan, «ασυνήθιστες αξιώσεις, απαιτούν και εξονυχιαστικές αποδείξεις». Έτσι το πείραμα με τα νετρίνα, επαναλήφθηκε δυο μήνες μετά, με πιο ακριβείς προϋποθέσεις, όπως στενότερος αρχικός παλμός, και καλύτερος συγχρονισμός των ρολογιών, αλλά και πάλι αυτά έφτασαν στο Gran Sasso νωρίτερα απ’ ότι τα περίμεναν. Διατυπώθηκαν διάφορες υποθέσεις, από εξωτικές, ότι πιθανόν να πέρασαν κάτω από τις Άλπεις καβαλώντας μια άλλη πέμπτη διάσταση, έως πιο προσγειωμένες, ότι δηλαδή η μέτρηση με GPS μπορεί και να επηρεάζεται από το βαρυτικό πεδίο, οπότε και θα πρέπει να διορθωθεί αναλόγως. Εν πάση περιπτώσει τα πειράματα θα επαναληφθούν και ως τότε θα διατελούμε εν αγωνία.

Η τρίτη ανατροπή ήρθε πριν λίγες μέρες, με την ανακοίνωση πάλι από το CERN, ότι πιθανόν να εντοπίστηκε το περίφημο σωματίδιο Higgs, και του Θεού επονομαζόμενο. Παρ’ όλο το Διαφωτισμό και το υλιστικό υπόβαθρο της Δύσης, το φάντασμα του Θεού συνεχίζει, απ’ ότι φαίνεται, να στοιχειώνει το υποσυνείδητό της. Γιατί όμως έχει τόση μεγάλη σημασία το σωματίδιο αυτό; Διότι ο εντοπισμός του θα δώσει την τελική επιβεβαίωση του πιο θαυμαστού μοντέλου, του Standard Model, (1970), που έχει φτιαχτεί μέχρι σήμερα για την ενοποίηση των τριών εκ των τεσσάρων βασικών δυνάμεων της φύσης, (λείπει η βαρύτητα, ως ειδική περίπτωση) και για την περιγραφή και εξήγηση σχεδόν των πάντων! Το Standard Model, ουσιαστικά περιγράφει την συγχώνευση της ηλεκτρομαγνητικής με την ασθενή δύναμη, γάμος ο οποίος επιβεβαιώθηκε και πειραματικά το 1981 με την ανακάλυψη των σωματιδίων W και Ζ, που κάνουν εφικτή αυτή τη συνένωση, και με μάζες, όπως ακριβώς είχαν προβλεφτεί. Το ίδιο μοντέλο επίσης προέβλεψε και την ύπαρξη των quarks από τα οποία συντίθενται τα πρωτόνια και νετρόνια του πυρήνα.

Το σωματίδιο Higgs αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο του Standard Model, μιας και χωρίς αυτό ο κόσμος μας θα ήταν άυλος. Κι επειδή αποτελεί μια κάπως ad hoc παραδοχή, θα έπρεπε πάση θυσία να ανακαλυφτεί. Ο καινούργιος επιταχυντής του CERN σχεδιάστηκε γι αυτόν ακριβώς το σκοπό, επιτυγχάνοντας ενέργειες κατάλληλες για την εμφάνιση του πολυπόθητου για την αξιοπιστία της θεωρίας, σωματιδίου. Οι ανακοινώσεις από δυο χωριστές ομάδες του CERN φαίνεται να συμφωνούν σε πολλά, αν και παραδέχονται ότι υπάρχουν ακόμα αρκετά ανοιχτά ερωτήματα. Αν όλα πάνε καλά, οι σαμπάνιες θ’ ανοιχτούν το 2012.

Δεν πειράζει. Και τότε πάλι κρίση θα έχουμε…

Η Ψυχαναγκαστική Ιδεοληπτική Διαταραχή των Τόμσεν, Βενιζέλου και σια....

Στο κυνήγι για το πιάσιμο των στόχων, όπως αυτοί τίθενται από τις δυνάμεις που μάς επιτροπεύουν, δεν μένει χρόνος ώστε η κοινή γνώμη να καθίσει και να αναρωτηθεί γιατί αυτοί οι στόχοι κι όχι άλλοι. Γιατί, θα πρέπει δηλαδή το έλλειμμα να πάει τόσο και όχι άλλο, γιατί οι μισθοί να πέσουν τόσο κι όχι λιγότερο ή περισσότερο, και πάει λέγοντας. Υπήρξε καμιά αιτιολόγηση γι αυτό; Απ’ όσο ξέρω, όχι, αλλά υποπτεύομαι ότι είναι αδύνατο να μπορέσει καν να υπάρξει μια.

