...πως η πυρηνική ενέργεια βάφτηκε «πράσινη»

Πώς ήρθαν έτσι τα πράγματα και από τις θυελλώδεις αντι-πυρηνικές διαδηλώσεις των αρχών της δεκαετίας του ‘70 πρώτα στη Γερμανία, και μετά σ’ ολόκληρη την Ευρώπη και την Αμερική, να φτάσουμε σήμερα στο σημείο, η πυρηνική ενέργεια να θεωρείται λίγο πολύ πράσινη, στο ίδιο τσουβάλι με τις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά;

Πώς έγινε κι ένα μεγάλο κομμάτι της κοινής γνώμης να έχει σβήσει από τη μνήμη του τα ατυχήματα του Τhree Mile Island στην Πενσυλβάνια το 1979 και του Τσερνόμπιλ το 1986 και να παραμένει απαθές ή να διάκειται ευμενώς προς αυτήν; Μετά από ένα δημοσκοπικό χαμηλό στα χρόνια αμέσως μετά την έκρηξη του Τσερνόμπιλ, οι υποστηρικτές άρχισαν σταδιακά να πληθαίνουν, αντιστοιχώντας, γύρω στα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας σ’ ένα 45% της ευρωπαϊκής, και σ’ ένα 60% της αμερικάνικης κοινής γνώμης.

Πώς έγινε λοιπόν και τόσοι πολλοί ειδικοί και υψηλόβαθμοι εκλεγμένοι και εκλεκτοί αξιωματούχοι να μην βρουν να πούνε λέξη, με τη συναίνεση για τα πυρηνικά να φτάσει να εξισώνεται με σώφρονα ευθυκρισία;

Για όλα αυτά λοιπόν, πέρα από τη λήθη, υπήρξαν και άλλοι λόγοι.

1) Ένας ήταν η υποβάθμιση από τα επίσημα μέσα των επιπτώσεων αμφότερων των ατυχημάτων. Πέρα από την παραζάλη και τον πανικό των πρώτων ημερών, οι επίσημες εκθέσεις έδιναν για μεν το ατύχημα της Αμερικής κανένα νεκρό, για δε το Τσέρνομπιλ, γύρω στους 50 νεκρούς, όσους δηλαδή βρίσκονταν κυριολεκτικά μέσα στον αντιδραστήρα και οι οποίοι εξαερώθηκαν την ίδια στιγμή, παραγνωρίζοντας και υποτιμώντας τα αυξημένα περιστατικά λευχαιμίας, καρκίνου και τερατογενέσεων που ακολούθησαν στα επόμενα χρόνια. Έτσι, και με την πρόοδο της τεχνολογίας και με τη διαφήμιση των αντιδραστήρων της νέας γενιάς, το χαρτί της ασφάλειας, άρχισε να προωθείται όλο και πιο πολύ.

2) Ένας δεύτερος λόγος ήταν η έξαρση της ανησυχίας για την υπερθέρμανση του πλανήτη, με κύριο ένοχο της καύση υδρογονανθράκων. Έτσι, για να μην βιώσει η ανθρωπότητα κάποιο κενό φόβου και διαταραχτεί, οι φόβοι από ένα πυρηνικό ατύχημα ήρθαν σιγά-σιγά και αντικαταστάθηκαν από το φόβο της υπερθέρμανσης και κάπου εκεί ήρθε και τρύπωσε σαν ο από μηχανής θεός η πυρηνική ενέργεια, την οποία, οι απανταχού ομάδες συμφερόντων άρχισαν εν τω μεταξύ να διανθίζουν με όλα τα διαθέσιμα καλολογικά στοιχεία του πράσινου ρεπερτορίου: δηλαδή ενέργεια φιλική προς το περιβάλλον, ασφαλής, μηδενικών ρύπων, χαμηλού κόστους, κλπ, αποσιωπώντας ταυτόχρονα τις συχνές διαρροές και τοπικές μολύνσεις, (200 μόνον στην Αμερική από το 1986 και εντεύθεν, σύμφωνα με έκθεση της Greenpeace), το διογκούμενο κόστος κατασκευής των εργοστασίων, (για παράδειγμα, το κόστος του αντιδραστήρα νέας γενιάς, που χτίζεται εδώ και πέντε χρόνια στο Olkiluoto της Φινλανδίας, από τα 3.2 δις ευρώ που είχε αρχικά υπολογιστεί, ξεπεράστηκε στην πορεία κατά 2.7 δις, και μέχρι να τελειώσει, έχει ο θεός), τη θερμική μόλυνση από την οποία υποφέρουν οι γύρω περιοχές, αλλά κυρίως το τεράστιο και άλυτο πρόβλημα της διάθεσης των πυρηνικών αποβλήτων. Σήμερα, σε 30 χώρες λειτουργούν για ηλεκτροπαραγωγή 440 πυρηνικοί αντιδραστήρες, εκ των οποίων 195 στην Ευρώπη και 104 στην Αμερική. Ανάπτυξη νέων μονάδων, κυρίως σε χώρες της Ασίας, σύντομα θα μετατρέψει το πρόβλημα της διαχείρισης των αποβλήτων από δυσεπίλυτο που είναι σήμερα, σε άλυτο.

3) Ένας τρίτος λόγος ήταν η αυξανόμενη ζήτηση ενέργειας, η οποία με τη τρέχουσα ανάπτυξη και χαμηλή διείσδυση των «γνήσιων πράσινων» εναλλακτικών πηγών δεν θα μπορούσε να ικανοποιηθεί, κυρίως σε χώρες που έτρεχαν με διψήφιους ρυθμούς ανάπτυξης.

Και 4) ο πλέον σοβαρός λόγος αναβάπτισης της πυρηνικής ενέργειας, ήταν η έντονη κινητικότητα, οι επιθετικές δημόσιες σχέσεις, η προσπάθεια και πάνω απ’ όλα το χρήμα που κατέβαλε σε εξαγορές συνειδήσεων και απόσπαση συναίνεσης, το lobby των εταιριών που σχετίζονται με κάθε πτυχή της πυρηνικής βιομηχανίας.

Έργα και ημέρες του πυρηνικού lobby

Το παγκόσμιο lobby διαθέτει δυο βραχίονες, το Foratom (European Atomic Forum) στην Ευρώπη και το NEI (Nuclear Energy Institute) στην Αμερική.

Το Foratom με έδρα, (πού αλλού;), τις Βρυξέλλες αντιπροσωπεύει τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών εταιριών πυρηνικής τεχνολογίας, διατηρεί στενές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Πυρηνική Κοινότητα (European Nuclear Society) και υπολογίζεται ότι για το 2007 μόνο, ξόδεψε για τους σκοπούς του περί τα 1.6 εκατομμύρια ευρώ.

Κι απ’ ότι φαίνεται τα λεφτά δεν πήγαν στο βρόντο. Το Ευρωκοινοβούλιο στο τέλος του 2005 ψήφιζε την ευνοϊκή προς τη βιομηχανία «Έκθεση για την Κλιματική Αλλαγή και την Πυρηνική Ενέργεια», με την επισήμανση ότι «η πυρηνική ενέργεια θα παίζει αυξανόμενα κομβικό ρόλο στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και θα παραμείνει κολώνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής και περιβαλλοντικής πολιτικής». Κι όσο το lobby φόρτσαρε, τόσο και αυξάνονταν τα ευνοϊκά ψηφίσματα του Κοινοβουλίου. Πολλές δε χώρες μέλη, όπως Γαλλία, Ιταλία, Βρετανία, Σουηδία, αυτή ειδικά μετά από 30 χρόνια σκεπτικισμού, και κάποιες άλλες του πρώην ανατολικού μπλοκ, είχαν ήδη αρχίσει να καταθέτουν τα μελλοντικά τους σχέδια.

Όσον αφορά τη Βρετανία, δεν είναι μυστικό ότι οι διασυνδέσεις ανάμεσα στην εν λόγω βιομηχανία και την προηγούμενη κυβέρνηση των Νέων Εργατικών ήταν πολύ στενές, με υπουργούς να το έχουν κάνει δίπορτο ανάμεσα στα κυβερνητικά συμβούλια και τα συμβούλια των εταιριών.

Για παράδειγμα, ο αδελφός του Gordon Brown, Andrew, ήταν/ είναι(;) επικεφαλής του γραφείου δημοσίων σχέσεων του γαλλικού πυρηνικού γίγαντα EDF στη Βρετανία. Η Yvette Cooper, υπουργός σχεδιασμού, και σύζυγος του πιο στενού συνεργάτη του Βrown, φέρεται επίσης να διατηρεί πολύ στενές σχέσεις με την πυρηνική βιομηχανία. Ο περιβόητος δε λομπίστας, Alan Donnelly, πρώην αρχηγός της ομάδας των Εργατικών στο ευρωκοινοβούλιο, διατηρούσε πολύ στενές σχέσεις τόσο με τον Tony Blair, κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του, όσο και με τον David Miliband, την εποχή που διατελούσε χρέη υπουργού περιβάλλοντος. Πολλοί δε βουλευτές μισθοδοτούνταν από την εταιρία του Donnelly, που αντιπροσώπευε τον αμερικανικό γίγαντα Fluor.

