Η Μαγική Μελάνη

Ξαναθυμήθηκα την ταινία Minority Report (2002) του Steven Spielberg, όχι τόσο για την προωθημένη της προβληματική σχετικά με το κατά πόσον υπάρχει κίνδυνος το νομικό σύστημα να μετεξελιχθεί έτσι ώστε να συλλαμβάνει και να φυλακίζει κάποιον προτού τελέσει μια εγκληματική πράξη, μόνο με τη βεβαιότητα ή τη σχεδόν βάσιμη προοπτική ότι θα την τελέσει, όσο για μια συγκεκριμένη της σκηνή, άσχετη με το κεντρικό θέμα.

Ο πρωταγωνιστής Tom Cruise σε κάποια στιγμή ταξιδεύοντας με το μετρό στα υπόγεια μιας μελλοντικής, φουτουριστικής Washington, ξεδιπλώνει, όπως κάθε κοινός θνητός, την εφημερίδα του και καθώς τη διαβάζει, παρατηρούμε ότι δεν πρόκειται για μια κοινή εφημερίδα όπως τη γνωρίζουμε στις μέρες μας, παρ’ όλο που έχει τα ίδια εξωτερικά χαρακτηριστικά, δηλαδή είναι από χαρτί, έχει τυπωμένα στοιχεία με μελάνι, έχει ίδια διάρθρωση, μέγεθος και ευκαμψία, αλλά για μια εφημερίδα όπου τα θέματα, οι στήλες και τα άρθρα αλλάζουν συνεχώς και κατά βούληση, όπως ακριβώς συμβαίνει σε μια διαδικτυακή on-line εφημερίδα. Κι όλα αυτά χωρίς εμφανή καλώδια, μπαταρίες και τα λοιπά αξεσουάρ.

Μου άρεσε η ιδέα και απ’ ότι φαίνεται με τα χρόνια, η μνήμη δεν την απέβαλε. Φυσικά η προοπτική να συνέβαινε κάτι τέτοιο τότε που γυρίστηκε η ταινία ήταν πέρα από κάθε συζήτηση. Φαντάζομαι όμως, όχι τώρα.

Θα έχετε σίγουρα ακούσει για τους νανοσωλήνες άνθρακα, το κρυφό καμάρι της νανοτεχνολογίας και τα όνειρα που έχουν επενδυθεί στις ιδιότητές τους. Μια απ’ αυτές, και για κάποια μεγάλη κατηγορία νανοσωλήνων, είναι η ιδιαίτερα υψηλή αγωγιμότητα. Ερευνητές από το Stanford κατάφεραν πρόσφατα να μετατρέψουν απλές κόλλες χαρτιού σε super ανθεκτικές μπαταρίες μεγάλης χωρητικότητας, βυθίζοντάς τις σε κάποιο υγρό αποτελούμενο από μίγμα μελάνης, νανοσωλήνες άνθρακα και νανο-σύρματα από ασήμι. Ευαγγελίζονται δε, ότι με ένα πάκο χαρτιά υπό μάλης θα μπορούμε να κινούμε μέχρι και αυτοκίνητο!

Για να ξαναγυρίσουμε όμως στο θέμα των χάρτινων portable online εφημερίδων της ταινίας, κάτι τέτοιο φαίνεται πλέον εφικτό με την παραπάνω τεχνολογία. Χρησιμοποιώντας μια από τις υπάρχουσες τεχνικές της μικροηλεκτρονικής, και την προαναφερθείσα «μαγική» μελάνι, θα μπορούσε κάποιος να τυπώσει και μικροσκοπικά κυκλώματα πάνω στο χαρτί, αντί πάνω σε υπόστρωμα πυριτίου όπως γίνεται σήμερα. Ε!, άμα καταφέρεις αυτό, που όντως έχει πραγματοποιηθεί σε πειραματική βάση, φαντάζομαι ότι σε ένα όχι και τόσο μακρινό μέλλον, το να μπορείς να τυπώνεις έναν μικρο-επεξεργαστή σε μια κόλλα χαρτιού, δεν θα ανήκει πια στη σφαίρα της φαντασίας. Με μια σειρά από επόμενα βήματα, που είμαι σίγουρη ότι θα πραγματοποιηθούν, μικρο-επεξεργαστή, τον μικρο-επεξεργαστή, ένα ρημαδο-wifi θα μπορέσουν να το φτιάξουν.

Χωρίς να είμαι fan της τεχνολογίας, αυτή την εφαρμογή πολύ θα ήθελα κάποια μέρα να τη δω στο εμπόριο!