Επίσης, είναι απορίας άξιο γιατί κανείς την ώρα που ετίθεντο, δεν είχε βρεθεί να αναρωτηθεί γιατί το Σύμφωνο Σταθερότητας επέβαλε τα συγκεκριμένα όρια του 3% και 60% για το έλλειμμα και χρέος αντίστοιχα. Έπρεπε να φτάσουμε ως εδώ, για να αρχίσουν να κοιτιούνται οι ιθύνοντες αλλήλοις και να παραδέχονται ότι τα νούμερα αυτά λίγο πολύ παιχτήκανε στα ζάρια. Γι αυτό άλλωστε και από το 2003 και μετά παραβιάζονταν σωρηδόν, με την πρώτη να τα έχει παραβιάσει, μαντέψτε, να είναι η Γερμανία.

Η Τρόικα λοιπόν πορεύεται ως εξής:

1) καθορίζει ποσοτικούς μακρο-οικονομικούς στόχους οι οποίοι είναι αυθαίρετοι, (αλλά προς το παρόν ας το ξεχάσουμε αυτό),

2) επιβάλει συγκεκριμένα μέτρα για την επίτευξη αυτών των αυθαίρετων στόχων, και

3) προβαίνει σε εκτιμήσεις / προβλέψεις για την πορεία των μακρο-οικονομικών δεικτών, βάση των μέτρων που λαμβάνονται για την εξυπηρέτηση των στόχων, όπως έχουν αρχικά τεθεί.

Όταν οι πραγματικοί δείκτες δεν συμπίπτει με τους προβλεπόμενους, αυτό που κάνει κάθε λογικός άνθρωπος είναι να πηγαίνει πάλι πίσω στο πεδίο (2) και να αλλάζει τα μέτρα, μέχρις ότου υπάρξει σύγκλιση του (1) με το (3), δηλαδή μέχρι ότου ο στόχος επαληθευτεί από την πραγματικότητα.

Είναι η τρόικα λογική; Το συμπέρασμα είναι μάλλον όχι, όπως δείχνει το παρακάτω διάγραμμα. Εδώ απεικονίζονται οι προβλέψεις που κάνει περιοδικά (δείτε στον οριζόντιο άξονα) για το ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας το 2011 (μαύρη καμπύλη) και 2012 (κόκκινη καμπύλη).

Πηγή: European Commission (2010a, 2010b, 2010c, 2011a, 2011b, 2011c)

Ο αρχικός στόχος (1), όπως τέθηκε τον Μάιο του 2010, όταν πρωτοκατέθεσε το Μνημόνιο ήταν -2,6% ύφεση για το 2011 και 1,1% ανάπτυξη για το 2012. Τα μέτρα (2), ελήφθησαν για την ικανοποίηση αυτού του συγκεκριμένου στόχου. Η δεύτερη πρόβλεψη, τον Αύγουστο του ιδίου χρόνου, (2010), ήταν πάλι για -2,6% ύφεση για το 2011. Μέχρι εδώ καλά, γιατί ακόμα βρισκόμασταν στο 2010, δεν είχε έρθει ο καιρός της αλήθειας και τα μέτρα συνέχιζαν να τρέχουν προς την ίδια κατεύθυνση της ολοένα και βαθύτερης λιτότητας.

Από το 2011 όμως και μετά, οι προβλέψεις της Τρόικας αρχίζουν να γίνονται δυσμενέστερες, πράγμα που σημαίνει ότι αρχίζει να αντιλαμβάνεται ότι υπάρχει απόκλιση από τον αρχικό στόχο του Μαΐου του 2010, για ύφεση -2,6%. Ειδικά δε τον Ιούλιο του 2011 δίνει πρόβλεψη για -3,8% και τον Οκτώβριο του 2011, για -5,5%. Δηλαδή προβλέπει όλο και μεγαλύτερες αποκλίσεις από τον αρχικό της στόχο.

Τι κάνει ένας λογικός άνθρωπος, όταν οι αποκλίσεις από τον στόχο γίνονται όλο και μεγαλύτερες, κι όταν μάλιστα πηγαίνουν μονότονα προς την ίδια κατεύθυνση; Αλλάζει τα μέτρα, καθ ότι το να αλλάξεις το στόχο, ώστε να ταυτιστεί με το αποτέλεσμα που εκ των ενόντων προκύπτει, δεν είναι και πολύ τίμιο, ούτε καν επιστημονικό. Κοινώς είναι σαλταδόρικο! Αν τα μέτρα σε βγάζουν εκτός στόχου, τα μετατρέπεις ώστε οι δείκτες να αρχίσουν να πλησιάζουνε το στόχο, που έχεις εξ αρχής εσύ θέσει.