Στην Αμερική, μετά το ατύχημα του Τhree Mile Island, καμιά καινούργια άδεια δεν είχε εκδοθεί. Γεγονός, που ανάγκασε το πυρηνικό lobby να σηκώσει μανίκια. Πράγματι, από την έλευση Μπους και μετά, ξόδεψε γύρω στα 650 εκατομμύρια δολάρια, σε προπαγάνδα, σε χρηματοδότηση εκλογικών αναμετρήσεων και σε απ’ ευθείας πληρωμές κυβερνητικών αξιωματούχων και ακαδημαϊκών. Στην προσπάθειά του δε να ενδυθεί το μανδύα του «πράσινου» κατόρθωσε να θέσει υπό την οικονομική του σκέπη διάσημους οικολόγους, όπως τον Patrick Moore, συνιδρυτή της Greenpeace, αποσκιρτήσαντα όμως από το 1986, καθώς και τον James Lovelock, εμπνευστή της αμφιλεγόμενης θεωρίας της Γαίας.

Πράγματι, μόνο μέσα στο 2007 κατόρθωσε να επηρεάσει πάνω από 20 σχετικούς νόμους, αλλά και να συμβάλει στη μεταστροφή του Ομπάμα, από ένθερμο υποστηρικτή των ανανεώσιμων πηγών, σε χρηματοδότη νέων πυρηνικών σταθμών, ζητώντας πρόσφατα για το σκοπό αυτό απ’ το Κογκρέσο εγγυήσεις 36 δις δολαρίων. Το δε αντίστοιχο ρυθμιστικό όργανο πυρηνικής ενέργειας βρισκόταν ήδη προ των πυλών για την έκδοση νέων αδειών. Πιθανόν, σ’ αυτό να συνετέλεσαν και τα 1.7 εκατομμύρια δολάρια που μόνο μέσα στο 2010 είχε ξοδέψει απλόχερα το ΝΕΙ.

Ενώ θα περίμενε κανείς μετά τα γεγονότα της Φουκουσίμα, ο Λευκός Οίκος να κάνει πίσω, η ανακοίνωση που εξέδωσε την προηγούμενη Κυριακή δεν αφήνει καμιά αμφιβολία για τις προθέσεις του. Κοντολογίς, ο Πρόεδρος συνεχίζει να δίνει πίστη στην πυρηνική ενέργεια, δηλώνοντας ότι τα λάθη που έγιναν στην Ιαπωνία θα αποτελέσουν μάθημα για τους αμερικανούς ώστε να παράγεται εφ’ εξής ασφαλώς και υπευθύνως.

Η Ευρώπη, προς το παρόν δείχνει μεγαλύτερη σωφροσύνη. Για καλό και για κακό όμως ας κρατήσουμε και κάποιες επιφυλάξεις.

Υπέργηροι αντιδραστήρες: και είναι πολλοί

Μιας και λόγω του ατυχούς συμβάντος στη Φουκουσίμα, φαίνεται να αναβιώνει η συζήτηση περί της ασφάλειας των πυρηνικών εργοστασίων, τα οποία τα τελευταία χρόνια είχαν αρχίσει να παγιώνονται πλέον στην κοινή γνώμη ως εντελώς ασφαλή, (χάρις στους βελτιωμένους «αεροδυναμικούς» σχεδιασμούς, την πρόοδο της τεχνολογίας, η οποία ως γνωστόν μπορεί να ξεπλένει κάθε αμφιβολία, και τη συσσωρευμένη εμπειρία), καλό είναι να μετατοπίσουμε το πρόβλημα της ασφάλειας από την ικανότητα της τεχνολογίας να την εξασφαλίζει, στο να δούμε τα πυρηνικά εργοστάσια αυτό που πραγματικά είναι, δηλαδή σκέτες επιχειρήσεις, οι οποίες επιθυμούν και να μακροημερεύουν και να κερδίζουν.

Και εδώ αρχίζει να εμφανίζεται η εμπλοκή. Ενώ ο μέσος χρόνος λειτουργίας ενός πυρηνικού εργοστασίου είναι τα 30 χρόνια, σήμερα πολλά από αυτά βρίσκονται ακόμα σε λειτουργία, αν και έχουν ξεπεράσει το ανώτερο επιτρεπτό όριο, κατά το 1/3 τουλάχιστον. Το παρακάτω γράφημα δείχνει την κατανομή των πυρηνικών αντιδραστήρων παγκοσμίως, σύμφωνα με την ηλικία τους. Παρατηρούμε δυο συγκεντρώσεις. Μια, η μεγαλύτερη, γύρω στα 27 χρόνια και μια δεύτερη γύρω στα 37. Οι αντιδραστήρες που ξεπερνούν τα 30 χρόνια ανέρχονται σε 153, δηλαδή στο 34% του συνόλου, που είναι 442.

Κοντολογίς το 1/3 των αντιδραστήρων λειτουργούν έχοντας πάρει περίοδο χάρητος. Και εδώ βρίσκεται το κουμπί, για το πώς εξασφαλίζεται η πολυπόθητη αυτή περίοδος χάρητος, αν λάβουμε υπ' όψιν μας το γεγονός ότι τα εργοστάσια είναι επιχειρήσεις, όπου δεν χωράει ανακαίνιση και εκσυγχρονισμός, παρά μόνο γκρέμισμα και ξαναχτίσιμο αλλού, και ότι κάθε νέο εργοστάσιο προϋποθέτει τερατώδεις, αρκετών δις ευρώ, επενδύσεις. Υπάρχει λοιπόν κάθε συμφέρον οι υπάρχουσες επιχειρήσεις να κάνουν το παν για να συνεχίσουν να λειτουργούν, κι όταν λέμε "το παν", εννοούμε "το παν".

Η tepco είναι ένα πρόσφατα παράδειγμα, το οποίο λειτουργούσε έχοντας κάνει το αυτονόητο, δηλαδή απόκρυψη και παραποίηση στοιχείων, απόκρυψη επανειλημμένων αστοχιών και ατυχημάτων, αγνοώντας όλες τις προειδοποιήσεις από τις υπεύθυνες ρυθμιστικές αρχές. Προφανώς, σαν καλή επιχείρηση που ξέρει όλα τα κόλπα της αγοράς, συνέχιζε να λειτουργεί σαν να μην τρέχει τίποτε. Το πώς, επαφίεται στη φαντασία του καθενός. Και προφανώς δεν είναι η μόνη.

Αυτή τη στιγμή στις ΗΠΑ λειτουργούν 23 αντιδραστήρες με το ίδιο ακριβώς σχέδιο, με το όνομα Mark-1, όπως και της Φουκουσίμα, (αποθήκευση των χρησιμοποιημένων ράβδων καυσίμου στο ίδιο μέρος με τον αντιδραστήρα), παρά τις προειδοποιήσεις της Nuclear Regulatory Commission για τον κίνδυνο έκρηξης.

Θα μπορούσε κάποιος να προβάλει το επιχείρημα, ότι αν όλοι οι αντιδραστήρες είχαν αντικατασταθεί από αυτούς της καινούργιας γενιάς, τότε δεν θα υπήρχε πρόβλημα. Εκτός από το γεγονός ότι κάτι τέτοιο είναι στη σφαίρα της φαντασίας, εν τούτοις λογικό είναι ότι κάποτε και αυτοί θα γερνούσαν, και τότε θα εμφανιζόταν το ίδιο ακριβώς πρόβλημα.

Επιπλέον, αν υποτεθεί ότι η συχνότητα μείζονος ατυχήματος παγκοσμίως είναι ένα κάθε τριάντα χρόνια, ευκόλως γίνεται αντιληπτό, από στατιστική και μόνο άποψη, ότι όσο θα πολλαπλασιάζονται, τόσο θα αυξάνεται και ο αριθμός των συμβάντων με παγκόσμιες επιπτώσεις.

Προς το παρόν δεν θ' αναφερθώ στο ακόμα σοβαρότερο θέμα της αποθήκευσης των πυρηνικών αποβλήτων. Επ' αυτού θα επανέλθω κάποια άλλη στιγμή.

Η πράσινη ραδιενέργεια της Φουκουσίμα

Η αστοχία στο σύστημα ψύξης των τριών αντιδραστήρων της Φουκουσίμα, οι εκρήξεις που ακολούθησαν και ο πολύ υπαρκτός κίνδυνος επανάληψης του δυστυχήματος του τσερνομπίλ, κατέδειξαν πόσο πλαστό είναι το επιχείρημα ότι οι σταθμοί παραγωγής πυρηνικής ενέργειας είναι απολύτως ασφαλείς.

Όσο περνούσαν τα χρόνια από την έκρηξη στην Ουκρανία, τόσο και το πυρηνικό λόμπι σήκωνε κεφάλι, ώσπου με το πες-πες είχε φτάσει ένα πόντο κοντά στο να κατοχυρώσει την πυρηνική ενέργεια σαν πράσινη, και να τη βάλει στο ίδιο τσουβάλι με τις ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά. Μια ανάλογη επίσκεψη είχε πραγματοποιήσει πριν κανά δυο τρίαχρόνια και στην Ελλάδα, οργανώνοντας ημερίδες και επιστρατεύοντας πλειάδες «ειδικών», (δείτε σχετικό ρεπορτάζ στο " Η ...Πυρηνικοποίηση της Χώρας"), είχε μάλιστα αποσπάσει και την ευλογία του πλέον ανυπόληπτου ιδρύματος της χώρας, της Ακαδημίας Αθηνών. Ήρθε όμως η κρίση και το σχέδιο δεν περπάτησε παραπέρα, τουλάχιστον στα φανερά.

