Οι ανταγωνιστές μας...

Η ελληνική κυβέρνηση δεν είναι η μόνη που προχωράει σε αποκρατικοποιήσεις τραπεζών. Και σωστά, διότι δεν μπορεί ένα μοντέρνο κράτος να σέρνει τόσα βαρίδια πάνω του. Το σύγχρονο κράτος,  είναι το μη-κράτος. Ελεύθερο απο περιουσιακά στοιχεία, έγνοιες και υποχρεώσεις. Το κράτος φάντασμα, το κράτος μινιατούρα, το κράτος μπονσάι.

Αντε με την ευχή του θεού και της παναγίας, που λέει και ο Αντώνης, ξεφορτωθήκαμε την ΑΤΕ.  Ευτυχώς, πάνω στην ώρα. Σειρά παίρνει τώρα η Post Bank και η κυβέρνηση έχει ξαμολυθεί σε δύση και ανατολή για να βρει αγοραστές . 

Τα πράγματα όμως είναι δύσκολα, και οι ανταγωνιστές πολλοί... 

Σταθμίζοντας τις μικρές και τις μεγάλες απάτες

Στο ενδιαφέρον βιβλίο του «The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable», ο trader και οικονομολόγος Nassim Taleb, χωρίζει τα επαγγέλματα σε scalable και non-scalable. Ένα επάγγελμα θεωρείται non-scalable όταν υπάρχει κάποια οροφή στις χρηματικές απολαβές που μπορεί αυτός που το εξασκεί να έχει. Μια πόρνη, ένας γιατρός, ένας οδοντογιατρός κλπ μπορεί ανεξάρτητα του πόσα χρεώνει ανά επίσκεψη, και ανεξάρτητα από τους πόσους πελάτες μπορεί να δέχεται καθημερινά δεν μπορεί να υπερβεί το 24-ωρο. Ο χρονικός αυτός περιορισμός που τίθεται αναγκαστατικά, βάζει και το πάνω όριο στις απολαβές του, οσοδήποτε μεγάλες και αν είναι αυτές.

Αντίθετα, στα scalable επαγγέλματα, όπως αυτό του χρηματιστή, ή του συγγραφέα βιβλίων best-sellers τέτοιο όριο δεν τίθεται. Ο κόπος και ο χρόνος που βάζει κάποιος στη δουλειά του είναι παράμετροι ανεξάρτητες από τις απολαβές. Ένα και μοναδικό βιβλίο που γίνεται best-seller μπορεί να πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα, ενώ με τον ίδιο κόπο κάποιος άλλος συγγραφέας μπορεί να πουλήσει χίλια. Αναλογικά, το ίδιο γίνεται και με το χρηματιστήριο ή τις αγορές συναλλάγματος και ομολόγων.

Βάσει των ανωτέρω, λοιπόν, ο μιζο-λήπτης είναι ένα scalable επάγγελμα. Δηλαδή στις συναλλαγές μεταξύ μιζαδόρου και μιζολήπτη δεν υπάρχει κάποιο άνω όριο και επιπροσθέτως αν υπήρχε, αυτό θα ήταν αδύνατον κάποιος κοινός θνητός να το φανταστεί, όπως δεν μπορεί να φανταστεί και τα κέρδη κάποιου τυχερού trader στο χρηματιστήριο.

Στο δημόσιο διάλογο περί φοροδιαφυγής συχνά έρχεται και ξανάρχεται το επιχείρημα, το οποίο, παρεμπιπτόντως, πρώτος εμνεύστηκε ο κ. Μανδραβέλλης της «Καθημερινής», ότι αν ανθροίσουμε την όντως εκτεταμένη «μικρή» φοροδιαφυγή, αυτή θα ισούται και ίσως ξεπερνά και τη «μεγάλη» των ολίγων και των εκλεκτών. Το λάθος όμως του κ. Μανδραβέλλη, αν δεν το κάνει σκόπιμα, και εφ’ όσον αδυνατεί εκ των πραγμάτων να παράξει τα νούμερα και το άθροισμα της «μεγάλης» φοροδιαφυγής, είναι ότι του διαφεύγει αυτή η τόσο σημαντική διάκριση μεταξύ του scalable και του non-scalable. Η μικρή φοροδιαφυγή είναι non-scalable, ενώ η μεγάλη, scalable, δηλαδή άπατη.

Τα ΜΜΕ αφιερώνουν δυσανάλογο χρόνο και πάθος όταν αναφέρονται στη μικρή φοροδιαφυγή και στη μικρο-απάτη, φυσικά όχι ανυστερόβουλα. Οι τυφλοί της Ζακύνθου και οι κουτσοί του Μαυρονησίου με τις τόσες καθημερινές αναφορές είναι σίγουρο ότι θα εγκατασταθούν στα μελλοντικά βιβλία της ιστορίας, κυρίως λόγω του άφθονου υλικού που θα έχει στη διάθεσή του ο μελλοντικός ιστοριοδίφης. Τα 15,000 ευρώ, για παράδειγμα του τάδε τυφλού και τα 10,000 του δείνα κουτσού είναι μεν μεγάλα ποσά για την πλειονότητα των νεόπτωχων ελλήνων, αλλά εντός του βεληνεκούς της φαντασίας τους. Για τους 150,000 συνταξιούχους του ΙΚΑ που δεν έχουν ακόμα απογραφεί, αφήνεται αυτές τις μέρες να αιωρείται σκοπίμως η υποψία από τα κανάλια ότι πρόκειται για  μια ακόμα απάτη ολκής των "μικρών". Ακόμα κι αν δεχτούμε αυτή την εκδοχή, ότι δηλαδή 150,000 συνταξιούχοι του ΙΚΑ εισέπραξαν παρανόμως την περασμένη χρονιά κατά μέσο όρο 10,000 ευρώ ο καθένας, το τελικό νούμερο δίνει ένα ταπεινό 1,5 δις.  (Στην πραγματικότητα οι συνταξιούχοι δεν απογράφησαν γιατί δεν μπορούσαν να φανταστούν τον παραλογισμό μιας δεύτερης απογραφής σε διάστημα δυο ετών).

Η μεγαλο-απάτη όμως βρίσκεται αγκυροβολημένη εκτός. Αν δεν έβγαιναν στο φως τα (προς το παρόν) 10 δις ξέπλυμα των κ.κ. Μειμαράκη-Λιάπη-Βουλγαράκη, τα περίπου 2 δις του κ. Τσοχατζόπουλου (που βγαίνουν στράτα-στρατούλα και σιγά-σιγά), ο μέσος άνθρωπος δεν θα μπορούσε να φανταστεί αυτά τα ποσά. Επομένως στις αθροίσεις που θα έκανε στο μυαλό του για τα πόσα έφαγαν οι «μεγάλοι», το νούμερο που θα έβγαζε θα υπολοιπόταν εντελώς της πραγματικότητας και έτσι θα συμορφωνόταν, όπως και συνέβη, με την επίσημη ντιρεκτίβα περί της διάχυσης και ισομερισμού της ενοχής.

Οι προαναφερθείσες περιπτώσεις δεν είναι φυσικά οι μοναδικές. Οι μίζες που δόθηκαν στο κυρίαρχο ελληνικό πολιτικό σύστημα είναι scalable. Χρήματα που φυσικά δεν φάνηκαν στον ισολογισμό κάποιας εταιρίας ή στο πόθεν έσχες κάποιου πολιτικού προσώπου. Όπως γράφαμε και στο προηγούμενο ποστ «Ο Καπιταλισμός είναι ένα Υπέροχο Σύστημα...», οι δρόμοι ξεπλύματος είναι πάμπολοι και νόμιμοι. Παρά την επικρατούσα άποψη ότι δεν αφήνουν ίχνη, η πραγματικότητα είναι ότι αφήνουν και παραφήνουν. Μια εταιρία real-state που βρίσκεται ξαφνικά με δεκαπλάσια ακίνητα, μια εταιρία που εμφανίζει τζίρο εικοσαπλάσιο αυτού που είχε πριν από λίγα χρόνια, ή ένας πλοικτήτης που μέσα σε δυο-τρια χρόνια προσθέτει πενήντα καράβια στο στόλο του είναι ίχνη και μάλιστα βαθιά.

Ας ελπίσουμε ότι το μυαλό των δικαστών μετά τις περικοπές που θα υποστούν στους μισθούς τους, θα καθαρίσει αρκετά ώστε να μπορέσουν να τα εντοπίσουν. 

Ο καπιταλισμός είναι ένα υπέροχο σύστημα...

...αρκεί να είσαι πλούσιος. 

Πόσο πλούσιος; Κάποιοι θα έλεγαν όταν ανήκεις σ' αυτό το περίφημο 1%, αν και πάρα πολλοί θα ήταν ιδιαίτερα ευχαριστημένοι αν ανήκαν και στο 50%. Πλούσιος όμως πού; Στις ΗΠΑ ή στην Ανγκόλα; Καμία σημασία δεν έχει. Οι πολύ πλούσιοι της Ανγκόλας είναι εξ ίσου πλούσιοι με τους πολύ πλούσιους των ΗΠΑ, και μάλιστα εξ αιτίας αυτών των δεύτερων. Αν δεν φύτευαν κάποιους πολύ πλούσιους στον τρίτο κόσμο, ο πρώτος δεν θα μπορούσε να τον αρμέγει ανενόχλητος ή να τον χρησιμοποιεί για κερδοφόρες βρωμοδουλειές.

Ο καπιταλισμός είναι επίσης ένα πολύ ευέλικτο εργαλείο, με το οποίο, όσοι ξέρουν πώς να το χρησιμοποιούν μπορούν να γίνουν πολύ πλούσιοι. Μια μόνο προϋπόθεση υπάρχει. Οι τεχνικές χειρισμού να είναι γνωστές σε λίγους, σε ένα πολύ κλειστό κύκλο ανθρώπων, δηλαδή, και λειτουργώντας ενάντια στη θεωρία, που λέει ότι ο καπιταλισμός ανοίγει τα πανιά στο φουλ όταν η γνώση και πληροφορία είναι προσβάσιμες σε όλους τους παίχτες εξίσου. Είναι οι γνωστέ μπούρδες περί του έντιμου ανταγωνισμού, ο οποίος μεγιστοποιεί το κοινωνικό όφελος, και τα λοιπά και τα λοιπά.

Πρωτεύουσα τεχνική στο εγχειρίδιο του καλού καπιταλιστή είναι η φορο-απαλλαγή, και στην περίπτωση που δεν μπορέσει να την επιτύχει λόγω αδυναμίας επιβολής στο αντίπαλο lobby που την διεκδικεί για το δικό του σινάφι, η φορο-διαφυγή. Τόσο η φοροαπαλλαγή όσο και η φοροδιαφυγή αποτελούν σημαντικές πηγές συσσώρευσης κεφαλαίου και δια αυτού, εξασφάλισης πολιτικής πατρωνίας, δια της μεθόδου των χορηγιών και της μίζας.