Από το Μάιο λοιπόν του 2010, η Τρόικα είχε αρκετό καιρό στη διάθεσή της ώστε να εκτιμήσει την αποδοτικότητα των μέτρων της. Αντίθετα θεώρησε ότι κάνοντας το ίδιο, οι δείκτες θα άλλαζαν φορά από μόνοι τους. Φυσικά κάτι τέτοιο είναι αδύνατον να συμβεί, όσο τουλάχιστον ισχύει το αιτιατό να έπεται του αιτίου.

Αν υποθέσουμε ότι οι Τόμσεν, Μαζούχ, κ.α. δεν έχουν δόλιους σκοπούς και ότι το μόνο που επιθυμούν είναι να πετύχουν το στόχο της ανάπτυξης, τι διάγνωση θα έβγαζε ένας ψυχίατρος γι αυτούς; Το λέει ο τίτλος. Και επειδή η διαταραχή τους έχει και θύματα, δεν θα έφτανε μόνο ο ψυχίατρος. Από δίπλα καλό είναι να υπήρχε και ένας δήμιος.

Η στύση της στρουθοκαμήλου

Μην είναι τίτλος από ταινία της Ο’ Μαλλέα; Μην είναι τίτλος από κανένα ξεχασμένο θεατρικό του Ιονέσκο; Μην είναι τίτλος από κανένα καταχωνιασμένο πίνακα του Νταλί; Μην είναι κανένα ποίημα του Εμπειρίκου; Μην είναι το θέμα καμιάς παράστασης του Τζαρά που μας διέφυγε;

Τίποτε απ’ όλα αυτά! Είναι το νέο επαναστατικό επιστημονικό πόνημα των Βρετανών, που έρχεται να δώσει την τελειωτική απάντηση στο καλά φυλαγμένο μυστήριο της φύσης για το πώς πηδάνε τα πουλιά, και ειδικά η στρουθοκάμηλος.

Είναι αλήθεια, απ’ όσο δείχνει τουλάχιστον η εμπειρία, ότι οι τέχνες και τα γράμματα παίρνουν τα πάνω τους σε περιόδους κρίσης. Κάτι συμβαίνει στο μυαλό των ανθρώπων και αρχίζουν να οργάζονται και να γεννάνε ιδέες, ιστορίες και παιδιά. Έχουμε το προηγούμενο της Βαϊμάρης, έχουμε και την περίοδο της κατοχής. Και τώρα έχουμε την περίοδο της κρίσης και της αυξανόμενης ανέχειας. Όπως όλα δείχνουν, φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στη μαλθακότητα των καιρών και τη μαλθακότητα του πνεύματος, στη λειτουργία του εντέρου και τη λειτουργία του εγκεφάλου. Όταν το αίμα κάθεται όλη την ώρα στο στομάχι για να χωνέψει την τροφή, μάλλον θα εξασθενεί και θα βαριέται να πάρει τον ανηφορικό δρόμο προς τον εγκέφαλο. Όταν όμως το στομάχι μένει αδειανό, απελευθερώνονται φαίνεται, οι δυνάμεις που το κρατούνε δεσμευμένο, με αποτέλεσμα, αυτό να βρίσκει ανενόχλητο το δρόμο του για τον εγκέφαλο, να τον γονιμοποιεί και να γεννάει.

Πολλά μυστήρια και ανατροπές συνάντησε το 2011 στην ετήσια πορεία του. Ήταν η περίφημη ανακοίνωση της ΝΑΣΑ για την πιθανότητα ύπαρξης ζωής σε δύσκολα περιβάλλοντα και εξ αυτού σε άλλους πλανήτες, ήταν η ανακοίνωση ότι το φως μπορεί και κάπου κάπου ν’ αφηνιάζει (κακόμοιρε Αϊνστάιν, εσύ που τόθελες καθηλωμένο σε μια μόνιμη βαρετή ταχύτητα), ήταν και η πιθανότητα να μας έχει κάνει επιτέλους τη χάρη ο Θεός να μας δείξει το πρόσωπό του, όχι στους ουράνιους καθρέφτες, αλλά στο φευγαλέο ίχνος, στην πτυχή μιας ασήμαντης και μικροσκοπικής διακύμανσης στον υπόγειο σωλήνα του CERN.

Παρ’ όλα αυτά τίποτε δεν μπορεί να σταθεί μπροστά και να συγκριθεί με την επίλυση του μυστηρίου της στύσης της στρουθοκαμήλου. Τώρα η ανθρωπότητα μπορεί επιτέλους να γυρίσει απ’ την άλλη πλευρά, να νανουριστεί από την παραμυθία της επιστήμης και ήσυχα ήσυχα να κοιμηθεί.