Η εμμονή περί ασφαλούς πυρηνικής ενέργειας, πέρα από την αναθέρμανση της αντίστοιχης αγοράς, κυρίως αντανακλά ένα βαθύτερο φαινόμενο που έχει να κάνει με την αλαζονεία και έπαρση της τεχνοεπιστήμης και των τεχνοειδικών, με διαβεβαιώσεις ότι μπορούν να ελέγχουν και να προβλέπουν τα πάντα στη λεπτομέρεια. Τη χρεοκοπία της αντίληψης αυτής την είδαμε επίσης πρόσφατα να αποτυπώνεται και στην ανοησία των περίφημων εξελιγμένων χρηματο-οικονομικών μοντέλων, τα οποία τίναξαν στον αέρα τις χρηματαγορές και στη συνέχεια τους λαούς.

Αντίληψη, η οποία δρώντας όμως αντίστροφα, πυροδότησε μια διογκούμενη δυσπιστία για όσα πορίσματα κατοχυρώνονται πίσω από τη λέξη «επιστημονικό», δείτε για παράδειγμα τη δυσπιστία για το φαινόμενο της υπερθέρμανσης του πλανήτη και της επαπειλούμενης κλιματικής αλλαγής.

Ταυτόχρονα όμως ευδοκιμεί και μια άλλη αντίληψη, σε συνέργεια της προηγούμενης, η οποία είναι έτοιμη να παραδεχτεί την ύπαρξη ρίσκου που ενδεχομένως θα οδηγούσε σε απώλειες ανθρώπινης ζωής, αλλά το οποίο ρίσκο θα μπορούσε να δικαιολογηθεί στο όνομα της προόδου και ενός γενικότερου οικονομικού οφέλους.

Έτσι είδαμε πολύ εύκολα να υποβαθμίζονται οι επιπτώσεις από το πυρηνικό ατύχημα του τσέρνομπιλ, και να περιορίζονται στην καταμέτρηση μόνο των άμεσων απωλειών σε ανθρώπινες ζωές, φυσικά μέσα από «αξιόπιστες» μελέτες, πληρωμένων «αξιόπιστων» αλλά αδίστακτων καθηγητάδων, τέτοιων που ευδοκιμούν σε όλα τα περιφανή ιδρύματα της Αμερικής, αφήνοντας στο σκότος τις βραχυχρόνιες και μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία και την ποιότητα ζωής όχι μόνο της τωρινής γενιάς μα και των μελλοντικών, οι οποίες γεννήθηκαν και θα γεννηθούν από μισοκαταστρεμμένα και πυροβολημένα με ραδιενέργεια κύτταρα.

Το ατύχημα της Φουκουσίμα, μακάρι να μείνει ως εδώ, και να μη χρειαστεί να το πληρώσουν περισσότερες αθώες ζωές, θα δώσει και κάτι καλό: ένα ακόμα χτύπημα αφύπνισης στους παραζαλισμένους λαούς για τις τόσες λευκές επιταγές που είχαν παραχωρήσει στα χέρια των τυχοδιωκτών, είτε κυβερνήσεις λέγονται αυτοί, είτε κεφάλαιο, είτε επιστήμονες.

Ο πυρηνικός μπελάς του Ιράν

«Μπορεί η επίθεση στο Ιράν, να αποτελεί την τελευταία επιλογή, παρ΄ όλα αυτά το σχέδιο επίθεσης έχει ήδη ετοιμαστεί», ήταν τα λόγια του ναυάρχου Μάικ Mάλεν, αρχηγού του μεικτού γενικού επιτελείου των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, κατά τη διάρκεια πρόσφατης ομιλίας του στο πανεπιστήμιο Κολούμπια.

Μετά από αυτά, όλο και περισσότεροι πιστεύουν ότι το Ιράν δεν θ’ αργήσει να μπει στο στόχαστρο, όχι πια της προπαγάνδας, που τον τελευταίο καιρό κλιμακώνεται και σκληραίνει σε όλα τα δυτικά μέσα, αλλά των ίδιων των κανονιών της Αμερικής. Αιχμές αποτελούν το πυρηνικό του πρόγραμμα για το οποίο η Δύση ισχυρίζεται ότι κρύβει πολύ περισσότερες δυνατότητες από τον απλό ηλεκτροφωτισμό των πόλεων και των χωριών, ή από την παρασκευή ραδιενεργών ισοτόπων για ιατρικούς σκοπούς, κυρίως όμως η μη συμμόρφωσή του στην απαίτηση για πλήρη τερματισμό του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου.

Ποια είναι η κύρια πυρηνική υποδομή του Ιράν; Κατ’ αρχάς υπάρχει ο άρτι περατωθείς πυρηνικός σταθμός της Μπουσέρ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ο οποίος όμως δεν έχει άλλη δυνατότητα πέραν αυτής για την οποία κατασκευάστηκε. Άρα οι υποψίες δεν πέφτουν εκεί, αλλά αλλού· συγκεκριμένα στο Αράκ, στην υπό κατασκευή μονάδα παραγωγής βαρέως ύδατος και στον αντίστοιχο αντιδραστήρα εκεί κοντά, ο οποίος σε πλήρη λειτουργία θα μπορεί να παράξει και πλουτώνιο για την κατασκευή πυρηνικών όπλων, κυρίως όμως στο Νατάνζ, στη μεγάλη μονάδα εμπλουτισμού ουρανίου, με τους πρόσφατα εγκατεστημένους περίπου 5,000 μεγάλης ταχύτητας φυγοκεντρωτές, με δυνατότητα παραγωγής εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος και ουρανίου υψηλής περιεκτικότητας στο σχάσιμο ισότοπο ²³⁵U. Για παράδειγμα, οι αντιδραστήρες προς ηλεκτροπαραγωγή χρησιμοποιούν ουράνιο με ποσοστό ²³⁵U γύρω στο 4%, για παραγωγή ισοτόπων για ιατρικούς σκοπούς η απαιτούμενη περιεκτικότητα ανεβαίνει στο 20%, ενώ για την κατασκευή όπλων, στο 90% και πλέον.

Το Ιράν έχοντας συνυπογράψει τη συνθήκη περιορισμού των πυρηνικών όπλων (Νuclear Νon-Proliferation Treaty, NPT), έχει αποκτήσει, υπό την εποπτεία όμως της Διεθνούς Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας, (ΙΑΕΑ), το δικαίωμα για την εξόρυξη, εμπλουτισμό και χρήση ουρανίου για ειρηνικούς σκοπούς. Παρά την πολλαπλώς διακηρυγμένη θέση του ότι δεν πρόκειται να προβεί στην κατασκευή πυρηνικών όπλων, η κατά καιρούς απόκρυψη στοιχείων ή και μονάδων ολόκληρων εμπλουτισμού από τους επιθεωρητές της ΙΑΕΑ, καθώς επίσης και η συν τω χρόνω αποκτηθείσα τεχνολογία, όπως και τεχνογνωσία, ώστε να εικάζεται ότι η κατασκευή πυρηνικών όπλων γίνεται στο άμεσο μέλλον εφικτή, έχουν δημιουργήσει κλίμα δυσπιστίας με τη Δύση, το οποίο δεν απέχει πολύ από το να εξελιχτεί σε εφιάλτη, μιας και οι αληθινές δυνατότητες του Ιράν δεν πρόκειται να γίνουν σε όλο το εύρος τους γνωστές.

Η Δύση από τη μια μεριά λοιπόν δυσπιστεί και προβαίνει σε κυρώσεις, τέσσερις τον αριθμό με την τελευταία να έχει επιβληθεί από το συμβούλιο ασφαλείας του ΟΗΕ τον Ιούνιο του 2010, (και με μια νέα ακόμα στα σκαριά), ενώ από την άλλη το Ιράν, μη θεωρώντας ότι παραβαίνει όρους της συνθήκης NPT, φαίνεται αποφασισμένο να ασκήσει τα κυριαρχικά του δικαιώματα και να εμμείνει στο «αγκάθι» του εμπλουτισμού για το οποίο όμως κανείς δεν είναι σίγουρος ότι θα παραμείνει εντός των επιτρεπτών ορίων.

Οι τελευταίες συνομιλίες στις 6-7 Δεκεμβρίου στη Γενεύη ανάμεσα στο Ιράν και την Ε.Ε., Αμερική, Ρωσία, Βρετανία, Γαλλία και Γερμανία, δεν κατάφεραν να οικοδομήσουν το πολυπόθητο κλίμα εμπιστοσύνης, το οποίο και μετέθεσαν να οικοδομηθεί σε νέες συνομιλίες που θα λάβουν χώρα σύντομα στην Τουρκία. Σύμφωνα με ειδικούς, αυτό ήταν και το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί.