Μια Ματιά στη Βόρεια Κορέα

Τα πρόσφατα κοινά ναυτικά γυμνάσια αμερικανικών και νοτιοκορεατικών δυνάμεων στις ανατολικές θάλασσες της χερσονήσου, που διεξήχθησαν προς εκφοβισμό της Pyongyang εξ αιτίας της βύθισης, σύμφωνα με ισχυρισμούς των αντιπάλων της, που μπορεί και να μην είναι αληθινοί, ενός νοτιοκορεατικού πολεμικού πλοίου με κόστος, πέραν του πλοίου, και της ζωής 46 ψυχών, με έκαναν να στραφώ και προς αυτή τη μεριά του πλανήτη, την τόσο δυσφημισμένη και αόρατη όχι μόνο από τους δορυφόρους, κατά τη διάρκεια της νύχτας, αλλά, το χειρότερο, και από τους κοινούς θνητούς του υπόλοιπου φωτεινού πλανήτη.

Η Βόρειος Κορέα, η εμμονή και το αγκάθι στο μάτι της Αμερικής, η αιχμή του άξονα του κακού, το βασίλειο του διαβόλου, τυχαίνει να κατοικείται από 23 εκατομμύρια κατοίκους, οι οποίοι όμως είναι άνθρωποι κανονικοί όπως κι εμείς, και φυσικά όχι διάβολοι. Η Βόρειος Κορέα είναι όντως κατασκότεινη τις νύχτες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι και ακατοίκητη. Είναι γνωστή η περιπέτεια της χώρας στην προσπάθειά της να αναπτύξει πυρηνική τεχνολογία, την οποία, σύμφωνα με βορειοκορεατικές πηγές θέλει να χρησιμοποιήσει για ειρηνικούς σκοπούς, ώστε τα σπίτια να έχουν φως και τηλεόραση τα βράδια, ώστε οι δρόμοι να είναι φωτεινοί, ώστε οι ανελκυστήρες να μην σταματάνε ξαφνικά στη μέση των ορόφων, ενώ σύμφωνα με νοτιοκορεατικές πηγές την θέλει για πολεμικούς σκοπούς ώστε να καταστρέψει τους μισητούς νότιους εχθρούς και τους άλλους παραπέρα.

Ευρισκόμενη σε εμπορικό αποκλεισμό, εδώ και κάμποσα χρόνια, ύστερα από απόφαση των Ηνωμένων Εθνών, αδυνατεί όχι μόνο να δώσει φως και ενέργεια στους κατοίκους της, αλλά, το κυριότερο, τροφή. Τα παιδιά της Βόρειας Κορέας υποσιτίζονται και μάλιστα λένε ότι η διαφορά στη σωματική διάπλαση είναι εμφανέστατη όταν συγκρίνονται με συνομήλικα της Νότιας. Για το λόγο αυτό, στη χώρα δρουν διάφορες επισιτιστικές ΜΚΟ, οι οποίες μέχρι τώρα βασιζόμενες σε δωρεές πονόψυχων χωρών μπορούσαν να εξασφαλίζουν τροφή για περίπου 6,5 εκατομμύρια ανθρώπους. Σήμερα όμως, εξ αιτίας των πυρηνικών αξιώσεων της χώρας, η βοήθεια αυτή έχει στερέψει κατά πολύ, ώστε οι προμήθειες από το εξωτερικό να φτάνουν μόνο για 2 εκατομμύρια μερίδες και όχι για παραπάνω. Χωρίς το πρόβλημα τροφής να είναι τόσο οξύ, όπως τη δεκαετία του 1990, όπου εκατοντάδες χιλιάδες πέθαιναν αβοήθητοι από την πείνα, εν τούτοις είναι υπαρκτό.

Μοιραία στο μυαλό μου έρχεται η Γάζα και η σύγκριση είναι αναπόφευκτη. Τόσο οι λαοί της Γάζας, όσο και της Βόρειας Κορέας αποκλείονται και τιμωρούνται συλλογικά για τις επιλογές της ηγεσίας τους. Καταδικάζονται στην ανέχεια, στην πείνα, στις στερήσεις από το Ισραήλ στη μια περίπτωση, και εδώ είναι το χειρότερο, από τη διεθνή κοινότητα, στην άλλη. Κι ενώ για τη Γάζα η παγκόσμια αλληλεγγύη των λαών είναι ορατή και δεδηλωμένη, για τη Βόρεια Κορέα είναι σχεδόν ανύπαρκτη, παγιδευμένη δυστυχώς στη δαιμονολογική αφήγηση που εξυφαίνεται από τις πολιτικές επιλογές της υπερδύναμης. Δεν παραγνωρίζω την ύπαρξη πυρηνικών, τα οποία βρίσκονται πέρα από τον έλεγχο της διεθνούς κοινότητας, αλλά σε τελευταία ανάλυση, αυτό δεν αποτελεί επιλογή του λαού για να υφίσταται τις συνέπειες του αποκλεισμού και να βρίσκεται κάτω από συνεχή απειλή εισβολής και πολέμου.