Όσο η φοροδιαφυγή περιορίζεται σε ένα στενό κύκλο καπάτσων και “επιτυχημένων”, η πολιτική εξουσία έχει κάθε συμφέρον να κάνει τα στραβά μάτια και να την νομιμοποιεί, ως φορο-απαλλαγή. Οι φοροαπαλλαγές δεν είναι τίποτε άλλο παρά η θεσμοθέτηση της φοροδιαφυγής μιας κοινωνικής τάξης, η οποία με τερτίπια, τσιριμόνιες και εκβιασμούς κατορθώνει στο χρόνο, να κάτσει στο σβέρκο όλων των υπόλοιπων. Για να το φέρουμε στα μέτρα μας, είναι σαν να υπάρχει στο supermarket ένα ιδιαίτερο ταμείο απ' όπου όσοι προνομιούχοι περνάνε να πληρώνουν τα μισά, χρεώνοντας το υπόλοιπο στους μη-προνομιούχους πελάτες των διπλανών ταμείων, με τη δικαιολογία του supermarket-ατζή ότι αν δεν το επιτρέψει, οι προνομιούχοι θα φύγουν και θα πάνε σε άλλο μαγαζί.

Η φοροδιαφυγή όμως, μετατρέπεται σε κολάσιμη πράξη όταν το manual του καλού καπιταλιστή φτάσει στα χέρια και των μη-προνομιούχων και τους ανοίξει τα μάτια. Ο καπιταλισμός, με το να μετατρέπεται, λοιπόν, σε λαϊκό αρχίζει να μπάινει σε διάφορα κακοτράχαλα και επικίνδυνα για την ευζωΐα του μονοπάτια.

Επίσης, η παγκοσμιοποίηση χάνει το νόημά της αν τής στερήσει την ελευθερία στην κίνηση των κεφαλαίων. Αυτή είναι η ουσία και η πεμπτουσία της. Όσο στις διασυνοριακές και διατραπεζικές λεωφόρους κυκλοφορούν τα κεφάλαια των καπάτσων και των “επιτυχημένων”, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Το πρόβλημα παρουσιάζεται όταν στην κυκλοφορία προστίθενται και τα κεφάλαια της κ. Κικής από το Παγκράτι και του κυρ-Κώστα από το Μπραχάμι. Τότε, τόσο η κ. Κική, όσο και ο κυρ-Κώστας μπορεί και να κατηγορηθούν για παράνομη κυκλοφορία και να πάρουν κλήση. Τα 600 δις στις τράπεζες της Ελβετίας, κατά το Spiegel, δεν έφτασαν εκεί φυσικά εν μια νυκτί. Τουλάχιστον για μια δεκαετία, ταξίδευαν με πρώτη θέση Αθήνα-Ζυρίχη και ουδείς φαινότανε να ενοχλείται. Όταν όμως άρχισαν να φτάνουν με το ΚΤΕΛ και τα χιλιάρικα της κ. Κικής, τότε σήμανε συναγερμός και η κ. Κική στιγματίστηκε. 

Η εταιρία off-shore, όπως την γνωρίζουμε σήμερα, είναι ένα εξελιγμένο εργαλείο φοροδιαφυγής, που χρειάζεται κάτι παραπάνω από ένα λεωφορείο του ΚΤΕΛ και μια καλή βαλίτσα. Αν και οι off-shore τρίτης γενιάς είναι πολύ πιο απλές στη χρήση τους, τόσο απλές που και η κ. Κική μπορεί πλέον να απολαμβάνει τις ευεργετικές τους ιδιότητες, όπως εχεμύθεια και μηδενικός φόρος. Ολόκληρα δικηγορικά γραφεία, λογιστές, σύμβουλοι και παρα-σύμβουλοι, προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στη λιανική, για μερικά κατοστάρικα, δηλαδή, εκεί που κάποτε έπαιζαν στη χοντρική με λίγους αλλά πρώτης τάξεως πελάτες.

Μπορεί η off-shore να μπήκε στην καθημερινότητά μας πρόσφατα, και να μάς σκανδάλισε με τα κάλλη και τις υποσχέσεις της, αλλά είναι ένα παμπάλαιο εργαλείο στην υπηρεσία των ελίτ από τον Πρώτο ήδη Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς οι κυβερνήσεις προχωρούσαν σε μεγάλες αυξήσεις φόρων για να καλύψουν τα έξοδα που απαιτούσε η ταφή τόσων πτωμάτων.     

Για κάποιο τρόπο, η off-shore έχει συνδεθεί με κάποιο νησί, μικρό και εξωτικό. Αυτό είναι λάθος, αλλά μόνο ως προς το δεύτερο σκέλος. Όντως οι μεγαλύτεροι υπεράκτιοι τόποι είναι νησιά, αλλά όχι εξωτικά. Ο ένας βρίσκεται στο νησί με το όνομα Ηνωμένο Βασίλειο και συγκεκριμένα στο City του Λονδίνου, και ο άλλος σε ένα αντικρινό του, με το όνομα Μανχάταν. 

Ο πλανήτης φιλοξενεί περί τις 60 τέτοιες περιοχές, που μπορούν να συνταχθούν σε τρεις μεγάλες ομάδες. Πρώτα έχουμε τους ευρωπαϊκούς παραδείσους, με αντιπροσωπευτικά παραδείγματα το ακαταμάχητο Λουξεμβούργο του κ. Γιουνκέρ, την Ολλανδία, ναι την άτεγκτη Ολλανδία, απ' όπου μόνο το 2008 πέρασαν περί τα 18 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα από ολλανδικά υπεράκτια νομικά πρόσωπα, την Αυστρία, και κάποιες κουτσουλιές, όπως Ανδόρα, Μαδέρα, Λιχτενστάιν, Μονακό κλπ. Την ΕΛβετία δεν χρειάζεται να την αναφέρουμε, μιας και είναι εκ του μακρόθεν η πιο παλιά καραβάνα.

Η δεύτερη ομάδα υπεράκτιων κέντρων έχει κέντρο το City και εξαπλώνεται στα εξαρτημένα από το ΗΒ νησιά της Μάγχης, Τζέρσεϊ, Γκέρνσεϊ, Νήσος του Μαν κλπ, μετά πάει πιο πέρα ως το Χονγκ Κονγκ, Σιγκαπούρη, Ντουμπάι και Μπαχάμες, και τέλος, ακόμα πιο πέρα σε βέριταμπλ εξωτικούς προορισμούς, όπως τα γνωστά μας νησιά Κέιμαν, οι Παρθένοι Νήσοι, οι Βερμούδες κλπ. Για το 2008, με στοιχεία του ΔΝΤ, οι καταθέσεις μόνο στα νησιά Κέιμαν έφταναν τα 2,2 τρισεκατομμύρια δολάρια. 

Ο τρίτος πυλώνας υπεράκτιων χωρών πατά στις ΗΠΑ. Εδώ, με κέντρο το Μανχάταν απλώνεται στη Φλόριντα, Μαϊάμι, Ντέλαγουέρ, Νεβάδα στο εσωτερικό, χρησιμοποιώντας ως δέλεαρ τις φοροαπαλλαγές και το απόρρητο, και από κει στα νησιά Μάρσαλ, Παναμά, Λιβερία και πάει λέγοντας. 

Ο παρακάτω πίνακας κατατάσσει 71 φορολογικούς παραδείσους ανάλογα με τις επιδόσεις τους στην εχεμύθεια, στη φορολόγηση και στο πλύσιμο, στύψιμο, ξέπλυμα χαρτονομισμάτων. Κάποιοι, τα σιδερώνουν κιόλας. Πρώτη, όπως είπαμε έρχεται η Ελβετία, ακολουθούν χωρίς καμιά έκπληξη τα Κέιμαν, τα οποία ακολουθούνται από το Λουξεμβούργο, και μετά στην πέμπτη θέση έρχονται οι ΗΠΑ.  Ψάχνουμε για το ΗΒ, αλλά πριν πέσουμε πάνω του, στη 13η θέση, πέφτουμε ως εκ θαύματος στην καλή και συνετή μας Γερμανία. Στην 9η θέση, ως προς  την εχεμύθεια, τη φορολόγηση και το πλύσιμο, στύψιμο, ξέπλυμα χαρτονομισμάτων. Η Κύπρος καμαρώνει στην 20η και μετά έχετε όλο το χρόνο στη διάθεσή σας για να χαζέψετε και τα υπόλοιπα καταφύγια. Όλως παραδόξως, η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται. 

Αυτό όμως δεν είναι μεγάλο πρόβλημα. Με το ρυθμό εξάπλωσης των παραδείσων, πάντα θα υπάρχει κάποιος κοντά σου για να σ' εξυπηρετήσει.

Δείκτης οικονομικής εχεμύθειας χωρών (Financial Secrecy Index) που καταρτίστηκε για το 2011 από το Tax Justice Network

1 Switzerland 1879,2 
2 Cayman Islands 1646,7
3 Luxembourg 1621,2 
4 Hong Kong 1370,7 
5 USA 1160,1 
6 Singapore 1118,0 
7 Jersey 750,1 
8 Japan 693,6 
9 Germany 669,8 
10 Bahrain 660,3 
11 British Virgin Islands 617,9 
12 Bermuda 539,9 
13 United Kingdom 516,5 
14 Panama 471,5 
15 Belgium 467,2 
16 Marshall Islands 457,0 
17 Austria 453,5 
18 United Arab Emirates (Dubai) 439,6 
19 Bahamas 431,1 
20 Cyprus 406,5 
21 Guernsey 402,3 
22 Lebanon 397,3 
23 Macao 389,8 
24 Canada 366,2 
25 India 344,0 
26 Uruguay 331,0 
27 Malaysia (Labuan) 319,3 
28 Korea 317,2 
29 Liberia 316,9 
30 Barbados 266,6 
31 Ireland 264,2 
32 Mauritius 261,6 
33 Philippines 253,9
34 Liechtenstein 239,2 
35 Italy 231,2 
36 Isle of Man 230,4 
37 Israel 230,3 
38 Turks & Caicos Islands 218,9 
39 Netherlands 199,7 
40 Belize 198,4 
41 Costa Rica 177,2 
42 Guatemala 174,8 
43 Gibraltar 174,6 
44 Ghana 146,8 
45 Andorra 133,6 
46 Netherlands Antilles 129,4 
47 Aruba 124,9 
48 Denmark 121,7 
49 Botswana 121,3 
50 Portugal (Madeira) 119,4 
51 US Virgin Islands 104,2 
52 St Vincent & Grenadines 100,9 
53 Spain 98,8 
54 Malta 98,6 
55 Seychelles 95,0 
56 Hungary 94,8 
57 Latvia 88,9 
58 Antigua & Barbuda 88,5 
59 St Lucia 78,7 
60 Maldives 78,5 
61 Grenada 57,6 
62 Montserrat 50,1 
63 Brunei Darussalam 45,8 
64 Monaco 37,7 
65 Anguilla 36,0 
66 St Kitts & Nevis 31,2 
67 San Marino 30,9 
68 Samoa 27,5 
69 Vanuatu 14,3 
70 Cook Islands 13,4 
71 Dominica 12,5 

Το ωραίο τραπεζικό καρτελάκι που ράβεται...