Θα έλεγε κανείς ότι, από συνομιλία σε συνομιλία, το Ιράν ροκανίζει χρόνο. Από την άλλη η Δύση εντείνει τις πιέσεις πότε υπό μορφή κυρώσεων, πότε υπό μορφή ψυχροπολεμικών απειλών, πότε υπό μορφή ηλεκτρονικών «σκουληκιών» με στόχο την εξουδετέρωση κρίσιμων μονάδων, (π.χ. ιός Stuxnet), πότε ακόμα και υπό μορφή ψυχρών δολοφονιών ιρανών πυρηνικών επιστημόνων, ελπίζοντας να πάρει πίσω κάποιον από τον χρόνο που πάει να κερδίσει το Ιράν. Η τελευταία αδιευκρίνιστη, όπως άλλωστε και οι προηγούμενες, δολοφονική επίθεση έλαβε χώρα τον Νοέμβριο με κατάληξη ένα θάνατο και ένα τραυματισμό, ενώ στις αρχές του έτους είχαμε τη δολοφονία ενός ακόμη πυρηνικού επιστήμονα.

Υπάρχει ακόμα και η δυνατότητα κατασκευής «αποδείξεων», τέχνη, που για να δικαιολογηθεί η εισβολή, αποδείχτηκε ιδιαίτερα χρήσιμη στην περίπτωση του Ιράκ. Στην περίπτωση του Ιράν, το δήθεν κλεμμένο laptop ιρανού πυρηνικού επιστήμονα με τα εξελιγμένα σχέδια για την ενσωμάτωση πυρηνικής κεφαλής σε πύραυλο, αποδείχτηκαν ότι ανήκαν σε ένα άνευ αξίας παλιότερο, και ήδη εγκαταλελειμμένο μοντέλο, και έτσι η στοιχειοθέτηση μιας επικείμενης εισβολής δεν μπόρεσε να ευοδωθεί. Φυσικά η απουσία αποδείξεων δεν συνιστά πάντοτε εμπόδιο για τη διεξαγωγή πολέμου, μιας και οι αποδείξεις μπορούν πάντοτε να κατασκευαστούν, οι ενδείξεις να μετονομαστούν σε αποδείξεις, και οι υποθέσεις να παρουσιαστούν ως βεβαιότητες.

Από μια σκοπιά, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει αντίβαρο στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής την οποία λυμαίνεται και μονοπωλεί ως προς τα πυρηνικά ο Ισραηλινός δερβέναγας. Κι εδώ βρίσκεται ο τραγέλαφος. Διότι, ενώ αποτελεί κοινό μυστικό ότι το Ισραήλ διαθέτει περί τις 100-400 πυρηνικές κεφαλές, με πλουτώνιο προερχόμενο από τον αντιδραστήρα της Dimona, και ενώ έχουν έρθει στο φως ντοκουμέντα που επιβεβαιώνουν τη συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Νοτίου Αφρικής το 1975 για την πώληση πυρηνικών όπλων στο απαρτχάιντ καθεστώς της δεύτερης με στόχο την εξουδετέρωση της αφρικανικής αντίστασης, εν τούτοις η διεθνής κοινότητα δεν θεωρεί ότι τέτοια όπλα υφίστανται, και κατά συνέπεια δεν ασκεί πιέσεις.

Το ίδιο δε Ισραήλ, ούτε το αρνείται, ούτε και το επιβεβαιώνει, ακολουθώντας, για ευνόητους λόγους, πολιτική στρατηγικής αμφιβολίας. Ως εκ τούτου, ουδέποτε υπέγραψε τη συνθήκη NPT, ουδέποτε υπέστη έλεγχο ή κυρώσεις από την ΙΑΕΑ, και φυσικά ουδέποτε θα καθίσει σε κάποιο τραπέζι διαπραγματεύσεων για μείωση των πυρηνικών εξοπλισμών, πράγμα που το Ιράν, κατά δήλωσή του, θα ήταν διατεθειμένο να κάνει. Η πίεση και το σκληρό μαρκάρισμα που εξασκεί μονομερώς η Δύση στο Ιράν, έρχεται σε καταφανή αντίθεση με την ασυλία που απολαμβάνει το Ισραήλ, δείγμα της υποκρισίας και των διαφορετικών μέτρων και σταθμών που υιοθετεί.

Από μια άλλη όμως σκοπιά, η διασπορά των πυρηνικών δεν είναι κάτι από το οποίο η ανθρωπότητα θα βγει ωφελημένη, οπότε και δεν θα πρέπει να επιδιώκεται.

Τι μέλει λοιπόν γενέσθαι; Πόσο πιθανή είναι μια στρατιωτική επίθεση της Αμερικής και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν; Παρά τις απειλές, οι οποίες διαρκούν εδώ και πέντε χρόνια, μάλλον μικρή προς το παρόν. Το πιο πιθανό είναι να συνεχίσουν τις ψυχολογικές πιέσεις και τον πόλεμο δολιοφθοράς, ελπίζοντας ίσως σε μια εκ των έσω ανατροπή του καθεστώτος. Πιθανόν και να προβούν σε χειρουργικές επεμβάσεις καταστροφής μεμονωμένων πυρηνικών θέσεων στο Ιράν, του τύπου που είχε επιχειρηθεί το 1981 από το Ισραήλ στον ερευνητικό πυρηνικό αντιδραστήρα Osirak του Ιράκ.

Προς το παρόν οψόμεθα.

Η Ακαδημία Αθηνών και τα Πράσινα Πυρηνικά

Τι βλέπω πάλι εδώ;

Ότι ανακινείται το θέμα της πράσινης Πυρηνικής Ενέργειας στη χώρα μας; Και μάλιστα βάζοντας μπροστά το βαρύ πυροβολικό, την ίδια την Ακαδημία Αθηνών, για να τραβήξει την κοινή γνώμη στην αγκάλη της με το κύρος και την αξιοπιστία που διαθέτει; Όσο για το κύρος και αξιοπιστία, ένα αστείο είπαμε, μη βαράτε!

Μόλις πέρσι το Μάιο είχε διοργανωθεί στην Αθήνα ημερίδα, στην οποία συμμετείχαν πυρηνικοί επιστήμονες, στην πλειονότητά τους έλληνες του εξωτερικού, με στόχο την παρουσίαση οικονομοτεχνικών στοιχείων σχετικών με την δυνατότητα εγκατάστασης πυρηνικού αντιδραστήρα στη χώρα μας. Δείτε σχετικό ...ρεπορτάζ στην ανάρτηση «Η Πυρηνικοποίηση της Χώρας».

Έκτοτε το θέμα πέρασε σε ύπνωση, ή έτσι νομίζαμε, για να ξανάρθει όμως αυτή τη φορά στην επιφάνεια μέσω μιας πρόσκλησης σε δημόσιο διάλογο, από την 15μελή επιτροπή Ενέργειας της Ακαδημίας Αθηνών, σχετικά με την ένταξη ή μη της πυρηνικής ενέργειας στον ελληνικό χώρο.

Και δεν είναι μόνο αυτό, διότι η επιτροπή εισηγείται μάλιστα και συγκεκριμένες δράσεις που θα στοχεύουν στην «υπεύθυνη ενημέρωση» των πολιτών για τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα της πυρηνικής τεχνολογίας, προτείνει μέτρα δημιουργίας ενδογενούς ανθρώπινου δυναμικού με μακροπρόθεσμη εθνική επένδυση στον τομέα της εκπαίδευσης, και συστήνει την προετοιμασία των αναγκαίων μελετών, νομοθεσιών και υποδομών, ώστε η χώρα να είναι, «εν δυνάμει», έτοιμη για την όποια επιλογή.

Και για το τέλος :
Ενώ στο πόρισμα της η εν λόγω επιτροπή, υπογραμμίζει την αναγκαιότητα αναζήτησης εναλλακτικών πηγών, σαν τέτοιες αναγνωρίζει (α) τις εισαγωγές μεγάλων ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας, (β) τον εισαγόμενο λιθάνθρακα, και (γ) την πυρηνική ενέργεια.

Καλά η περισπούδαστη Επιτροπή Ενέργειας της Ακαδημίας Αθηνών, δεν ήξερε δεν ρώταγε; Δεν έμαθε τίποτε για την αιολική ενέργεια, τα φωτοβολταικά, τα ΑΠΕ γενικά; Τόσος ντόρος γίνεται εκεί έξω.

Εγώ δεν θα βγάλω αμέσως το συμπέρασμα ότι η Επιτροπή κινείται δολίως. Όχι. Θα πω απλώς ότι κοιμάται, κι ότι αν κάνουμε λίγη φασαρία μπορεί και να ξυπνήσει.

ΥΓ. Η πληροφορία σχετικα με τις προθέσεις της Επιτροπής είναι από το Newsroom ΔΟΛ, με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ

Έμπαινε ...Γιούτσο!

Η κατά τακτά χρονικά διαστήματα ενασχόλησή μου με θέματα κοινωνικού ενδιαφέροντος που αφορούν ριζική αλλαγή νοοτροπίας, αντανακλά την έκπληξή μου για το πόσο διαφορετικά μπορεί να σκέφτεται η νεώτερη γενιά σε σχέση με την αμέσως προηγούμενή της. Αυτό το εξέθεσα εν συντομία στα «Νέα Αυτονόητα» αλλά και πιο εκτενώς στη σειρά άρθρων για τα «Πυρηνικά».