Πέρασα αρκετές ώρες γεμάτη περιέργεια ψάχνοντας φωτογραφίες, βίντεο και αφηγήσεις τουριστών από τη χώρα του «κακού». Ναι, για όσους ενδιαφέρονται, οργανώνονται τουριστικά ταξίδια προς τη Βόρεια Κορέα, με σημείο εκκίνησης το Πεκίνο. Φυσικά χρειάζονται βίζα και clearance, διαδικασίες που παίρνουν αρκετό χρόνο. Χάζευα το υλικό με αρκετή δυσπιστία στην αρχή, η οποία όμως σιγά σιγά μεταμορφώθηκε σε έκπληξη. Είναι αλήθεια ότι δεν περίμενα να δω αυτά που είδα. Οι εντυπώσεις μου ήταν κυρίως από την πρωτεύουσα των δυο εκατομμυρίων κατοίκων, την Pyongyang, η οποία, όπως λένε αποτελεί και τη βιτρίνα της χώρας, τόσο σε έργα, όσο και σε πληθυσμό, μιας και δεν επιτρέπεται στον οποιοδήποτε από τους γηγενείς να πατά τα χώματά της, παρά μόνο σε όσους χαίρουν της εμπιστοσύνης του Dear Leader.

Αν αφήσω στην άκρη τα αγάλματα, τα γλυπτά, και τις φωτογραφίες του Kim Jong-Il, που βρίσκονται σε κάθε βήμα, η πόλη, κτισμένη στις όχθες ενός ποταμού, κατακλύζεται από πολλά υψηλά κτίρια, από ουρανοξύστες, από συγκροτήματα κατοικιών που φαίνονται σε καλή κατάσταση, από τεράστιες, μα άδειες από κυκλοφορία, λεωφόρους, από μεγάλα και άψογα πάρκα, ενώ αυτό που χτυπάει αμέσως στο μάτι είναι η απαστράπτουσα καθαριότητα των δρόμων και των δημόσιων χώρων, η τάξη και η νοικοκυροσύνη.

Εκείνο όμως που με άφησε άφωνη ήταν οι σταθμοί του μετρό, πεντακάθαροι, και με βασιλική πολυτέλεια, όπως θα διαπιστώσετε κι απ’ τις φωτογραφίες. Φυσικά, μπορεί κανείς ν’ αντιτείνει ότι κάποιοι από αυτούς θα αποτελούν τη βιτρίνα, ενώ οι υπόλοιποι θα ρημάζουν. Μπορεί να είναι και έτσι, αν και η συνολική εικόνα που αποκόμισα συνολικά από την πόλη δεν ήταν αυτή της εγκατάλειψης και της φθοράς.

Τα αυτοκίνητα, όπως είπα είναι λίγα στους δρόμους, αλλά δικής τους κατασκευής και μάλιστα ψάρεψα και μια φωτογραφία μεγάλης διαφημιστικής πινακίδας, όπως και ένα βίντεο με διαφημίσεις που τις παίζουν στις τηλεοράσεις τους. Στη χώρα υπάρχει και δίκτυο κινητών τηλεφώνων, το οποίο ξαφνιάστηκα όταν έμαθα ότι το έστησε ο “δικός” μας Αιγύπτιος Naguib Sawiris, ο ίδιος που αγόρασε και το δίκτυο της Wind. Τώρα, για τους περίεργους, πληροφορίες για το πόσα κινητά κυκλοφορούν και για το ποιοι τα κατέχουν, δεν έχω να σάς δώσω. Υποθέτω λίγοι, και όσοι ανήκουν στην ελίτ.

Η χώρα διαθέτει και υπολογιστές στα σχολεία και πανεπιστήμια, συνδεδεμένους μεταξύ τους, αλλά όχι προς το εξωτερικό. Άκουσα ένα φοιτητή, σε άψογα αγγλικά, να λέει σε μια αμερικανίδα δημοσιογράφο ότι για ό,τι προγράμματα και πληροφορίες χρειάζονται έχει μεριμνήσει ο ίδιος ο Dear Leader. Σε κάποιο δε βίντεο πήρε το μάτι μου πως οι οθόνες ήταν Dell. Πώς να έφτασαν άραγε μέχρις εκεί; Από την Κίνα σίγουρα με την οποία διατηρεί εμπορικές σχέσεις. Όταν τον ρώτησε η δημοσιογράφος πώς έμαθε να μιλάει τόσο καλά αγγλικά, της απάντησε ότι εξασκήθηκε παρακολουθώντας αμερικανικά βίντεο. Πριν της πέσουν τα μαλλιά της γυναίκας, ο φοιτητής διευκρίνισε ότι τα βίντεο ήταν το Dancing in the Rain, η Mary Poppins, και κάποια άλλα που δεν συγκράτησα, φαντάζομαι αναλόγου περιεχομένου.