Όλα ξεκίνησαν από κείνη την περισπούδαστη έκθεση του ΙΟΒΕ, (του Στουρνάρα), η οποία λίγο πολύ έγραφε ότι αν άνοιγαν όλα τα κλειστά επαγγέλματα της χώρας, το ΑΕΠ θα απογειωνόταν κατά 13%, (αν θυμάμαι καλά). Μπορεί και παραπάνω, και να την αδικώ. Και όταν μιλούσε και μιλά για κλειστά επαγγέλματα εννοούσε και εννοεί αυτά του φαρμακοποιού, του συμβολαιογράφου, του ταξιτζή, του περιπτερά κλπ, άσχετα αν τα ταξί κυκλώνουν δυο και τρεις φορές το τετράγωνο για να τσιμπήσουν κανέναν καψερό και τα φαρμακεία έχουν γίνει τόσα πολλά που δεν χωράνε πια στο δρόμο, το ίδιο και τα περίπτερα, που από τον πολύ ανταγωνισμό και αφραγκία αρχίζουν ένα ένα και κλείνουν. 

Ενώ λοιπόν το ΔΝΤ δοξάζει το άνοιγμα και τον ανταγωνισμό, (άκουγα πάλι πριν από λίγο την τσαπερδόνα την Κριστίν να τα υμνεί), από την άλλη πλευρά αυτή και η παρέα της κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους να κλείσουν κάποια άλλα επαγγέλματα. Όχι δεν εννοούν αυτό του πολιτικού, που είναι θεόκλειστο και κλειδαμπαρωμένο. Είδαμε τι πήγε να γίνει στας Ευρώπας, όταν ο Τσίπρας τόλμησε λιγάκι να τ' αερίσει. Ποιος θεός είδε τη Μέρκελ και δεν τη φοβήθηκε.

Εδώ, μιλάμε για το επάγγελμα του τραπεζίτη. Ενώ όλα τα επαγγέλματα ανοίγουν, αυτό του τραπεζίτη κλείνει. Εκεί που είχαμε καμιά δεκαριά τράπεζες, έρχεται ο φετφάς και προστάζει μόνο τέσσερις. Πάλι καλύτερα, θα μου πείτε από τις δυόμιση του Μάνου. 

Όχι ότι δεν ήταν και πρότερα έτσι, αλλά όπως και να το κάνουμε, μ' ένα τραπεζικό κουαρτέτο είναι πιο εύκολο το καρτελάκι. Άλλο να κάθονται μια ντουζίνα κυρίες στο τραπέζι, κι άλλο μονάχα τέσσερις. Τα πράγματα απλουστεύουν και η κατανόηση περισσεύει. 

Αν λοιπόν η χώρα "χρειάζεται" μόνο τέσσερις τράπεζες, γιατί να χρειάζεται μερικά εκατομμύρια περίπτερα και κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες φαρμακεία; Μήπως ο ανταγωνισμός αυξάνει αντίστροφα για την τράπεζα απ' ότι για το περίπτερο; Μήπως ο ανταγωνισμός εξαρτάται από το μέγεθος και την εμβέλεια αυτού που κατεβαίνει στην αρένα; Δηλαδή, όσο μεγαλώνει το οικονομικό εκτόπισμα μια επιχείρησης, μήπως ο ανταγωνισμός θα δουλεύει καλύτερα όσο λιγότεροι είναι οι παίχτες;

Τι να πω! Δεν έχω κατανοήσει καλά τη θεωρία, φαίνεται. Κυρίως όμως τις εξαιρέσεις της...

Οι παπαριές περί βιωσιμότητας και η περίπτωση του Τ.Τ.

Σύμφωνα με την επίσημα εκδοχή, όλο το πατιρντί των μέτρων, περικοπών και ανασκολοπισμού της κοινωνίας γίνεται ώστε το δημόσιο χρέος της χώρας να καταστεί βιώσιμο το μακρινό και εθνοσωτήριο έτος 2020. Ο δε δείκτης βιωσιμότητας έχει τεθεί, κατόπιν ενοράσεως, στο 120% του ελληνικού ΑΕΠ.

Ας αφήσουμε στη μπάντα ότι το χρέος είχε ήδη χαρακτηριστεί μη-βιώσιμο όταν ξεκινούσε όλη αυτή η ιστορία, τότε που ήταν σαν ποσοστό του ΑΕΠ κάτι παραπάνω από 100%, ποσοστό στο οποίο είχε σκαλώσει, με μικρές διακυμάνσεις, για αρκετά χρόνια, μπορεί και για δεκαετία. Και ας αφήσουμε, επίσης στη μπάντα το γεγονός ότι το 120, σαν νούμερο αυτό καθ’ αυτό, δεν μπορεί να τεκμηριωθεί από πουθενά. Γιατί να είναι βιώσιμο στο 120% του ΑΕΠ, και όχι στο 130%; Εδώ, δεν υπάρχει απάντηση που να μπορεί τελεσιδίκως να πείσει, αλλά δικαιολογείται κατά περίσταση με προχειρότητες και σοφιστείες της στιγμής, έτσι για να ξεφύγουμε το σκόπελο και να περάσουμε στα παρακάτω.

Κανένας οικονομικός παράγων δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις σε μακρο-οικονομικό επίπεδο, και μάλιστα σε περίοδο μεγίστης ρευστότητας όπως η σημερινή, πόσο μάλλον η τρόικα, η οποία επανειλλημένως έχει αποδείξει την ανικανότητά της να μαντεύει ακόμα και σε χρονιακό διάστημα τριμήνου. Ό,τι προέβλεψε πήγε στράφι, και όσα μέτρα επέβαλε, με βάσει αυτές τις προβλέψεις, απεδείχθησαν κατώτερα των περιστάσεων. Όταν λοιπόν αποτυγχάνει στο τρίμηνο, πόσο συνεπής μπορεί να είναι στο οκτάχρονο; Η απάντηση είναι προφανής. Άσε, που μέσα σ’ αυτά τα χρόνια, μπορεί να έρθει ο κόσμος τα πάνω κάτω, να διαλυθεί η ΕΖ, να επιτεθεί η Αμερική στο Ιράν, η Κίνα στην Ιαπωνία, η Αμερική στη Ρωσία, η Ελλάδα να κολυμπάει στο πετρέλαιο, κοκ. Παρά, τα περί του αντιθέτου λεγόμενα, η Τρόικα, παραβαίνει όλα τα κριτήρια αξιοπιστίας.

Η λέξη βιώσιμος, και όλα τα παράγωγα αυτής, αποτελούν καινούργια αστέρια που έρχονται να προστεθούν ανάμεσα στα παλαιότερα του λεξιλογίου του νεοφιλελευθερισμού, που είναι αλήθεια, ότι έχουν αρχίσει από την πολύ χρήση να χάνουν τη λάμψη τους.

Προσφάτως, ο χαρακτηρισμός μη-βιώσιμος, εισβάλει και στο ελληνικό τραπεζικό λεξιλόγιο, και που όλως τυχαίως αφορά τις εναπομείνασες δημόσιες τράπεζες ΑΤΕ και Τ.Τ., οι οποίες ήταν και οι μοναδικές, εκτός των ξένων, που αποκλείστηκαν από το πακέτο ανακεφαλαιοποίησης. Δηλαδή, από την ίδια τη διαδικασία που θα τις καθιστούσε βιώσιμες, μετά το κούρεμα με την ψιλή που επέβαλε το PSI plus-pus.

 Πέρα, όμως από αυτά, έρχεται αβίαστα το ερώτημα, για το ποια είναι τέλος πάντων τα κριτήρια που καθιστούν μια τράπεζα βιώσιμη και το Τ.Τ. για παράδειγμα, μη-βιώσιμο, για να μπορούμε και μεις οι κοινοί θνητοί να γνωρίζουμε, να κρίνουμε, και να μη-φωνασκούμε λαϊκίζοντες, για σκάνδαλα, δωράκια, και ξεπουλήματα. Αμ δε!

Όσο και να ψάξετε, τέτοια κριτήρια γραμμένα σε κάποιο κιτάπι δεν υπάρχουν, παρά εφευρίσκονται ανάλογα του πώς γυρνάει κάθε φορά η κυβέρνηση το φούρνο του χόντζα.

Άμα καθίσει και βάλει κάποιος κάτω τους δείκτες κερδοφορίας και διαχρονικής σώφρωνος τραπεζικής πολιτικής, το Τ.Τ. έρχεται πρώτο και με διαφορά. Για παράδειγμα:

Το δημόσιο έχει εισπράξει απ'ο αυτό πάνω από 3 δις τα τελευταία 5 χρόνια.

Το Τ.Τ. έχει 9.5 δις δάνεια λιγότερα από την καταθετική του βάση.

Οι επισφάλειες της τράπεζας από στεγαστικά δάνεια ανέρχονται στο 10%, ενώ ο Μ.Ο. των συστημικών, και βαφτισμένων βιώσιμων τραπεζών, ανέρχεται στο 20%. Το Τ.Τ. δεν χορηγεί επιχειρηματικά δάνεια, αλλά χρηματοδοτεί αναπτυξιακά έργα του ελληνικού δημοσίου.

Η εξάρτηση του Τ.Τ. από την ΕΚΤ και ΤτΕ είναι στο 24%, ποσοστό που είναι το μικρότερο από τις άλλες βιώσιμιες, για την μεν Πειραιώς, η οποία χαρακτηρίζεται super-βιώσιμη, να ανέρχεται γύρω στο 70%. Ο κ. Στουρνάρας, χρησιμοποιεί στο Βουλή το νούμερο αυτό σαν πρόχειρο κριτήριο μη βιωσιμότητας του Τ.Τ., ενώ αποσιωπεί ότι είναι το μικρότερο σε σχέση με τις υπόλοιπες χαρακτηρισμένες ως βιώσιμες.

Και άλλα, πολλά, που δεν είναι επί του παρόντος...

Κάποιοι, λοιπόν βουλευτές, τόλμησαν να ζητήσουν από τον κ. Στουρνάρα στην οικονομική επιτροπή της Βουλής, να τους παραθέσει τα στοιχεία τα οποία καθιστούν το Τ.Τ. μη βιώσιμο. Και ποια ήταν η απάντηση του κ. Στουρνάρα; Ότι, αυτά είναι απόρρητα στοιχεία, τα οποία δεν τα γνωρίζει, τα οποία γνωρίζει μόνο η ΤτΕ, και την οποία εμπιστεύεται για του λόγου της το αληθές. Εκεί επάνω, έρχεται καπάκι και το άρθρο του κ. Πρετεντέρη στα «ΝΕΑ», για το ρόλο των ειδικών, και την εμπιστοσύνη με την οποία πρέπει να περιβάλλουμε τα λόγια τους.