Το εντυπωσιακό, δε, είναι ότι η αλλαγή αυτή σκέψης και νοοτροπίας δεν έχει να κάνει με πληρέστερη πληροφόρηση της εν λόγω γενιάς και κατά συνέπεια με ορθότερη κρίση, αλλά με την επικράτηση μια νέας Ιδεολογίας σε συμφωνία με την αλλαγή προτεραιοτήτων που έθεσε η νέα αυτή φάση ανάπτυξης του παγκόσμιου καπιταλισμού και οι οποίες προτεραιότητες κρυσταλλώθηκαν, με συνεχή προπαγάνδα από τα Μ.Μ.Ε., σε ένα νέο τρόπο θέασης του κόσμου. Κύριος άξονας αυτού του καινοφανούς τρόπου σκέπτεσθαι απετέλεσε η Εργαλειακή Λογική η οποία εσκεμμένα ταυτίστηκε με τον Ορθό Λόγο.

Αφορμή για τα παραπάνω στάθηκε το ένθετο περιοδικό «Ταχυδρόμος» της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ» της 17/5/2008 με τον προκλητικό τίτλο του εξωφύλλου περί του αν η Οικολογία συνιστά όντως Μύθο (!).

Στο άρθρο παρουσιάζονται οι «αιρετικές» θέσεις έγκριτων μελών της πνευματικής κοινότητας της χώρας οι οποίες θέτουν σε άμεση αμφισβήτηση τις μέχρι τούδε επικρατούσες ή αμφιλεγόμενες απόψεις για μια σειρά από hot κοινωνικά θέματα της εποχής, όπως η Ευθανασία (Christina Nicolaidis), το άβατον του Αγίου Όρους (Β. Αλεξάκης), η Πυρηνική Ενέργεια (Α. Γιούτσος), τα Ιδιωτικά Ανώτατα Ιδρύματα (Β. Κιντή), τα Γενετικά Τροποποιημένα Τρόφιμα (Ε. Northoff), κ.α.

Επειδή θεωρώ ότι ο,τιδήποτε γράφεται στα έντυπα του Λαμπρακομάγαζου ούτε τυχαίο είναι, ούτε αθώο, εκλαμβάνω το παρόν άρθρο σαν καθαρή απόπειρα επέμβασης στην κοινή γνώμη και μάλιστα με ένα βεβιασμένο και χονδροειδή τρόπο.

Συγκεκριμένα, θα σταθώ στο θέμα της πυρηνικής ενέργειας όπου ο κ. Α. Γιούτσος, διευθυντής του πυρηνικού αντιδραστήρα του Δημοκρίτου, προσβλέποντας προφανώς σε δική του αναβάθμιση από διευθυντή ενός ταπεινού αντιδραστηρίσκου χρήσιμου κατά κύριο λόγο στους ραδιοακτινολόγους και πυρηνικούς γιατρούς, σε διευθυντική θέση ενός αξιοσέβαστου nuclear plant, υπεραμύνεται της άμεσης (σε ορισμένα χρονικά πλαίσια φυσικά) εγκατάστασης πυρηνικού αντιδραστήρα στη χώρα μας στη λογική

1. του «πράσινου» της ενέργειας αυτής, (καραμέλα που πρόκειται να την ακούμε όλο και πιο συχνά),
2. της μείωσης των ρύπων, (προφανώς ο κ. Γιούτσος θεωρεί ότι ρύπο συνιστά μόνο το CO2 και όχι τα ραδιενεργά απόβλητα),
3. του να προλάβουμε να πιάσουμε σειρά στην ουρά, διότι κατά τον κ. Γιούτσο υπάρχει ήδη συνωστισμός έξω από τα γραφεία των εταιριών που πουλούν πυρηνική τεχνολογία, από υποψήφιες χώρες που έστω και την ύστατη στιγμή ανανίπτουν μετανοημένες,
4. των ψυχροπολεμικών καταλοίπων, διότι τώρα που μας τέλειωσαν οι κακοί Ρώσοι δεν υπάρχει φόβος να σπείρουμε τον κόσμο με πυρηνικά αφού θα τα διαχειρίζονται ασφαλώς οι καλοί Αμερικάνοι.

Θέλω να καταστήσω σαφές ότι αφιερώματα και πρωτοβουλίες σαν το παραπάνω πρόκειται να δούμε πολλά από το σύνολο του τύπου στο προσεχές μέλλον, με το μεγαλύτερο μέρος του δημοσιογραφικού χώρου να παρέχεται σε αυτούς που υποστηρίζουν τις επιλογές της Νέας Τάξης και με τον λιγότερο (αν και αυτό είναι συζητήσιμο) στους αντιφρονούντες, και παρουσιάζοντας τους πρώτους σαν τους αιωνίως αδικημένους από μια πρότερη ανεύθυνη και ανορθολογική αριστερή σκέψη την οποία έφτασε πλέον ο καιρός να βάλουν στο περιθώριο για να βρει η ανθρωπότητα τη σωστή της πορεία!

ΑΥΞΗΣΗ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΩΝ ΚΑΡΚΙΝΟΓΕΝΕΣΗΣ

Τα τελευταία χρόνια βλέπω αρκετούς γνωστούς, σχετικά νέους, να προσβάλλονται από καρκίνο. Άνδρες και γυναίκες. Κυρίως όμως γυναίκες. Καρκίνους στο στήθος, στα έντερα, στο στομάχι, στον πνεύμονα, στον θυρεοειδή. Ανθρώπους που στην πλειονότητά τους έκαναν μετρημένη ζωή, γυμνάζονταν, δεν κάπνιζαν, δεν έκαναν καταχρήσεις.

Ρώτησα κάποιους γιατρούς για το αν παρατηρήθηκε κάποια αύξηση. Άλλοι μου απάντησαν θετικά, άλλοι αρνητικά. Λογικό, μιας και όπως διαπίστωσα δεν υπάρχει Εθνικό Κέντρο Αναφοράς Νεοπλασματικών Ασθενειών. Επομένως οι εκτιμήσεις παραμένουν διαισθητικές και συνεπώς ατεκμηρίωτες. Η μόνη πηγή που μου ήταν διαθέσιμη ήταν η Εθνική Στατιστική Υπηρεσία από την οποία και προμηθεύτηκα τα στοιχεία που παραθέτω, μόνο για την εφταετία 2000-2006 όμως. Για το προηγούμενο χρονικό διάστημα δεν κατόρθωσα να βρω κάτι σχετικό στο internet. Τα στοιχεία αυτά συνίστανται σε απόλυτους αριθμούς θανάτων από διάφορες ασθένειες καθώς επίσης και από δέκα διαφόρους τύπους νεοπλασματικών ασθενειών.

Το πρώτο που έκανα λοιπόν, ήταν να σχεδιάσω στην ΕΙΚΟΝΑ 1, τη γραφική παράσταση του αριθμού των θανάτων από καρκίνο στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Το πιο φυσιολογικό θα ήταν να σχεδιάσω τον αριθμό των ΚΡΟΥΣΜΑΤΩΝ καρκίνου ανά (ας πούμε) 100,000 πληθυσμού, αλλά τόσο τα κρούσματα, όσο και ο ετήσιος πληθυσμός της χώρας είναι στοιχεία που δεν έχουν καταγραφεί.

Η συγκεκριμένη καμπύλη είναι με το κόκκινο χρώμα, αναφέρεται στον αριστερό κατακόρυφο άξονα και έχει μια σαφή αυξητική τάση.

Είναι γνωστό ότι το κυριότερο ραδιενεργό στοιχείο που εκπέμφθηκε από το Chernobyl ήταν το Καίσιο, το οποίο αποτελεί αιτία εμφάνισης καρκίνου του θυρεοειδούς καθώς επίσης και καρκίνου του γαστρεντερικού λόγω κατανάλωσης μολυσμένων τροφών. Οι συγκεκριμένοι καρκίνοι δε, εκτιμάται ότι έχουν περίοδο επώασης μέχρι και 30 χρόνια, οπότε από το 1986 είμαστε σαφώς «μέσα».

Για το λόγο αυτό θέλησα να περιλάβω στη ΕΙΚΟΝΑ 1 και τον αριθμό των θανάτων από καρκίνο του γαστρεντερικού, ο οποίος παρίσταται από τη μπλε καμπύλη, που αναφέρεται στον δεξιό άξονα.

Η ταύτιση της ΜΟΡΦΗΣ των δυο αυτών καμπυλών είναι εκπληκτική. (συνολικοί καρκίνοι και καρκίνοι του γαστρεντερικού).

Η ΕΙΚΟΝΑ 2 περιλαμβάνει τον αριθμό των θανάτων από καρκίνο του στήθους (κόκκινη καμπύλη) και τον καρκίνο του θυρεοειδούς, (μπλε καμπύλη). Αμφότερες δείχνουν τάση σαφέστατα αυξητική.