Η δυσάρεστη θέση της Γερμανίας από ενδεχόμενη διάλυση της ΕΖ

Η πολιτική της Γερμανίας οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια όχι μόνο στην έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ, αλλά και ολόκληρης της περιφέρειας των PIIGS και όχι μόνο. Ως τα τώρα δεν έχω δει κανένα να δικαιολογεί την πολιτική αυτή με κάποια αξιόπιστη μελέτη, ή ευλογοφανή δικαιολόγηση. Αν όλα αυτά γίνονται υποτίθεται για να ευχαριστηθούν οι αγορές, τα ταμπλό των χρηματιστηρίων μαρτυρούν ότι ο κόπος είναι εντελώς άδικος.

Αν υποτεθεί ότι η περιφέρεια θα χάσει από μια έξοδο από την ΕΖ, γιατί θα πρέπει η Γερμανία να βγει κερδισμένη; Διότι, αν δεν προσδοκά σε κέρδος, γιατί να ακολουθεί αυτή την τακτική;

Έχουν γραφτεί πολλές μελλοντολογίες ότι μια αποκόλληση του Νότου θα ισχυροποιήσει το νέο Γερμανικό μάρκο που θα προκύψει και ότι το γεγονός αυτό σταδιακά θα καταργήσει το μοναδικό πλεονέκτημα της Γερμανίας, που είναι το αξιοζήλευτο εμπορικό της πλεόνασμα. Η άποψη αυτή φαίνεται λογική και συμφωνώ.

Αν σπάσει κανείς τα εμπορικά πλεονάσματα της Γερμανίας σε ζώνες χωρών θα παρατηρήσει ότι αυτά προέρχονται αποκλειστικά από τις χώρες των PIIGS, όπως φαίνεται ανάγλυφα στο παρακάτω διάγραμμα, και ότι αυτά με την καθιέρωση του ευρώ έβαιναν συνεχώς αυξανόμενα. Ο μηχανισμός είναι απλός. Η Γερμανία δάνειζε κατά κόρον ώστε η περιφέρεια να καταναλώνει τα προϊόντα της.

Αλλά δεν ήταν αυτός ο μόνος τρόπος. Η Γερμανία χρησιμοποιούσε και αήθεις πρακτικές, κάθε άλλο ταιριαστές με την εικόνα της αμέμπτου Μαρίας που θέλει να παρουσιάζει. Και η πρακτική αυτή, που γινόταν κατ’ εξακολούθηση, προωθείτο όχι μόνο στην Ελλάδα με εταιρίες όπως Μαν, Ζήμενς, Φέροσταλ κλπ, αλλά και στις ΗΠΑ, και πρόσφατα μάθαμε και στην Αργεντινή. Η είδηση είναι από τους χθεσινούς ΝΥΤ,

«...Shell companies, Swiss bank accounts, double-crossing middlemen and cash being smuggled across borders were all part of a decade-long bribery scheme aimed at helping Siemens, the German industrial giant, secure a $1 billion contract to produce national identity cards for Argentina, the Justice Department said Tuesday...»

κατά την οποία οκτώ πρώην στελέχη της Ζήμενς κατηγορούνται για δωροδοκία $100 εκατομμυρίων σε Αργεντινούς αξιωματούχους.

Το πώς το ευρώ εκτόξευσε τα γερμανικά εμπορικά πλεονάσματα με το Νότο, μας το εξηγεί και πρόσφατο άρθρο στο Foreign Affairs, όπου ανάμεσα στο 2000 και 2007 το πλεόνασμα πήγε από 46,5 δις ευρώ στα 126,5 δις ευρώ. Συγκεκριμένα το πλεόνασμα σε σχέση με την Ελλάδα, για το ίδιο διάστημα μεγάλωσε από 3 δις στα 5,5 δις. με την Ιταλία από 9,6 δις στα 19,6 δις, με την Ισπανία, σχεδόν τριπλασιάστηκε, από 11 δις στα 27,2 δις, ενώ με την Πορτογαλία τετραπλασιάστηκε, από το 1 δις στα 4,2 δις.

Ενώ στο εσωτερικό της Γερμανίας, από το 2001 ως το 2009 η κατανάλωση έπεσε από το 78,5% του ΑΕΠ στο 74,5% του ΑΕΠ.