Παρά ταύτα, ενώ ούτε ο κ. Στουρνάρας φέρεται να γνωρίζει τα στοιχεία βάσει των οποίων χαρακτηρίζεται το Τ.Τ. μη βιώσιμο, ή το πιο πιθανό, κάνει ότι δεν τα γνωρίζει, την ίδια στιγμή η ΤτΕ χορηγεί ενδελεχή οικονομικά στοιχεία που αφορούν στο Τ.Τ. στις 4 γνωστές συστημικές, τράπεζες, όπως αποκαλύπτει δημοσίευμα του bankingnews, (20/9).  

Άρα, ο κ. Στουρνάρας δουλεύει αγρίως τη Βουλή. Το ίδιο κάνει και ο κ. Παπαδάκης, της ΤτΕ, προσκληθείς επίσης στην ίδια επιτροπή. Όχι, απαντάει κατηγορηματικά, ο κ. Παπαδάκης. Το Τ.Τ. δεν κατέστη μη βιώσιμο, λόγω του PSI, αλλά λόγω κακής διοίκησης. Ποιος όμως διορίζει τη διοίκηση μιας κρατικής τράπεζας; Ο φούφουτος, είναι η επίσημη απάντηση!

Μα, αφού το Τ.Τ. είναι κερδοφόρο, τότε γιατί δεν είναι βιώσιμο;

Δεν είναι βιώσιμο, γιατί αφαιρέθηκε από τα κριτήρια βιωσιμότητας, το κριτήριο της κερδοφορίας, απαντάει ο κ. Παπαδάκης. Και τι προστέθηκε στη θέση του; Δεν γνωρίζω, απαντά ο κ. Παπαδάκης. Μόνο η ΤτΕ γνωρίζει, η οποία και θέτει τα κριτήρια, συνεχίζει παίζοντας την κολοκυθιά ο κ. Παπαδάκης, μεταθέτοντας το απόρρητο της γνώσης από την ΤτΕ στη Black Rock, αμφότερες ιδιωτικές και εισηγμένες στο χρηματιστήριο. Και το δούλεμα, πάει σύννεφο...

Τι θα πούμε, λοιπόν στα παιδιά μας, όταν μάς ρωτήσουν, «Μαμά, τι είναι βιώσιμο;».

«Μια παπαριά παιδί μου και τίποτε άλλο. Άντε τώρα, κάνε την προσευχή σου και πήγαινε για ύπνο»...

Αν οι ελληνικές κυβερνήσεις πατεντάριζαν τις ιδέες τους....

...το ελληνικό χρέος θα είχε αποπληρωθεί, μόνο και μόνο από την είσπραξη των πνευματικών δικαιωμάτων.

Θυμάστε, πριν κάποιους μήνες που γράφαμε στη "Μάχη της Βρετανικής Τυρόπιτας", για την απόφαση του Βρετανού Υπ. Οικονομικών, Οσμπορν, να φορολογήσει το εν λόγω έδεσμα με δυο ειδών ΦΠΑ, ανάλογα με το αν η τυρόπιτα ήταν ζεστή ή κρύα, απόφαση που κατ' ευθείαν παρέπεμπε στην φορολόγηση της ελληνικής τυρόπιτας από την τότε κυβέρνηση με παρόμοιο τρόπο. Βέβαια, ο πονηρούτσικος κ. Όσμπορν για να αποφύγει πιθανή αγωγή για κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας είχε σκεφτεί τη διαβάθμιση του ΦΠΑ με βάση το ζεστό-κρύο, κι όχι με βάση το γλυκό-αλμυρό που είχε εμπνευστεί, με περισσή πρωτοτυπία ο κ. Παπακωνσταντίνου. Η ελληνική κυβέρνηση, αδικαιολογήτως, απέφυγε να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματά της, διότι η κλοπή, παρά το ατζαμίδικο μασκάρεμα του κ. Όσμπορν, ήταν τόσο φανερή, ώστε κανένα δικαστήριο δεν θα διανοείτο να τον δικαιώσει. 

Η Ελλάδα όμως, παρά τα πολλά της προβλήματα, συνεχίζει να παραμένει αστείρευτη πηγή ιδεών και φάρος πνευματικός για τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Τη σκυτάλη από τον κ. Παπακωνσταντίνου, φαίνεται αυτή τη φορά ότι την πήρε επαξίως ο κ. Σαμαράς. Και ιδού το γιατί. Το "Γιατί Κύριε;", προεκλογικό σλόγκαν της ΝΔ, ήταν τόσο πετυχημένο, ώστε κατάφερε να δώσει, με αδιαμφισβήτητο τρόπο, το προβάδισμα στο κόμμα σε δυο συνεχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις, πράγμα που δεν πέρασε απαρατήρητο από την Κομισιόν.

Πώς; Μα, αντιγράφοντάς το! Βέβαια, όχι αυτούσιο, αλλά με κάποιες μικρο-αλλαγές, για να μπερδέψει κυρίως τα μαντρόσκυλα των πνευματικών δικαιωμάτων, (χωρίς όμως τελικά να κατορθώσει να κρύψει την προέλευσή του, όπως θα διαπιστώσετε κι εσείς), το κατέστησε κεντρικό σλόγκαν στη νέα καμπάνια που οργάνωσε για την προσέλκυση ξένων επενδυτών στην Ανατολική Πολωνία.

Όπως βλέπετε, το κοριτσάκι γίνεται αγοράκι, και ο δάσκαλος μετατρέπετε σε μπαμπά: "Τι θα έχεις να πεις, όταν το παιδί σου σε ρωτήσει γιατί δεν επένδυσες στην Ανατολική Πολωνία;". Γιατί μπαμπά; είναι η τυραννική απορία του πεντάχρονου αγοριού της αφίσας. 

Αλλά η Κομισιόν, το πάει και παραπέρα, αφήνοντά μας έκπληκτους για την υπερ-εκμετάλλευση της Σαμαρικής ιδέας. 

"Τι θα έχεις να πεις, όταν ο πεθερός σου σε ρωτήσει γιατί δεν επένδυσες στην Ανατολική Πολωνία;". Γιατί γαμπρέ μου; φαίνεται να λέει ο συμπαθής ηλικιωμένος άντρας της αφίσας, τέτοια όνειρα είχα γω για τη θυγατέρα μου;

Και για καπάκι, έρχεται και ο ψυχοθεραπευτής  να σού υποβάλει την ίδια ερώτηση και να σε γεμίσει με πρόσθετες ενοχές. 

Και σεις κ. Σαμαρά, "Τι θα έχετε να πείτε, όταν ο λαός σάς ρωτήσει γιατί δεν διεκδικήσατε τα πνευματικά σας δικαιώματα;". 

Γιατί, κ. Σαμαρά;

Το e-mail του Πωλ

Το e-mail είναι, λίγο πολύ, ένας άτυπος τρόπος επικοινωνίας. Διευκολύνει τις επαφές κυρίως ανάμεσα σε γνωστούς, ή ακόμα και σε άγνωστους για πράγματα καθημερινά, κοινά και τετριμμένα, ή για αναζήτηση κάποιας διευκρίνισης ή πληροφορίας. Τα σοβαρά θέματα, έχει επικρατήσει να μην περνάνε μέσα από e-mails. Ας πάρουμε για παράδειγμα τα χρήματα, που είναι όντως μια πολύ σοβαρή υπόθεση. Καμιά τράπεζα δεν πρόκειται να στείλει τις κινήσεις των λογαριασμών σου μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, ή τις οφειλές στην εφορία και τις ΔΕΚΟ. Συνήθως, οι υποθέσεις αυτές διεκπεραιώνονται με τον παλιό καλό κλασσικό τρόπο: το χαρτί, το γράμμα και τον ταχυδρόμο.  Ό,τι ειπωθεί με την ανταλλαγή e-mails, αν πρόκειται να έχει κάποια ισχύ, θα πρέπει να επικυρωθεί μέσω επιστολής που θα φτάσει σε κάποιο γραμματοκιβώτιο, καθ’ όλα πραγματικό.

Ο Πωλ, παρα είναι Δανός, για να συμπεριφέρεται σαν Καλιφορνέζος, ο οποίος και αποτελεί το πρότυπο του ανθρώπου με τη χαλαρή στάση και την απέχθεια για τους τύπους και τους κρατούντες κώδικες κοινωνικής συμπεριφοράς. Αν ήταν καλιφορνέζος, θα μπορούσαμε να τον συγχωρήσουμε για το e-mail, που έστειλε τις προάλλες προς την ελληνική κυβέρνηση, με το οποίο ζητούσε κάποια μη κοινά και τετριμμένα, όπως 6-ημερη εργασία, ανάπαυση μόνο 11 ωρών, κατάργηση ουσιαστικά των αποζημιώσεων από απόλυση, και άλλα τινά. Αλλά δεν είναι, οπότε μια είναι η εξήγηση: η Ελλάδα του Πωλ είναι μια μη σοβαρή υπόθεση, για ν’ ασχοληθεί να στείλει ακόμα και επιστολή, με σφραγίδα, τζίφρα, logo και γραμματόσημο.

Ο Πωλ, κάθεται στο γραφείο του, πιθανόν με τα πόδια απλωμένα στο τραπέζι και με μια κούπα ντε-καφεϊνέ στο χέρι, όπου πολύ πιο πιθανόν θα αναγράφεται κάποιο σλόγκαν, ή μια υπενθύμιση για τον πλανήτη που πεθαίνει ή για τα παιδάκια του Μαλάουι που πεινούν. Πιθανόν να έχουν προηγηθεί κάποια e-mails στην γυναίκα του για το αν σιδέρωσε τα πουκάμισα, για το αν έφτιαξε ο υδραυλικός το ντους που στάζει, ή για το αν θα πάρει τα παιδιά απ’ το σχολείο. Μετά, αφού ξεμπερδέψει με τα συζυγικά, ίσως στείλει κι ένα άλλο e-mail στη Μόνικα για λίγο παιχνίδι, μπορεί και για κανένα ραντεβού στα σκαστά το μεσημέρι.

Κι αφού τα κάνει όλα αυτά τα σημαντικά, τού έρχεται στο νου ότι υπάρχει και μια Ελλάδα, που περιμένει με αγωνία τα φώτα του. Και μια και το e-mail είναι ακόμα ανοιχτό, κάθεται και γράφει πέντε αράδες για την 6-ημερη εργασία, (στο σημείο αυτό, επειδή είναι και θρήσκος, αφήνει ελεύθερη την Κυριακή), την ανάπαυση των 11 ωρών, (εδώ, είναι αλήθεια, ότι διστάζει ανάμεσα στις 10 και 12 ώρες, αλλά γρήγορα καταλήγει στο μέσο όρο και ξεμπερδεύει), την κατάργηση στο μισό των αποζημιώσεων, (εδώ, λόγω βιασύνης, τού διαφεύγει ότι για λόγους αξιοπιστίας θα έπρεπε να είχε γράψει τουλάχιστον κάποιο νούμερο, που να παραπέμπει σε επίλυση περισπούδαστου για την περίσταση μοντέλου, με ένα τουλάχιστον δεκαδικό και φυσικά όχι το 50%, που κραυγάζει για την αυθαιρεσία του), και τα λοιπά και τα λοιπά.  