Για σύγκριση, παραθέτω και την ΕΙΚΟΝΑ 3 με θανάτους από αιτίες μη σχετιζόμενες με ραδιενεργούς ρύπους, όπως είναι για παράδειγμα τα ισχαιμικά και εγκεφαλικά επεισόδια, όπου εδώ η τάση είναι μάλλον πτωτική και η μορφή των καμπυλών ουδεμία έχει σχέση με την χρονική εξέλιξη των καρκινικών.

Θα ήθελα να προειδοποιήσω ότι τα ανωτέρω ευρήματα είναι ενδεικτικά και μονο των συσχετίσεων αυξημένης καρκινογένεσης και Chernobyl. Επειδή όμως από την άλλη μεριά δεν μπορούν και να αγνοηθούν, θα ήθελα να είχα στη διάθεσή μου στοιχεία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ει δυνατόν και πέρα του 1986 καθώς επίσης και ποσοστό συγκεκριμένων καρκινογενέσεων επί του γενικού πληθυσμού. Ζητάω πολλά; Όποιος γνωρίζει κάτι, ας κάνει τον κόπο να με πληροφορήσει....

Οι "Ειδικοί" και τα Πυρηνικά

Θα συνεχίσω λίγο ακόμα την κουβέντα περί πυρηνικών θίγοντας δυο επί πλέον θέματα.

Το ένα έχει να κάνει με το κατά πόσο μπορούμε να βασιζόμαστε στις γνώμες των "ειδικών" και το άλλο με την αύξηση των καρκινογενέσεων στην Ελλάδα. Αυτό το δεύτερο μπορεί και να μην σχετίζεται άμεσα με το Chernobyl αλλά τα νούμερα που θα παραθέσω είναι όντως ανησυχητικά. Όπως και η αύξηση των περιστατικών στη Β. Ελλάδα.

Σχετικά με το πρώτο:
1. Το να υποστηρίζουμε μια άποψη καταφεύγοντας στη ρήση κάποιου ειδικού επιστήμονα δημοσιευμένη σε κάποιο, ακόμα και στο πιο έγκυρο επιστημονικό περιοδικό δεν συνιστά επ’ ουδενί λόγο θέσφατο, ούτε τεκμηρίωση αδιαμφησβήτητη της όποιας επιχειρηματολογίας μας. Έχω πολλές φορές τονίσει ότι σε πολλά πράγματα υπάρχουν τόσες δημοσιεύσεις που υποστηρίζουν τη μια άποψη, αλλά και τόσες άλλες που υποστηρίζουν την αντίθετη. Στην περίπτωση αυτή η έρευνα είναι inconclusive και καλό είναι να μην παίρνουμε καμιά θέση αλλά να περιμένουμε για νεώτερες μελέτες ώσπου να επιτευχθεί ένα γενικό consensus. Και φυσικά σε διφορούμενα θεμέλια να μην παίρνεται καμιά μεγάλη απόφαση. Έτσι δουλεύει η επιστημονική κοινότητα. Μέχρι να θεμελιωθεί μια άποψη με αδιαμφισβήτητο τρόπο, η έρευνα περνά μια transient θα έλεγα περίοδο. Ακούγονται όλες οι απόψεις, διευρύνεται η κατανόηση, αποκλείονται ορισμένες παραδοχές, ανακαλύπτονται λάθη, έως ότου λάμψει η ...Αλήθεια.

Δείτε, για παράδειγμα τι συμβαίνει με τα μεταλλαγμένα, όπως και με τις επιπτώσεις των πυρηνικών αντιδραστήρων στον γειτονικό πληθυσμό.

Αυτό το δεύτερο θα το χρησιμοποιήσω σαν παράδειγμα για να δείξω καθαρά αυτά που υποστήριξα. Εντελώς τυχαία έπεσε στα χέρια μου μια δημοσίευση από το University of Alcalá, Madrid σχετικά με τον κίνδυνο καρκινογένεσης γύρω από δυο πυρηνικούς σταθμούς στην Ισπανία, στο Trillo και Zorita, με τίτλο «Cancer risk around the nuclear plants of Trillo and Zorita», Occup Environ Med 2003:60, 521-527,

Δεν θα σταθώ σε λεπτομέρειες, παρά μόνο σε αυτά που αναφέρουν οι συγγραφείς στην εισαγωγή ότι «....Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει τελειωτική επιδημιολογική απόδειξη να υποστηρίξει την υπόθεση μεγαλύτερου ρίσκου καρκινογένεσης γύρω από τις συγκεκριμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις....». Και απαριθμούν 10 εργασίες που δείχνουν αυξημένο ρίσκο και 3 που ενώ διεξήχθησαν κάτω από παρόμοιες συνθήκες δεν έδειξαν κάτι τέτοιο.
Παρόμοια ατελέσφορη ήταν και η δική τους έρευνα σχετικά με το plant της Zorita, τα αποτελέσματα της οποίας ήταν σε αντίθεση με αυτά άλλων ερευνητών.

Το συμπέρασμα είναι ότι υπάρχουν πολλά πεδία της επιστήμης για τα οποία δεν υπάρχει μια και μόνο απάντηση Και είναι σκέτη ΔΗΜΑΓΩΓΙΑ να επικαλούμαστε τι είπε ο ένας ειδικός και τι είπε ο άλλος. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να περιμένουμε and TAKE NO ACTION ειδικά σε θέματα όπου διακυβεύονται πάρα πολλά.

Το άλλο για τις καρκινογενέσεις στην Ελλάδα, αύριο!!

ΤΑ Πυρηνικά και ο Καντ

Καλημέρα και καλή βδομάδα σε ΟΛΟΥΣ σας,

Συνεχίζω την έκθεση των προβληματισμών μου σχετικά με την ασφάλεια ή μη της πυρηνικής ενέργειας σε μια καινούργια ανάρτηση, σαν απάντηση στα σχόλια θετικά ή αρνητικά, στα ερωτήματα που τέθηκαν και στις διαφορετικές απόψεις που εκτέθηκαν στα προηγούμενα από Αλέξανδρο, Σχολιαστή, Elias, ndn, de Profundis, Nomad, Greek Rider, Swell, Κούκος.

Η αρχή μου είναι, και ας με κατηγορεί (καλόπιστα) ο Αλέξανδρος για Ιδεοληψία και Συναισθηματισμούς,

1. ότι δεν υπάρχει ασφαλής πυρηνική ενέργεια, για τον λόγο ότι και ένα μικρό λάθος θα αποβεί απελπιστικά μοιραίο, και

2. ότι το ενεργειακό θα το έχουμε μπροστά μας ακόμα και με πυρηνική ενέργεια, διότι τα αποθεματα ουρανίου δεν είναι ανεξάντλητα κι αυτά.

Επομένως,

3. Θα πρέπει να αλλάξουμε αρδην τροπο σκέψης, του πώς νούμε την ΑΝΑΠΤΥΞΗ, και του πώς θα πρέπει να πορευτούμε από δω και μπρος αν θέλουμε να επιζήσουμε. Ο Greek Rider, παρουσιάζει συνεχως προτάσεις και ιδέες που κυοφορούνται παγκοσμίως για εναλλακτικούς τροπους διαχείρησης της οικονομίας.

Συνεχίζω να πιστεύω πέρα από οποιαδήποτε ανάλυση περί ασφάλειας, ότι οι αντιδραστήρες είναι μια πολυ risky business. Η πίση αυτή δεν συνιστά ιδεοληψια για τον λόγο ότι όλοι οι ειδικοί (στην πρόσφατη ημερίδα που παρακολούθησα) συμφωνούν ότι ο κυριώτερος παράγοντας κινδύνου σε ένα power plant είναι το ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΛΑΘΟΣ. Και δεν είναι άντε ένα λαθάκι που θα στοιχίσει τη ζωή σε 10, 100, 1000 κ.λπ. ανθρώπους. Νομίζω ότι καταλαβαίνουμε όλοι την έκταση.

Όσο αυξάνονται οι αντιδραστήρες τόσο ΑΥΞΑΝΕΤΑΙ και η πιθανότητα ΛΑΘΟΥΣ. Είναι παράλογη αυτή η σκέψη;

Αυτοί τη στιγμή υπάρχουν περί τους 439 αντιδραστήρες σε 31 χώρες και 284 για ερευνητικούς μόνο σκοπούς. Η Κίνα μόνο σκοπεύει να εγκαταστήσει άλλους 200 μέχρι το 2050!

Σύμφωνα με την Καντιανή κατηγορική προσταγή "Να ενεργείς µε βάση τον κανόνα ότι αυτό που θέλεις µπορεί να αποτελέσει καθολικό νόµο", αν πιστεύουμε για το ορθον της χρήσης πυρηνικής ενέργειας, τότε αυτό θα επιθυμούμε να γενικευτεί.