Αν λοιπόν διαλυθεί η ΕΖ, ή η Γερμανία αποχωρήσει μονομερώς, από πού θα αντλεί τα πολύτιμά της πλεονάσματα; Η απάντηση είναι από τον υπόλοιπο κόσμο, δηλαδή από την Κίνα και τις ΗΠΑ, διότι πέραν αυτών δεν υπάρχει υπόλοιπος κόσμος.

Αμ δε! Η Γερμανία διατηρεί εμπορικά ελλείμματα με την Κίνα, καθώς και με την υπόλοιπη Ασία, τα οποία για κακή της τύχη βαίνουν συνεχώς αυξανόμενα, όπως φαίνεται στο επόμενο διάγραμμα. Ενδεικτικά για το 2007 το έλλειμμα με την Κίνα ήταν γύρω στα 25 δις, το οποίο προς το παρόν υπερκαλύπτεται από το εμπορικό πλεόνασμα με τα άλλα PIIGS. Το τι θα συμβεί στη Γερμανία όταν χάσει τα PIIGS, δεν χρειάζεται πολύ σκέψη...

Από την άλλη μεριά η Γερμανία διατηρεί κάποιο εμπορικό πλεόνασμα με τις ΗΠΑ, αλλά είναι πολύ μικρό, της τάξης των $3-$4 δις, ποσό που πάλι δεν αντισταθμίζει τα PIIGS.

Βάσει λοιπόν των ανωτέρω, η θέση της Γερμανίας εκτός της ΕΖ είναι αρκετά επισφαλής ώστε να την επιδιώκει συνειδητά. Εκτός κι αν υπάρχει κάτι άλλο, που παραμένει προς το παρόν κρυφό.

Τύπωμα και Πληθωρισμός: Όχι πάντα σε αναλογία

Η εναντίωση που προβάλει το κλαμπ του Βερολίνου στην προοπτική καταφυγής σε ένα quantative easing, αγγλοσαξονικού τύπου, και δη αμερικανικού, είναι ότι η προσφορά μιας μεγάλης ποσότητας χρήματος στην αγορά θα προκαλέσει εκτίναξη του πληθωρισμού. Αυτό άλλωστε λένε η λογική και τα οικονομικά textbooks.

Θα μπορούσε, όμως πρώτα να κοιτάξει κατά την αντιπέρα όχθη του Ατλαντικού, και να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι την πορεία του αμερικανικού πληθωρισμού, μετά το τύπωμα ποσότητας χρήματος ίσης με περίπου 3 τρις. Ανέβηκε ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ; Όχι. Κινδυνεύει να πλημμυρίσει η Αμερική; Η απάντηση είναι και πάλι όχι.

Ιδού και το παρακάτω διάγραμμα, το οποίο δείχνει την χρονική εξέλιξη της ποσότητας χρήματος στην οικονομία (κόκκινη καμπύλη), η οποία είναι ανοδική και με μεγάλη μάλιστα κλίση, ενώ η μπλε καμπύλη απεικονίζει τη χρονική εξέλιξη της μέσης τιμής της συναλλαγματικής ισοτιμίας (Trade Weighted Index), η πορεία της οποίας δεν φαίνεται να έχει επηρεαστεί από την κρίση. Η αντίστοιχη χρονική περίοδος είναι η γκριζαρισμένη περιοχή.

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Η εξήγηση που δίνεται, δείτε για παράδειγμα εδώ, είναι ότι το χρήμα αυτό δίνεται στις τράπεζες κατά κύριο λόγο για να ισοσκελίσουν τα βιβλία τους, και δεν είναι χρήμα το οποίο κυκλοφορεί στην αγορά. Άλλωστε, οι περισσότεροι είναι εξ ίσου χρεωμένοι μέχρι τ’ αυτιά και στη φάση αυτή το τελευταίο που θα ήθελαν, θα ήταν ένας νέος δανεισμός.

Τι θα γίνει όμως στο μετέπειτα της κρίσης, όταν το χρήμα αυτό θα αρχίζει να κυκλοφορεί; Τότε, θα υπάρξει πρόβλημα και η FED θα πρέπει να το ξαναμαζέψει. Πώς; Φαντάζομαι, με κάποιο τρόπο αυξάνοντας τα επιτόκια. Αλλά, ακόμα κι αν δεν είναι έτσι, όλο και θα υπάρχουν μηχανισμοί συμμαζέματος.

Το δίδαγμα αυτού του ποστ, είναι ότι η δικαιολογία του πληθωρισμού που προβάλει η Μέρκελ και συμμερίζεται η ΕΚΤ δεν πολυστέκεται. Εκ του παραδείγματος, φυσικά...

Υ.Γ. Τώρα ειδα, 14/2, στους ΝΥΤ οτι τα ιδια γραφει και ο Krugman.