Μέχρις εδώ, λοιπόν, γιατί θα στήσει τη Μόνικα, και θα του κάνει πάλι σκηνές. Κλικ, λοιπόν, στο send, και φύγαμε… Κι άσε τους ηλίθιους εκεί κάτω να κουρεύονται...

Θεσμοθετημένη Ανθρωποφαγία

Η Χρυσή Αυγή καλπάζει και παίρνει τον Νόμο στα χέρια της, «εφαρμόζοντάς» τον, όπου θάλει και κατά πως θέλει. Το καλό είναι ότι μεγάλο μέρος της κοινωνίας αντιδρά, το κακό όμως είναι ότι ένα σημαντικό κομμάτι της, το καλοβλέπει. Η κυβέρνηση φαίνεται προς το παρόν να αντιδρά, δεν θέλει όμως και πολύ, ν’ αλλάξουν οι συσχετισμοί, το φαινόμενο να γενικευτεί και σιγά-σιγά να γίνει η αγουρίδα, μέλι. Ο κοινωνικός κανιβαλισμός δεν είναι φαινόμενο αυτοφυές, αλλά καλλιεργείται με επιμέλεια και στοργή, καιρό τώρα, στα θερμοκήπια των ΜΜΕ και των όποιων κυβερνητικών φερέφωνων.  

Στην προσπάθειά τους, οι κυβερνήσεις των τελευταίων χρόνων, να πιάσουν τη μικρή φοροδιαφυγή, γιατί η μεγάλη είναι ιερή και ανέγγιχτη, νομοθετούν το χαφιεδισμό, δηλαδή τις ανώνυμες καταγγελίες πολιτών ενάντια σε όποιον υποπτεύονται ότι ζει πάνω από τις δυνατότητες, τις οποίες, ο πάσα εις νομίζει ότι μπορεί να να σταθμίσει επακριβώς, με μόνα εργαλεία το κουτσουμπολιό, και το μπανιστήρι στα ξένα οικοξενειακά ενδότερα. Τελευταία δε, κυοφορείται και η ιδέα της χρηματικής επιβράβευσης με ένα μέρος των χρημάτων που το κράτος κατορθώσει ν’ ανακτήσει, στις περιπτώσεις εκείνες των πολιτών, που οι υποψίες τους επί των γειτόνων επιβεβαιωθούν. Με τον τρόπο αυτό, και εφ’ όσον η λαμπρή αυτή ιδέα τελεσφορήσει, οι πολίτες-επιτηρητές, με το ιδιαίτερο μαντικό χάρισμα, θα μπορούν να αυξάνουν τα εισοδήματά τους και να προβαίνουν σε κερδοφόρες επενδύσεις σε μεγαλύτερης εμβέλειας τηλεσκόπια. Έτσι, οι φοροφυγάδες θα μπορούν να αντιμετωπιστούν με την ίδια αποτελεσματικότητα, όπως αντιμετωπίζονταν και οι κομμουνισταί σε παλιότερες ένδοξες εποχές της χώρας μας, με την συνδρομή πάντα, κάποιων άλλων διορατικών πολιτών.

Η Βρετανία, σύμφωνα με τον Economist (8/9/12), έχει εξελιχθεί σε μια ιδιαιτέρως ξενοφοβική χώρα, με υψηλή θερμοκρασία ξενοφοβίας και ξενοφαγίας, υψηλότερη απ’ όποια άλλη πολιτισμένη ευρωπαϊκή χώρα. Ο Κάμερον, ανησυχεί ιδιατέρως για την εισροή μεταναστών και έχει βάλει τον δείκτη ανοχής στο νούμερο των 100,000 ετησίως,  ως το 2015. Πρόσφατα στατιστικά στοιχεία έδειξαν ότι η καθαρή εισροή για το 2011 ήταν 216,000, άρα προτίθεται να κόψει τους μισούς, μπας και η βρετανική κοινωνία εξευμενιστεί μπροστά στην αυξανόμενη ανεργία και την προοπτική μετανάστευσης σε άλλες τρίτες χώρες, εκτός. Παρεμπιπτόντως, οι Βρετανοί τελευταία, μεταναστεύουν σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά, απ’ ότι οι υπόλοιποι λαοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε για αναζήτηση εργασίας, είτε για σπουδές, ιδιαίτερα μετά τον τριπλασιασμό των διδάκτρων στις 9,000 λίρες το χρόνο.   

Επειδή, όμως και κάτω και από τις καλύτερες προϋποθέσεις, η μείωση που ονειρεύεται ο Κάμερον είναι δύσκολο να επιτευχθεί, αυτό που σοφίστηκε ήταν αφ΄ενός να βάλει όρια στον αριθμό των ξένων, εκτός ΕΕ, φοιτητών που έρχονται για σπουδές στα βρετανικά πανεπιστήμια, και να απαγορεύσει ταυτόχρονα την παράταση της διαμονής τους μετά το πέρας των σπουδών, αφ’ ετέρου να καταστήσει τα ίδια τα πανεπιστήμια υπεύθυνα για τις περιπτώσεις που κάποιοι από τους φοιτητές που αποφοίτησαν δεν επέστρεψαν στις πατρίδες τους. Ουσιαστικά, η Βρετανική κυβέρνηση επιδιώκει να μεταθέσει το πρόβλημα της επιτήρησης των συνόρων της χώρας και της αστυνόμευσης των αποφοίτων, στους ίδιους τους πανεπιστημιακούς δασκάλους.  Να τους δίνει, δηλαδή, την άδεια να εισβάλουν σε σπίτια αλλοδαπών, να τους σταματούν στο δρόμο και στις pub και να τσεκάρουν μαζί με τα διάφορα άλλα έγγραφα και το αν απέκτησαν πτυχίο και πότε!

Για του λόγου το αληθές, πρόβα τζενεράλε έγινε στις 26 Αυγούστου, οπότε και η υπηρεσία επιτήρησης συνόρων ανακάλεσε την άδεια του London Metropolitan University να δέχεται και να διδάσκει φοιτητές εκτός ΕΕ, για το λόγο ότι μερικοί από αυτούς δεν είχαν τις πρέπουσες βίζες εισόδου.

Η βρετανική ακροδεξιά, μπορεί να κοιμάται ήσυχη. Και η δική μας επίσης, 

"Tα μεγάλα black outs": Kαταρρίπτοντας τους μύθους της ιδιωτικοποίησης της ενέργειας

"The Big Blackout: Debunking the Myths of Power Privatisation" is a video released in late 2003, produced by TNI Fellow Daniel Chavez and Indian filmmaker Satya Sivaraman. The film gives a global perspective on power reforms from India to Colombia and Brazil to South Africa. With plenty of empirical evidence on the negative impact of privatisation and deregulation on consumers, workers and society as a whole, the film suggests ways to create democratic and sustainable alternatives.

Satya Sivaraman (Satya Sagar) is now an Associate Editor of Countercurrents.org. He can be reached at sagarnama@gmail.com

Το Λυκόφως των Ελίτ

Η αξιοκρατία είναι μια πραγματικά συναρπαστική λέξη. Παραπέμπει στο ευγενές ιδανικό μιας κοινωνίας το οποίο δεν έχει ακόμα επιτευχθεί, και τούτο διότι η κοινωνία δεν λειτουργεί αξιοκρατικά. Πείτε ότι λειτουργεί πελατειακά και ρουσφετολογικά, πείτε το με όρους οικογενειοκρατίας και τζακιών, πείτε το με όποιον τρόπο θέλετε, αλλά, αν η κοινωνία αφηνόταν να αναδείξει και να οδηγηθεί από τους καλύτερους, από τους εξυπνότερους και από τους πλέον ταλαντούχους, τότε δεν θα αντιμετώπιζε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει, και όλα θα λειτουργούσαν εύρυθμα και άψογα.

Αυτά λέει η επίσημη αφήγηση, η οποία εδώ και καιρό έχει βρει το κόλπο να χρησιμοποιεί σαν δούρειους ίππους λέξεις, (αφού πρώτα τις ανασκολοπίσει), του ευγενούς λεξιλογίου, της ηθικής και των υψηλών ιδεών, για να διασπαρθεί, να νεκρώσει τις κριτικές αντιστάσεις και να εγκατασταθεί στο νου και το θυμικό των κοινωνιών. Το πρότυπο μιας κοινωνίας που θα κυβερνάται από αυτούς που θα αναδεικνύουν αξιοκρατικοί μηχανισμοί, είτε μέσω της εκπαίδευσης, είτε μέσω ανοιχτών συστημάτων επιλογής (βλ. open government), εύκολα συγχέεται με την ανάγκη που έχει ο καθένας να επιλέγει τον καλύτερο μηχανικό, καλύτερο τεχνίτη, καλύτερο γιατρό, αδυνατώντας ως εκ τούτου να κάνει τη διάκριση ότι πρόκειται για δυο τελείως διαφορετικής τάξης ζητήματα. Ότι δηλαδή, η αξιοκρατική κοινωνία όπως την οραματίζεται και την εμπεδώνει η σύγχρονη νεοφιλελεύθερη σκέψη κάθε άλλο έχει να κάνει με τους καλύτερους γιατρούς, τεχνικούς κλπ, αλλά με την εμπέδωση της ανισότητας και τη νομιμοποίηση της κυριαρχίας των πάσης φύσεως ελίτ, της διακυβέρνησης και του πλούτου, αν και οι διαχωριστικές γραμμές αυτών των δυο έχουν πάψει πλέον να υφίστανται. 

Το «Λυκόφως των Ελίτ: Η Αμερική μετά την Αξιοκρατία» είναι ένα νέο βιβλίο του Chris Hayes, ενός εκ των εκδοτών του αριστερού αμερικανικού περιοδικού «The Nation», το οποίο έρχεται να βάλει τον δάκτυλο επί τον τύπον των ήλων του ιδεολογήματος της αξιοκρατίας και των συνεπειών αυτής. Εν ολίγοις, ο κεντρικός άξονας του βιβλίου περιστρέφεται γύρω από το γιατί η πυραμίδα που οικοδομείται πάνω στην αξία, έχει φτάσει να καθρεφτίζει την πυραμίδα του πλούτου και του κεφαλαίου.  Η επιχειρηματολογία του Hayes βασίζεται στο ότι η Αξιοκρατία για να είναι λειτουργική χρειάζεται την Αρχή της Διαφοράς (την ιδέα δηλαδή ύπαρξης φυσικών ιεραρχιών του ταλέντου) και την Αρχή της Κινητικότητας, (την αναγκαιότητα δηλαδή ύπαρξης διαδικασιών επιλογής οι οποίες θα ανταμείβουν την αξία και θα τιμωρούν την αποτυχία). Αυτό, όμως, που πραγματικά συμβαίνει είναι ότι η ανισότητα που παράγεται σε μια αξιοκρατική κοινωνία, μεγαλώνει τόσο, ώστε να υπονομεύει τους μηχανισμούς της κινητικότητας, πάνω στους οποίους υποτίθεται ότι στηρίζεται. Και μιας και αυτό συμβεί, αυτοί που κατόρθωσαν ήδη να αναρριχηθούν, βρίσκουν πάντα τρόπους ώστε να τραβήξουν και τη σκάλα που τους ανέβασε, ή να την αφήσουν μόνο για τους συγγενείς και φίλους, για τους δικούς τους ανθρώπους, δηλαδή. Έτσι, η ήδη υπάρχουσα ανισότητα παράγει ακόμα μεγαλύτερη ανισότητα, είτε μέσω της φορολογίας, είτε μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος, από το οποίο ωφελούνται όλο και περισσότερο όσοι μπορούν να πληρώνουν τα ιδιαίτερα μαθήματα για να περάσουν τα τεστ εισαγωγής στα καλά σχολεία, ή τα υψηλά δίδακτρα για την εισαγωγή στα περίβλεπτα πανεπιστήμια. 