Ένα τέτοιο σενάριο δεν σας δημιουργεί καμιά ανησυχία;

Δεν γνωριζω για νεα γενια επιταχυντων, αλλά πιστέψτε με δεν πιστεύω γρυ για αυτά που λενε περι ασφάλειας. Ειναι βγαλμενα απο ιλουστρασιον φυλλαδια. Περσυ δεν ήταν το ραδιενεργό νερό στην Ιαπωνια; Το θαψανε το ζήτημα, μεχρι και για την Ουκρανια λένε ότι το death rate και οι προβληματικες γεννησεις δεν διαφερουν από το φυσιολογικό. Τους πιστεύουμε;

Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι πανάκεια, ακόμα και αν παραβλέψουμε το θεμα της ασφάλειας. Τα αποθέματα ουρανίου φτάνουν για 65χρονια. Επίσης καθε power plant έχει χρονο ζωής 30 χρονια. (Καθημερινή, 11/5/2008, οικονομικές σελίδες).
Το θεμα της διαχείρησης των αποβλήτων δεν είναι αμελητέο. Λετε ΛΙΓΑ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ. Πόσο ΛΙΓΑ; Εδώ διαβάζω ότι πρόκειται για 27 τονους για καθε 1000 MW ηλεκτρικής ενέργειας. Αν γενικευτεί η χρήση των αντιδραστήρων (και γιατί όχι αφού κάνουν γενικώς καλό), ΠΟΣΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΘΑ ΕΧΟΥΜΕ ΚΑΙ ΠΟΥ ΘΑ ΠΑΝΕ ΑΥΤΑ; Ανακύκλωση ακομα δεν έχει ευφερεθεί για αυτά τα υπόλοιπα.

ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΦΤΗΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Σχετικά με το θέμα του κόστους, η πυρηνική ενέργεια δεν είναι ΦΤΗΝΗ. Είναι 4 φορές πιο ακριβή από φυσικό αέριο (από mediterranean anti-nuclear watch). Στο κόστος της πρέπει να συνυπολογιστεί το κόστος κατασκευής, το λειτουργικό κόστος που είναι τεράστιο καθώς και το κόστος απόσυρσης του power plant το οποίο ανέρχεται στο 50% του κόστους κατασκευής του.

ΜΥΘΟΣ ΤΩΝ ΕΛΑΧΙΣΤΩΝ ΡΥΠΩΝ

Το εκπεμπόμενο CO2 δεν είναι καθόλου αμελητέο σε ποσότητα, αλλά εξαρτάται από την ποιότητα του ουρανίου.

Η direct θερμική επιβάρυνση του περιβάλλοντος είναι πολύ μεγαλύτερη από άλλου είδους power plant.

Υπάρχουν αναπτυγμένες χώρες όπως Δανία, Νορβηγία που δεν χρειάζονται την πυρηνική ενέργεια. Πώς τα καταφέρνουν;

WARNING!!!

ΥΓ1. Παιδιά, οι τύποι, τα κοράκια δηλαδή, της πυρηνικής τεχνολογίας, μετά από εικοσάχρονη απραξία, δηλαδή μετά το Chernobyl, όπου κάθε δραστηριότητα σταμάτησε, ΞΑΝΑΒΓΗΚΑΝΕ στη ΓΥΡΑ να ΠΟΥΛΗΣΟΥΝΕ. Φυσιολογικά λοιπόν, περιμένετε να ακούσετε τόσα γλυκά λογια όσα δεν έχετε ξανακούσει ποτέ. ΜΗΝ ΠΙΣΤΕΥΕΤΕ ΤΙΠΟΤΕ. 'Εμποροι είναι. Marketing κάνουν.

ΚΑΙ ΜΗΝ ΘΑΜΠΩΝΕΣΤΕ ΑΠΟ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΔΗΘΕΝ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΕΙΣ. Οι Επιστήμονες είναι τόσο ηλίθιοι όσο και ο καθένας μας, αλλά πιο πολύ, πολύ πιο πολύ είναι ΜΩΡΟΦΙΛΟΔΟΞΟΙ, ΑΝΟΗΤΟΙ και ΜΑΤΑΙΟΔΟΞΟΙ.

Θεωρούν ότι το αποτελεσματάκι τους και η εργασιούλα τους έχουν καθολική και τελεσίδικη ισχύ. Και ΤΟΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ οι εταιριες ΑΣΥΣΤΟΛΑ, για πενταροδεκάρες πάντα!

ΥΓ2. Greek Rider, θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να μας μετέφερες την κατάσταση σχετικά με την διάθεση των πυρηνικών αποβλήτων.

ΥΓ3. Για όσες εργασίες είναι υπερ των πυρηνικών, υπάρχουν και άλλες τοσες που αποδεικνύουν με ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΤΡΟΠΟ πάντα, το αντίθετο.

ΥΓ4. Δείτε επίσης την ανάρτηση ... και Πράσιν' άλογα ... "Σαρακατσανέϊκα" του ΑΓΡΥΠΝΟΥ.


ΑΛΛΑ Η ΚΟΙΝΗ ΛΟΓΙΚΗ ΕΙΝΑΙ ως συνήθως, ΔΥΣΚΟΛΟ ΝΑ ΑΠΟΔΕΙΧΤΕΙ.

ΤΑ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ...ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ

Το παρόν κείμενο προέκυψε ύστερα από κάποιες σκέψεις που έκανα, με αφορμή τα σχόλια που κατατέθηκαν στην ακριβώς προηγούμενη ανάρτησή μου σχετικά με την προσπάθεια ανακίνησης του θέματος εγκατάστασης πυρηνικού αντιδραστήρα στην Ελλάδα.Ο χαρακτηρισμός της πυρηνικής ενέργειας σαν «Πράσινης» από τον Σουφλιά, περιέργως ΔΕΝ ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων, όπως θα συνέβαινε σε προηγούμενες δεκαετίες.

Υπενθυμίζω ότι το θέμα είχε ανακινηθεί από την ΔΕΗ γύρω στο 1980, αλλά η κοινή γνώμη ήταν τόσο ευαισθητοποιημένη εκείνες τις εποχές, που το σχέδιο δεν προχώρησε παραπέρα και ξαναμπήκε στο συρτάρι.

Η ΓΓΕΤ συνεπικουρούμενη από τον Δημόκριτο και άλλους ξένους φορείς διοργάνωσε την αμέσως επόμενη μέρα Ημερίδα ΟΧΙ σχετικά με τα υπέρ ή τα κατά της Πυρηνικής Ενέργειας, (πράγμα που θα σήμαινε ότι θα ήταν διατεθειμένη να ανοίξει δημόσιο διάλογο), ΑΛΛΑ με τα ΠΡΑΚΤΙΚΑ προβλήματα που θα έπρεπε να επιλυθούν πριν την εγκατάσταση ενός πυρηνικού αντιδραστήρα, όπως νομοθετικό πλαίσιο, επιμόρφωση, training προσωπικού, προμηθευτές, είδη συμβάσεων κ.λ.π., (πράγμα που σημαίνει ότι η απόφαση για την εγκατάσταση αυτή, που σημειωτέον παίρνει 10-15 χρόνια, έχει ήδη ληφθεί και αυτό που απομένει είναι να πλασαριστεί με το μαλακό στον πληθυσμό.

Σημειωτέον, ότι μια παρόμοια ομιλία είχε δοθεί, ΠΑΡΟΥΣΙΑ του κ. ΦΩΛΙΑ επίσης στον ΔΗΜΟΚΡΙΤΟ στις 11/12/2007.

Με έκπληξη διαπίστωσα ότι η ανακοίνωση της Ημερίδας απουσίαζε τόσο από τις ιστοσελίδες της ΓΓΕΤ όσο και του Δημοκρίτου, και το ερώτημα που παραμένει είναι ποιος ήταν ο σκοπός της οργάνωσής της; Με τόσες μετακλήσεις ομιλητών από Αμερική θα πρέπει να ήταν μια αρκετά δαπανηρή υπόθεση.

Οι σκέψεις μου όμως στρέφονται κυρίως στην αλλαγή της νοοτροπίας και των κοινωνικών αντανακλαστικών πάνω στο θέμα των πυρηνικών, πράγμα που βρίσκω άκρως ανησυχητικό.

Η προηγούμενη γενιά ήταν αρκετά ευαισθητοποιημένη και ίσως κάποιοι από σας θα θυμάστε τα σηματάκια που κυκλοφορούσαν παντού με συνθήματα εναντίον της πυρηνικής ενέργειας σε όλες τις γλώσσες. Είχε βέβαια και τα ευτράπελα με τους αποπυρηνικοποιημένους δήμους κ.λ.π., αλλά δεν βαριέσαι. Το αντι-πυρηνικό κίνημα ήταν αρκετά μαχητικό και παγκοσμιοποιημένο. Κατάφερε δε πολλά, δηλαδή να περιοριστεί όσο ήταν δυνατόν η διασπορά τους. Η εναντίωση δε, ήταν ολοκληρωτική, στην βάση ότι ένα ατύχημα θα έθετε σε κίνδυνο την ζωή πάνω σε όλο τον πλανήτη και για τις επόμενες γενιές επίσης. Ατυχήματα δε έγιναν αρκετά, με αυτά του Three Mile Island στην Pennsylvania, του Τσερνομπίλ και πρόσφατα στην Ιαπωνία, να πιστώνονται σαν τα πιο σοβαρά.