Ο Hayes επικαλείται πολλά παραδείγματα από τη σύγχρονη αμερικανική πραγματικότητα  για να φωτίσει τον τρόπο, που, υψηλών αμοιβών και άκρως ανταγωνιστικά, περιβάλλοντα γίνονται επιρρεπή σε απάτες, δολοπλοκίες και νόθευση των κανόνων του παιχνιδιού, προς ίδιον όφελος. Οι σύγχρονες ελίτ δεν έχουν μόνο αποτύχει στο ρόλο τους, αλλά επιπλέον έχουν μονώσει τους εαυτούς τους από τη λογοδοσία, την κριτική και την τιμωρία τις οποίες, όμως, απαιτούν και εφαρμόζουν στους λαούς. Η εξυπνάδα και η ικανότητα, τις οποίες οι σύγχρονες ελίτ λατρεύουν με πάθος, στην πραγματικότητα δεν σημαίνουν παρά την ικανότητα παράκαμψης των κανόνων, για την ορθή εφαρμογή των οποίων επίσης υποκριτικά κόπτονται, ή τη θέσπιση νέων, που θα τις επιτρέπουν να διατηρούν την ισχύ που απέκτησαν και συνεπώς να διαιωνίζονται. Ο σφοδρός ανταγωνισμός, ο οποίος είναι σύμφυτος με την «αξιοκρατική κοινωνία», εμπεριέχει ταυτόχρονα και τα κίνητρα για κάθε ανομία και απάτη, ενώ ενθαρρύνει και νομιμοποιεί συμπεριφορές που αναλώνονται στο κυνήγι της επιτυχίας, αρκεί στο τέλος το κυνήγι αυτό να αποβεί νικηφόρο και να αποφέρει κέρδος. Δεν είναι τυχαίο ότι κεντρικά συνθήματα στο λεξιλόγιο της αξιοκρατίας αποτελούν η «Επιτυχία» και ο «Ανταγωνισμός». Και τούτο, γιατί τα καλά πράγματα στη ζωή, όπως μια καλή και σταθερή εργασία, γίνονται ολοένα και σπανιότερα, επομένως, πρέπει κάποιος να πιστέψει στον συνεχή και ανηλεή ανταγωνισμό για να τ’ αποκτήσει. Σε μια διαφορετική κοινωνία, όμως, όπου ο καθένας θα μπορούσε να έχει μια ικανοποιητική δουλειά και ζωή, δεν θα χρειαζόταν να κολυμπήσει στα βρώμικα νερά της αξιοκρατίας για να τα γευτεί.

Το συμπέρασμα του βιβλίου είναι ότι η Αξιοκρατία είναι όχι μόνο υποκριτική, αλλά και οι ελίτ που παράγει, στο τέλος τέλος,  κάθε άλλο παρά ικανές είναι. Οι κήρυκες της αξιοκρατίας αποδέχονται κατ’ ουσίαν την ανάγκη ύπαρξης και διαιώνισης των κοινωνικών ανισοτήτων, αποδίδοντάς τις στη φυσική ανισότητα των προσώπων, και όχι στην ανισότητα των ευκαιριών. Έχοντας δε τραβήξει τη σκάλα που οδηγεί προς τα πάνω πατώματα, και μένοντας απομονωμένες στους μύθους και το ναρκισσισμό τους,  έχουν χάσει κάθε επαφή με την κοινωνία και τα προβλήματά της. 

Και καταλήγει: «Αν θέλουμε Αξιοκρατία, ας εργαστούμε για την Ισότητα, καθ’ ότι στη ρίζα της ανισότητας της ισχύος και των ευκαιριών, κατοικοεδρεύει η ανισότητα στην κατανομή του πλούτου».

Το αστείο είναι ότι ο όρος αξιοκρατία, σαν κοινωνικός θεσμός, περιγράφεται για πρώτη φορά από τον Michael Young σε σατιρικό βιβλίο της δεκαετίας του 1950, υπό τον τίτλο «Η Άνοδος της Αξιοκρατίας». Το βιβλίο είναι του είδους του Οργουελιανού «Θαυμαστού Καινούργιου Κόσμου», και αναφέρεται σε ένα δυστοπικό μέλλον, στο οποίο η επιλογή των ταγών της κοινωνίας γίνεται ανάμεσα στους πιο έξυπνους, τους πιο παραγωγικούς και τους πιο δουλευταράδες. Όταν πολύ αργότερα, ο Young, ανακάλυψε ότι η λέξη «αξιοκρατία», την οποία είχε χρησιμοποιήσει σκωπτικά, είχε υιοθετηθεί σαν πραγματικό κοινωνικό μοντέλο, θορυβήθηκε τόσο, ώστε να αναφωνήσει:  ‘Όχι, όχι, όχι, δεν το εννοούσα έτσι. Το εννοούσα σαν τι φοβερό όραμα θα ήταν για μια κοινωνία να αθετήσει τη δημοκρατική δέσμευση της ισότητας και να εκχωρήσει τις σπουδαίες αποφάσεις σε ανθρώπους επιλεγμένους για το μυαλό τους και οποιαδήποτε άλλα χαρακτηριστικά. 

Τάσεις και εντάσεις στο εσωτερικό της Γερμανίας

Με το τέλος της τελευταίας συνόδου κορυφής, όταν η Μέρκελ επέστρεψε στο Βερολίνο δεν βρήκε την υποδοχή που περίμενε. Τα πρωτοσέλιδα του τύπου, με τίτλους που έπιαναν ίσαμε το μισό της σελίδας, κραύγαζαν για πρωτοφανή ήττα και για ανιστόρητες παραχωρήσεις στο κλαμπ των υπερχρεωμένων άσωτων χωρών του Νότου. Φυσικά, μέσα σ’ αυτά περιελάμβαναν και την Ισπανία, κυρίως αυτή, η οποία μόνο υπερχρεωμένη δεν μπορεί να θεωρηθεί, μιας και το δημόσιο χρέος της είναι πολύ μικρότερο της Γερμανίας, και θα παρέμενε ως τέτοιο αν δεν της επιβάλλονταν νέα, δυσβάσταχτα μέτρα λιτότητας.

Δεν πέρασαν μέρες και ο σεβαστός, συντηρητικός οικονομολόγος Ζιν, επικεφαλής του Ινστιτούτου Ifo, συνεπικουρούμενος και από άλλους 160 οικονομολόγους, δημοσίευσε ανοιχτή επιστολή προς τη Μέρκελ, στην οποία προειδοποιούσε με έντονο ύφος τους κινδύνους από τη σχεδιαζόμενη τραπεζική ένωση. «Φορολογούμενοι, συνταξιούχοι και αποταμιευτές των οικονομικά υγιών χωρών θα πρέπει στο εξής να αναλαμβάνουν συλλογικά την ευθύνη για ολόκληρο το τραπεζικό χρέος της Ευρωζώνης, το οποίο μόνο για το Νότο ανέρχεται στο ύψος αρκετών τρις ευρώ…Οι τράπεζες θα πρέπει να αφεθούν να χρεοκοπήσουν. Αν οι οφειλέτες δεν μπορούν να πληρώσουν, υπάρχει μόνο μια ομάδα η οποία μπορεί και θα πρέπει να σηκώσει το βάρος: οι πιστωτές, οι ίδιοι…Ούτε το ευρώ, ούτε η Ευρωπαϊκή ιδέα πρόκειται να σωθούν. Αντίθετα αυτό θα βοηθήσει την Wall Street και το City του Λονδίνου, κάποιους επενδυτές στη Γερμανία και έναν αριθμό εγχώριων προβληματικών τραπεζών, οι οποίες θα μεταθέσουν το βάρος τους στους πολίτες άλλων χωρών, οι οποίοι και δεν έχουν καμιά συμμετοχή σ’ αυτά». Εδώ που τα λέμε, δεν έχει και άδικο ο κ. Ζιν, ότι έτσι ακριβώς έχουν τα πράγματα.

Με τις απόψεις Ζιν, συντάχθηκε, με πιο ήπιο τρόπο και ο κ. Weidmann, ο επικεφαλής της Bundesbank, εκφράζοντας τις ανησυχίες του για την προϊούσα αμοιβαιοποίηση των χρεών και τη σταδιακή χαλάρωση των προϋποθέσεων που συνοδεύουν τα πακέτα διάσωσης.

Πόδι πάτησε και ο κ. Ζεεχόφερ, του αδελφού χριστιανοκοινωνικού κόμματος της Βαυαρίας, ο οποίος λίγο-πολύ απείλησε να ρίξει την κυβέρνηση, αποχωρώντας, αν σκόπευε να ψαλιδίσει τις ουρές των όρων που θα συνόδευαν τα νέα πακέτα στήριξης στην Ισπανία και οσονούπω, στην Ιταλία.

Πιο διακριτικός ήταν ο Πρόεδρος Γκάουκ, ο οποίος σε συνέντευξή του στο ZDF ζήτησε από την κ. Μέρκελ περισσότερη καθαρότητα και πληροφόρηση της κοινής γνώμης για την πολιτική που ακολουθεί και τις μελλοντικές της συνέπειες.

Λαμβάνοντας, λοιπόν, υπ’ όψιν τις εντάσεις και αντιδράσεις στο εσωτερικό της Γερμανίας είναι εύκολο να κατανοήσουμε τις νέες βαρβαρότητες που ψηφίστηκαν πρόσφατα στα κοινοβούλια των ανωτέρω χωρών.

Η κ. Μέρκελ στην προσπάθειά της να πουλήσει στο εσωτερικό τα αποτελέσματα της συνόδου, βρήκε, όμως, ανέλπιστη βοήθεια από ένα έτερο κλαμπ οικονομολόγων, με επικεφαλής τους εξ ίσου αξιοσέβαστους κ.κ. Bofinger και Snower, του πανεπιστημίου του Βύρτσμπουργκ και του Ινστιτούτου της Παγκόσμιας Οικονομίας, του Κιέλου, αντιστοίχως.  Οι οποίοι και προσπάθησαν να λειάνουν τον αντίκτυπο των αποφάσεων, υποστηρίζοντας ότι καμιά τέτοια δέσμευση για κοινή ανάληψη χρεών δεν έχει ληφθεί από την Καγκελάριο. 

Πέρα όμως, από τις τριβές μεταξύ των οικονομολόγων, που προσπαθούν να τραβήξουν την κοινή γνώμη, πότε προς τη μια, και πότε προς την άλλη μεριά, το σοβαρότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Μέρκελ στο εσωτερικό της είναι η επικείμενη απόφαση του Ανώτατου Συνταγματικού Δικαστηρίου, σχετικά με την νομιμότητα του Μόνιμου Μηχανισμού Στήριξης (ESM) και του Συμφώνου Δημοσιονομικής Σταθερότητας, τα οποία ψηφίστηκαν πρόσφατα στη βουλή τόσο από τον κυβερνητικό συνασπισμό, όσο και από τους πρόθυμους σε όλα Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινους.

Στο Συνταγματικό Δικαστήριο κατέφυγαν με προσφυγή τους, το αριστερό κόμμα Die-Linke, η ομάδα «Περισσότερη Δημοκρατία», η οποία συγκέντρωσε προς τούτο 23,000 υπογραφές, καθώς και μεμονωμένοι πολίτες τόσο από τα δεξιά, όσο και από τα αριστερά του πολιτικού φάσματος, ζητώντας προσωρινή αναστολή της εφαρμογής, με το αιτιολογικό της παραχώρησης εθνικής κυριαρχίας και της υποβάθμισης των αρμοδιοτήτων του κοινοβουλίου να μπορεί να αποφασίζει επί του προϋπολογισμού.

Σίγουρα, το Δικαστήριο έχει να πάρει μια από τις δυσκολότερες αποφάσεις του. Την προηγούμενη φορά, που συνεδρίασε, τον περσινό Σεπτέμβριο, ύστερα πάλι από προσφυγή, γνωμοδότησε ότι καμιά απόφαση για νέα διάσωση δεν μπορεί να λαμβάνεται χωρίς να περνάει πρώτα από το κοινοβούλιο, ενώ εξεδήλωσε ανοιχτά τη δυσφορία του για το γεγονός ότι το τέντωμα του Συντάγματος έχει φτάσει πια στα όριά του. Μια θετική απόφαση, θα ενείχε κινδύνους για τη Γερμανία, μια αρνητική, ίσως για ολόκληρη την Ευρωζώνη. Παρά τις πιέσεις για γρήγορη γνωμοδότηση, ειδικά από τον Σόιμπλε, το Δικαστήριο, δεν αναμένεται να αποφανθεί πριν από το προσεχές φθινόπωρο. Και ως τότε, η Μέρκελ και η κυβέρνησή της θα κάθονται σε αναμμένα κάρβουνα.

Παρά ταύτα, η Καγκελάρος στο εσωτερικό έχει δυο δυνατούς συμμάχους: τα media και την κοινή γνώμη, ειδικά της βάσης της. Όλες οι εφημερίδες, ακόμα και αυτές που κατατάσσονται στις σοβαρές, έχουν πάρει, άλλες λίγο, άλλες πολύ, κάτι από το ιδίωμα της Bild, όταν αναφέρονται στο Νότο. Η προπαγάνδα πάει κι έρχεται, παρά τις ελάχιστες φωνές που προσπαθούν να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και να τοποθετήσουν και τη Γερμανία στο κάδρο ανάμεσα στους υπαίτιους της κρίσης του Ευρώ. «Όλος ο κόσμος θέλει τα λεφτά μας», κράζει ακόμα και η σοβαρή Die Zeit, κάνοντας σιγόντο στην Bild. Με την καλλιέργεια και επικράτηση, λοιπόν, κλίματος «εμείς-εναντίον των άλλων-που θέλουν τα λεφτά μας» είναι δύσκολο για την αντιπολίτευση να προτάξει ένα διαφορετικό λόγο, ακόμα κι αν το ήθελε. Έτσι, αυτή τη στιγμή, ελλείψει αντιπολίτευσης, δεν είναι περίεργο που η Μέρκελ αλωνίζει.

Σχετικά τώρα με τις διαθέσεις της κοινής γνώμης, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του αμερικανικού ερευνητικού ινστιτούτου Pew, η δημοτικότητα της Μέρκελ εμφανίζεται υψηλότερη από ποτέ. 8 στους 10 γερμανούς επικροτούν τη στάση και δέσμευσή της στη διαχείριση της κρίσης, ποσοστό που σχεδόν συμπίπτει, (2 στους 3), με μια άλλη δημοσκόπηση του δικτύου δημόσιας τηλεόρασης ARD .

Αντίθετα, εμφανίζονται διχασμένοι ως προς τη συνέχιση παροχής βοήθειας. 49% τάσσονται υπέρ, και 40% κατά. Δημοσκόπηση του περιοδικού Der Spiegel, δείχνει ότι αντίθεση στα bail outs προβάλει το 52% και 54% των ψηφοφόρων του κυβερνητικού συνασπισμού και των σοσιαδημοκρατών αντιστοίχως, το 68% του Die Linke και το 30% των Πρασίνων.

"...τη συμμορία των ληστών..."

Σε άρθρο του στη χθεσινή γερμανική εφημερίδα Tageszeitung, (αγγλική μετάφραση εδώ), ο αυστριακός συγγραφέας Robert Misik, αναφερόμενος στον κιτρινισμό στον οποίον έχουν υποπέσει τα γερμανικά φύλλα, ακόμα και τα θεωρούμενα σοβαρά, και στην υποστήριξη που μέσω του κιτρινισμού τους παρέχουν στην κ. Μέρκελ, με το να καλλιεργούν το σωβινιστικό μότο: "εμείς οι Γερμανοί, εναντίον όλων των άλλων που μάς θέλουν για τα λεφτά μας", άφησε και λίγο χώρο για ν' ασχοληθεί με μάς.

Συγκεκριμένα, σχολιάζοντας τον τρόπο που τα γερμανικά πρωτοσέλιδα ασχολήθηκαν με το αποτέλεσμα των ελληνικών εκλογών της 17ης Ιουνίου, με την ανακούφιση φυσικά να ξεχειλίζει από παντού, για τα "χειρότερα που αποφεύχθησαν", γράφει γεμάτος οργή: 

"Τα χειρότερα; Προφανώς, αυτά θα ήταν μια νίκη για τον αριστερό ΣΥΡΙΖΑ, ο οποίος απομακρύνθηκε με την εκλογική νίκη των συντηρητικών, δηλαδή, τη συμμορία των ληστών που έφεραν τη χώρα σ' αυτό το κατάντημα...".

Και να σκεφτείς ότι γιαυτή τη συμμορία των ληστών πανηγύριζε όλη η υφήλιος. Αλλά, έρχονται αποκρατικοποιήσεις, οπότε δικαιολογημένα...

Εξηγώντας μου το Higgs

Λίγο καθυστερημένα, και αφού κόπασε ο θόρυβος και τα χειροκροτήματα για το νέο μέλος της οικογενείας των μποζονίων, που ήρθε στο φως πριν λίγες μέρες στο ακριβότερο μαιευτήριο του κόσμου, το CERN, αξίας περίπου 20 δις, ας αφιερώσουμε λίγες γραμμές για να το γνωρίσουμε καλύτερα.

Το νέο αποτέλεσμα που έδωσαν ταυτόχρονα δυο ανεξάρτητοι ανιχνευτές, έρχεται να επιβεβαιώσει, με πολύ μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ότι η μικρή διαταραχή στις μετρήσεις, που είχε εμφανιστεί πριν λίγους μήνες, κάθε άλλο παρά τυχαίος θόρυβος ήταν, αλλά αντιστοιχούσε σε ένα ολοκαίνουργο σωματίδιο, μάρκας μποζόνιο. Το ότι είναι μποζόνιο και όχι τίποτε άλλο, επιβεβαιώνεται, πέραν κάθε αμφιβολίας από το γεγονός ότι το ίχνος του προδόθηκε από την ταυτόχρονη εμφάνιση στον ίδιο χρόνο δυο φωτονίων. Τα φωτόνια, όπως και κάθε σωματίδιο του μικρόκοσμου της κβαντομηχανικής, πέρα από τη γνωστή στροφορμή που συναντάται και στον μακρόκοσμο, έχει και μια ίδια στροφορμή, η οποία ονομάζεται spin. Επειδή το φωτόνιο έχει by default spin 1, το διανυσματικό άθροισμα δυο spin, έκαστον των οποίων ισούται με τη μονάδα, μάς δίνει είτε 0 είτε 2. Επομένως, αυτό καθ’ αυτό το γεγονός της διάσπασης σε δύο φωτόνια, μάς λέει ότι το άγνωστο σωματίδιο είναι όντως μποζόνιο.

Ας κάνουμε μια μικρή παράκαμψη και ας δούμε τι είναι τα μποζόνια για τα οποία γίνεται τόση φασαρία.

Τα γνωστά σωματίδια του μικρόκοσμου χωρίζονται σε δυο μεγάλες κατηγορίες, τα φερμιόνια και τα μποζόνια. Στα φερμιόνια ανήκουν τα λεπτόνια, κύριοι εκπρόσωποι των οποίων είναι το ηλεκτρόνιο, το μιόνιο και το tau , με τα αντίσοιχα νετρίνα και αντι-σωματίδιά τους, και τα 6 quarks τα οποία συνθέτουν το πρωτόνιο και το νετρόνιο, που με τη σειρά τους συνθέτουν τον πυρήνα κάθε ατόμου. Τα φερμιόνια διακρίνονται για το ημι-ακέραιο spin και αποτελούν τα βασικά συστατικά της ύλης. Αν εξαιρέσεις το νετρίνο, όλα τα φερμιόνια έχουν μάζα, αλλιώς τι σόι βασικά συστατικά της ύλης θα ήταν.

Τα μποζόνια, από την άλλη δεν έχουν μάζα, εκτος από τα... (θα το δούμε παρακάτω), έχουν ακέραιο spin, και θεωρούνται οι φορείς των 4 θεμελιωδών δυνάμεων της φύσης. Τι σημαίνει αυτό; Στη φύση υπάρχουν 4 δυνάμεις, εκτός κι αν μας προκύψει καμιά πέμπτη στο δρόμο. Αυτές είναι: η ηλεκτρομαγνητική που δρα ανάμεσα σε φορτισμένα σωματίδια, η ασθενής πυρηνική που διαφεντεύει την ραδιενεργό διάσπαση των πυρήνων, η ισχυρή πυρηνική, η οποία κρατάει τα quarks μαζί ώστε να μην διαλύονται οι πυρήνες, και η γνωστή μας βαρυτική, η οποία δρα ανάμεσα σε σώματα που έχουν μάζα.