Σήμερα, με ΤΡΟΜΟ βλέπω ότι ο διάλογος από θέματα ουσίας έχει μεταφερθεί σε μια ΤΕΧΝΟΚΡΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΛΕΙΑΚΗ ΒΑΣΗ, δηλαδή στο κατά πόσον η χρήση πυρηνικής ενέργειας είναι πιο φιλική προς το περιβάλλον και άλλες τέτοιες ΜΠΟΥΡΔΕΣ, παραβλέποντας τον εγγενή κίνδυνο από την χρήση, την διασπορά της, αλλά και την ΔΙΑΘΕΣΗ των πυρηνικών αποβλήτων. Παραδόξως, το τελευταίο αυτό θέμα ουτε καν θίγεται, σαν να είναι μικρής σημασίας η επιβάρυνση εδαφών και ωκεανών από τόνους ραδιενεργών σκουπιδιών. Το βλέμμα είναι συγκεντρωμένο στο παρόν και η μελλοντική εξέλιξη επιμελώς αποσιωπείται.

Είμαι πεπεισμένη ότι μια συζήτηση σε μια βάση περί ρύπων, ενεργειακής αποδοτικότητας κ.λ.π. είναι χαμένη από χέρι και ότι αν θέλουμε να κερδίσουμε κάτι, θα πρέπει να αρνηθούμε τέτοιου είδους αντιπαραθέσεις. Με λύπη μου είδα ότι και η Greenpeace που παραβρέθηκε στην Ημερίδα και o εκπρόσωπος του Mediterranean anti-nuclear watch έπεσαν και αυτοί στην παγίδα, αν και υπάρχουν μελέτες που αποδεικνύουν ότι η επιβάρυνση με CO2 είναι μεγαλύτερη. Το πρόβλημα δεν είναι να λύσουμε το ενεργειακό με όρους οικονομικούς, παραγνωριζοντας το μελλοντικό κόστος.

Η άρνηση των πυρηνικών θα πρέπει να είναι ΟΛΟΚΛΗΡΩΤΙΚΗ, γιατί δεν υπάρχει καμια λογική που να δικαιολογεί την έκθεση του πλανήτη και των μελλοντικών γενεών σε τέτοιο κίνδυνο. Ένα λάθος, ΜΟΝΟ ένα λάθος μπορεί να αποβεί μοιραίο.

Πρέπει να αντιληφθούμε ότι αυτή είναι και η Λογική της Νέας Τάξης, να μεταφέρει δηλαδή το επίπεδο συζήτησης σε τεχνοκρατικής φύσης θέματα, σε οικονομίστικες λογικές και συμψηφισμούς, παραγνωρίζοντας τα υπόλοιπα.

Πολλές φορές σε αυτό το blog προσπάθησα να εκθέσω τις σκοπιμότητες που κρύβονται πίσω από αυτά που έχουμε μάθει να αναγνωρίζουμε σαν Αυτονόητα. Τα Αυτονόητα κάθε άλλο παρά αθώα είναι, εκφράζουν τη λογική και τα συμφέροντα της Νέας Τάξης και παρουσιάζονται σαν μονόδρομος.

Η ...ΠΥΡΗΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ

Μόλις προχθές (7/5) έκανε την εμφάνισή του στον τύπο, ξαφνικά (;) και μέσα από την κατινίστικη αντιπαράθεση δυο ανδρών, των Δήμα και Σουφλιά, το ζήτημα του μακροπρόθεσμου ενεργειακού σχεδιασμού της χώρας, εν όψει νέων, σε σχέση με την δεκαετία του 1980, δεδομένων, (όπως περιβαντολλογική επιβάρυνση, άνοδος νέων οικονομιών Κίνας και Ινδίας, ενεργειακή πολιτική των γειτονικών Βαλκανικών χωρών, ελάττωση αποθεμάτων πετρελαίου κ.λ.π. ), καθώς επίσης και της στάσης που θα κρατήσει η Ελλάδα στην χρήση πυρηνικής ενέργειας.

Πράσινη ενέργεια ο ένας (Σουφλιάς), Κόκκινο πανί η Πράσινη ενέργεια για τον άλλον, (Δήμας), εν πάση περιπτώσει φαίνεται ότι έστω και με αυτόν τον τόσο άκομψο, βλάχικο θα έλεγα, τρόπο, ξανα-ξεκίνησε στην χώρα μας ο «διάλογος» για μια πιθανή μελλοντική εγκατάσταση πυρηνικού αντιδραστήρα στα εδάφη μας.

Ξαφνικά;

Όχι και τόσο, αν πήρε κανείς είδηση την ημερίδα (με θέμα NUCLEAR ENERGΥ RENAISSANCE) που διοργανώθηκε χθες (8/5) στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, τον Δημόκριτο, το Παν. Purdue Η.Π.Α., και άλλους δυο που στείλανε μόνο τα logo τους και απαξιώσανε να μας χαρίσουν το ονοματάκι τους, σαν να ήμασταν υποχρεωμένοι να το γνωρίζαμε. Όπως είναι εύλογο, μια ημερίδα με κοντά 15 ομιλητές, οι περισσότεροι από το εξωτερικό, δεν είναι κάτι που διοργανώνεται σε μια νύχτα. Θέλει αρκετούς μήνες πριν η προετοιμασία. Άλλωστε και η παρουσία του Φώλια αποδεικνύει του λόγου το αληθές, δηλαδή ότι η διοργάνωση αυτή είχε προετοιμαστεί από καιρό και ότι μάλιστα εντάσσεται στα κυβερνητικά σχέδια.

Και τι προετοιμασία!! Μόνο τα κρασιά να διαλέξεις θέλεις καμιά βδομάδα.

Από τους τίτλους των ενοτήτων που παρουσιάστηκαν :

1. Rebirth of Nuclear Energy and Greece (οι ινστρούχτορες)

2. Climate Change and Sustainability (οι μαϊντανοί)

3. Nuclear Reactor Safety in the 21st Century (οι μηχανικοί)

και από το περιεχόμενο των ομιλιών, (όλες στα αγγλικά και με επιστημονικό layout και διακόσμηση), ήταν φανερό ότι ο όλος σκοπός δεν ήταν για να παρουσιαστούν τα υπέρ και τα κατά της εγκατάστασης πυρηνικών αντιδραστήρων, αλλά τα κύρια σημεία μιας οικονομοτεχνικής μελέτης για την επίτευξη, για την πραγμάτωση μιας τέτοιας εγκατάστασης, η οποία λίγο πολύ εμφανίστηκε ως τετελεσμένη.

Έτσι, οι ομιλητές: (ΠΡΟΣΕΞΤΕ παρακαλώ τις ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ)

1. Ι. Facer από την Διεθνή Επιτροπή ατομικής ενέργειας (IAEA),
2. Prof. L. Tsoukalas καθηγητής Πυρηνικής Τεχνολογίας από το Purdue,
3. Δρ. Μωυσής, πρώην διοικητής της ΔΕΗ, και νυν Πρόεδρος του Συμβουλίου Ενεργειακής Πολιτικής,
4. Prof. N. Tsoulfanidis, Ed. οf Nuclear Technology, USA,
5. Dr. L. Lois, Nuclear Regulatory Commission, USA,
6. Dr. D. Kokkinos, Brookhaven National Laboratory, US Dept. of Energy
7. Dr. C. Tzanos, από το Argonne National Laboratory, USA
8. Prof. R. Uhring, Oak Ridge National Laboratory, USA

επικεντρώθηκαν αποκλειστικά και εξειδικευμένα και με εξαντλητική ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ σε θέματα που αφορούν στην εγκατάσταση και λειτουργία των πυρηνικών σταθμών, όπως
α) αλλαγή νομοθεσίας ή νέο νομοθετικό πλαίσιο
β) κανόνες ασφαλείας
γ) ειδικότητες του προσωπικού που θα προσληφτεί, τα πτυχία που θα πρέπει να κατέχουν, τα χρόνια σπουδών τους, οι αρμοδιότητές τους,
δ) προμηθευτές πρώτων υλών, και είδος των συμφωνιών που θα συναφθούν και για την απομάκρυνση των αποβλήτων,
ε) κόστος κατασκευής και λειτουργικά έξοδα,
κ.λ.π.

Λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εθνικότητα των περισσότερων ομιλητών (έλληνες), δεν θα μπορούσα να μη σκεφτώ μήπως αυτοί θα συνιστούσαν κιόλας την ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα αναλάμβανε το στήσιμο κα τη διοίκηση του εγχειρήματος.

Για να εξασφαλιστεί δε το αντικειμενικόν της υπόθεσης και για την τιμή των όπλων δόθηκε βήμα και στους «απέναντι», όπως στον κ. Χαραλαμπίδη της Greepeace, Παπαθεοδώρου από το Mediterranean Antinuclear Watch, (TEE) και Ντρόλα από το Centre for Global Energy Studies, UK, οι οποίοι όμως ήταν εκ των πραγμάτων εκτός κλίματος γιατί όπως είπαμε και στην αρχή η ημερίδα δεν στόχευε σε κανέναν διάλογο, ο οποίος και προφανώς δεν έλαβε χώρα, τουλάχιστον κατά τη διάρκεια των παρουσιάσεων.

Λοιπόν, ας γυμνάσουμε τους νευρώνες και μυώνες μας και ας προετοιμαστούμε για σκληρή αντιπαράθεση εις το προσεχές μέλλον!