Στη σωματιδιακή φυσική, όταν λέμε ότι δυο σώματα αλληλεπιδρούν μέσω μιας εκ των 4 δυνάμεων, στην πραγματικότητα εννοούμε ότι τα σώματα αλληλεπιδρούν μέσω ανταλλαγής ενός ειδικού σωματιδίου, φορέα της συγκεκριμένης δύναμης. Όταν, για παράδειγμα, λέμε ότι δυο φορτισμένα σωματίδια αλληλεπιδρούν μέσω της ηλεκτρομαγνητικής δύναμης, αυτό σημαίνει ότι ανταλλάσσουν, (καταπίνουν ή φτύνουν) φωτόνια. Άρα, το φωτόνιο είναι ο φορέας της ηλεκτρομαγνητικής δύναμης. Ομοίως, το γλουόνιο είναι ο φορέας της ισχυρής πυρηνικής, τα σωματίδια W και Ζ είναι οι φορείς της ασθενούς πυρηνικής, και το (υποθετικό, και ακόμα-να-το-δούμε) γκραβιτόνιο, το οποίο, για να είναι κομψή η θεωρία, θα πρέπει να μεσολαβεί στις βαρυτικές έλξεις όσων σωμάτων έχουν μάζα.

Εδώ, κολλάει και το μποζόνιο του Higgs, το οποίο είναι το σωματίδιο φορέας ενός πεδίου, του Higgs, το οποίο, βρίσκεται παντού όπου και να κοιτάξεις και δρα όπως ένα λασπωμένο χωράφι: σχηματικά, όσα σωματίδια πιαστούν στα δίχτυα του, ανάλογα με τον κόπο που κάνουν για να ξεφύγουν, αποκτούν και την ανάλογη μάζα. Σύμφωνα λοιπόν με την εικόνα αυτή, κάθε ένα από τα γνωστά σωματίδια αλληλεπιδρά με διαφορετικό τρόπο, κινείται, δηλαδή, με διαφορετικό τρόπο στο λασπωμένο πεδίο του Higgs, και το γεγονός αυτό του προσδιορίζει και τη μάζα που θα έχει εφ εξής.

Τα μποζόνια, σε αντίθεση με τα φερμιόνια, έχουν by default ακέραιο spin και στερούνται μάζας, εκτός από τα W και Ζ, τα οποία είναι ιδιαζόντως βαριά και, όπως είδαμε μεσολαβούν στις ραδιενεργές διασπάσεις των πυρήνων.

Το μποζόνιο του Higgs, όπως προβλέπει η θεωρία του Καθιερωμένου Μοντέλου (Standard Model), θα πρέπει να έχει συγκεκριμένη μάζα, καθόλου φορτίο και spin ίσο με 0. Όπως είδαμε και στην αρχή, το τελευταίο πείραμα έδειξε μεν ότι το καινούργιο σωματίδιο είναι μποζόνιο, με μάζα στην λίγο-πολύ αναμενόμενη περιοχή, δεν έδωσε όμως καμιά ένδειξη για το spin του. Η διελεύκανση αυτού του μυστηρίου, αν δηλαδή ο άγνωστος Χ έχει spin 0 ή 2 θα γίνει σε μεθεπόμενα πειράματα, και ίσως μια απάντηση βρεθεί πριν από το τέλος αυτής της χρονιάς. Αν το spin βρεθεί ίσο με 0 τότε αυξάνονται οι πιθανότητες να έχουμε βρει το σωστό μποζόνιο, δηλαδή το μποζόνιο που προβλέπει το Standard Model. Αν το spin βρεθεί ίσο με 2, τότε θα πρόκειται για μια άλλη ανακάλυψη, για το μποζόνιο, λ.χ. του Μήτσου, δίχως άλλο όμως, πολύ ενδιαφέρουσα.

STANDARD MODEL

Κι εδώ, ας κάνουμε μια άλλη στάση στις διάφορες θεωρίες της σωματιδικιακής φυσικής και στο γιατί το μποζόνιο του Higgs δεν είναι το μοναδικο, αλλά για διάφορους λόγους κατέστη το πλέον διαφημισμένο και δημοφιλές.

Το Standard Model είναι μια θεωρία-χαλί που βρίσκεται στην πιάτσα από τη δεκαετία του 1960 και για την ύφανση της οποίας πολλοί βάλανε τα χέρια τους και τα μυαλά τους. Θεωρείται επιτυχημένη, και ό,τι καλύτερο έχουμε βρει μέχρι τώρα, γιατί κατόρθωσε να περιγράψει όλες τις γνωστές δυνάμεις, εκτός της βαρυτικής (αυτή είναι άλλου παπά ευαγγέλιο) καθώς και όλα τα γνωστά σωματίδια του μικρόκοσμου. Μεγάλη της επιτυχία θεωρείται η πρόβλεψη των μποζονίων W και Ζ, καθώς  των quarks, τα οποία όταν ανακαλύφτηκαν εκ των υστέρων σε πειράματα, της έδωσαν τα υψηλότερα διαπιστευτήρια.

Το Standard Model, όμως, είχε μια πολύ σοβαρή αδυναμία: πουθενά δεν υπήρχε πρόβλεψη ώστε τα σωματίδια που περιέγραφε να είχαν μάζα. Αυτό φυσικά ήταν λάθος, το οποίο ήρθε να διορθώσει ο κ. Higgs, (αλλά και τρεις τέσσερεις άλλοι, εργαζόμενοι ανεξάρτητα και ταυτόχρονα), προσθέτοντας με το χέρι στο μοντέλο ένα επιπλέον πεδίο (σωματίδιο), το οποίο θα έντυνε με μάζα τα γνωστά γυμνά σωματίδια του μικρόκοσμου.

Καλή κίνηση, η οποία όμως, δημιούργησε με τη σειρά της καινούργια προβλήματα. Ενώ οι πειραματικές ενδείξεις ήταν ότι το μποζόνιο Higgs θα έπρεπε να έχει μάζα στην περιοχή 114-180 GeV, η ενισχυμένη με το πεδίο Higgs, θεωρία το έβγαζε δισεκατομμύρια φορές βαρύτερο. Το πρόβλημα αυτό είναι γνωστό με το όνομα Ηierarchy Problem, αν κάποιος πέσει πάνω του και δεν ξέρει τι κρύβεται από πίσω. Τα πάντα όμως διορθώνονταν όταν κάποιος ρύθμιζε απ’ έξω και με το χέρι τις ελεύθερες παραμέτρους της εξίσωσης, όπως για παράδειγμα την ισχύ αλληλεπίδρασης των θεμελιωδών δυνάμεων, που περιγράψαμε πρωτύτερα. Αυτό, όμως, δεν είναι καλό για μα θεωρία, η οποία έχει τη φιλοδοξία να προβλέπει από μόνη της τη γέννεση του κόσμου. Κανονικές οι τιμές των παραμέτρων αυτών θα έπρεπε να προκύπτουν από μόνες τους και να είναι φυσικά οι σωστές.

ΘΕΩΡΙΑ ΥΠΕΡΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ

Για το λόγο αυτό, αναπτύχθηκαν παράλληλες θεωρίες, με σκοπό να απαλλαγούν από τους μπελάδες του Standard Model. Μια τέτοια θεωρία είναι η Υπερσυμμετρία (ή χαϊδευτικά SUSY), η οποία δεν είναι μια, αλλά έρχεται με πολλές παραλλαγές. Η πιο κοινή με τους λιγότερους περιορισμούς, είναι η SUSY με άρωμα βανίλια, ενώ υπάρχουν και SUSYs με άρωμα σοκολάτας, φράουλας, τσίλι, σκόρδου κλπ, ανάλογα με τις προυποθέσεις που βάζουν. H SUSY μπορεί να έφτιαξε μια περισσότερο κομψή και καθαρή θεωρία, με λιγότερους σε σχέση με το Καθιερωμένο Μοντέλο, περιορισμούς, ταυτόχρονα, όμως, έφερε σαν προίκα και μια σειρά από καινούργια  και πολύ βαρύτερα σωματίδια. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη θεωρία της Υπερσυμμετρίας, κάθε σωματίδιο, φερμιόνιο ή μποζόνιο του ορατού κόσμου θα πρέπει να συνυπάρχει με τον κατά πολύ βαρύτερο, υπερσυμμετρικό του εταίρο. Για κάθε ηλεκτρόνιο θα πρέπει κάπου εκεί έξω να βρίσκεται, για παράδειγμα και ένα s-ηλεκτρόνιο, για κάθε quark, ένα s-quark κ.ο.κ. Κάποια από αυτά, σύμφωνα με τους υπολογισμούς έχουν ενέργειες κατώτερες των δυνατοτήτων του επιταχυντή του CERN και κανονικά θα πρέπει να μπορούν να ανιχνευτούν.

ΑΛΛΕΣ ΘΕΩΡΙΕΣ

Εκτός όμως από την SUSY, πάνω στο υφάδι του Standard Model, αναπτύχθηκαν και άλλες θεωρίες, οι οποίες περιμένουν κάποιο πειραματικό αποτέλεσμα είτε για να απαξιωθούν είτε για να αναβαθμιστούν. Η θεωρία “Technicolor” του Weinberg, για παράδειγμα, θεμελιώθηκε χωρίς την παρουσία του μποζονίου Higgs, ντύνοντας με μάζα τα quarks βάσει κάποιου άλλου μηχανισμού, λ.χ. από την ενέργεια η οποία βρίσκεται παγιδευμένη στο δεσμό αλληλεπίδρασής τους.

Το μοντέλο Randall-Sundrum, στη δεκαετία 1990, προβλέπει κάποιο μποζόνιο, τύπου Higgs, προβλέπει τους εταίρους της SUSY, κατά πολύ όμως ελαφρύτερους, αλλά τους τελευταίους καθισμένους πάνω σε μια πέμπτη διάσταση.

Υπάρχει τέλος, και η θεωρία η οποία προκύπτει από τη σύνθεση των θεωριών Technicolor και Randall-Sundrum, και χωρίς την ανάγκη υιοθέτησης μια επιπλέον διάστασης. Χωρίς να είναι τελείως απαλλαγμένη από το μποζόνιο Higgs, το προσδιορίζει, όχι ως ανεξάρτητο, αλλά ως ένα σύνθετο σωματίδιο, αποτελούμενο από άλλα στοιχειώδη σωματίδια. Η μάζα του σύνθετου αυτού Higgs έχει υπολογιστεί να κυμαίνεται ανάμεσα στα 115 και 145 GeV.

Το μποζόνιο που ανακαλύφτηκε πρόσφατα έχει μάζα στα 125 ή στα 126 GeV, και κάλλιστα θα μπορούσε να αποτελέσει το παιδί κάποιων από τις ανταγωνιστικές θεωρίες που εν συντομία παρουσιάσαμε. Αυτή τη στιγμή, λοιπόν, δεν υπάρχει μόνος ο κ. Higgs, αλλά πολλοί πατεράδες που συνωστίζονται, και οι οποίοι θα πρέπει να περιμένουν κάποιο ακόμα καιρό μέχρι να τους αποδωθεί η πατρότητα του νέου Μεσσία....

Βρισκόμαστε, ακόμα στην αρχή.