Η χώρα έχει επίσης δική της αεροπορική εταιρία, την Air Koryo, με στόλο από ρωσικά Ιλιούσιν και Τουπόλεφ, τα οποία προσεγγίζουν διάφορα αεροδρόμια της Αφρικής, της Ασίας, του Καναδά και τελευταία και της Ευρώπης, αφού πήρε άδεια μετά τη μερική ανανέωση του στόλου της. Οι ξένοι τουρίστες περιέγραφαν ότι τουλάχιστον στις πτήσεις για Πεκίνο, ήταν γεμάτα από μη προσεγγίσιμους βορειοκορεάτες, αλλά άντε να μάθεις την κοινωνική τους ιεραρχία και το σκοπό του ταξιδιού τους.

Η εικονική μου περιήγηση στο εσωτερικό της χώρας κράτησε μέρες και ώρες, μέσω υλικού που μου παρείχε άφθονο το διαδίκτυο. Μάζεψα φωτογραφίες από εμπορικά κέντρα, από εξωτερικά πλάνα των ιδιωτικών αγορών, τις οποίες αναγκάστηκε η ηγεσία να επιτρέψει για να αντιμετωπίσει την έλλειψη τροφίμων, από διαφημιστικά σποτ, από εσωτερικά ξενοδοχείων, βιβλιοθηκών, σχολείων, παιδικών σταθμών, σπιτιών, και από ό,τι βάζει ο νους σας. Είτε βιτρίνα ήταν αυτά, που μάλλον ήταν, διότι κανείς ξένος δεν επιτρέπεται να κυκλοφορεί ελεύθερα όπου θέλει, παρά μόνο με συνοδεία ξεναγών-οδηγών, ούτε φυσικά επιτρέπεται να αγοράζει ο,τιδήποτε από την αγορά, είτε όχι, η συνολική εικόνα που αποκόμισα δεν μου ήταν δυσάρεστη.

Για να προλάβω τυχόν αντιρρήσεις, δεν θέλησα να κάνω καμιά αναφορά, ούτε να σχολιάσω το καθεστώς, τους περιορισμούς, τις ανελευθερίες κλπ. Ούτε επίσης, να προβώ σε συγκρίσεις με τη Δύση, από άποψη εκμοντερνισμού και ποικιλίας αγαθών και εμπορευμάτων. Ο σκοπός μου ήταν να δω, την όχι και τόσο άγνωστη χώρα τελικά, με όσο το δυνατόν καθαρά και ανεπηρέαστα από πολιτικές συσχετίσεις, μάτια.

Για έκπληξη, άφησα να δείξω στο τέλος τρία βίντεο, το ένα από μια κορεάτικη boutique, το δεύτερο από ένα fast food shop και το τρίτο, να προσπαθεί να δελεάσει για το πόσο ωραία είναι να ζεις στην Pyongyang... Το όλο setting στα δυο τελευταία και η προσπάθεια να μιμηθούν την Αμερική είναι ιδιαίτερα εμφανή.

Η "δεν ξέρω τι θέλω" κοινωνία

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις που είδαν το φως της δημοσιότητας τον τελευταίο καιρό, ένα μεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων, που όπως μάς διαβεβαιώνουν οι στατιστικολόγοι αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της ελληνικής κοινωνίας, δηλώνει σε ποσοστό από 70% έως 90% αντίθετο με την παρουσία του ΔΝΤ στη χώρα μας και με τα εξ αυτού εκπορευόμενα μέτρα.

Τόσο το ερώτημα λοιπόν, όσο και η καταγεγραμμένη γνώμη και θέληση αποτελούν αναντίρρητα γεγονότα. Βάσει αυτών, με μια μικρή και όχι αυθαίρετη, όπως ελπίζω, προέκταση του συλλογισμού, συμπεραίνω ότι το ίδιο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας επιθυμεί και την απομάκρυνση του ΔΝΤ από τη χώρα. So far so good!

Τα προβλήματα ενσκήπτουν όταν ερχόμαστε στο διαταύτα, στον προσφορότερο δηλαδή τρόπο με τον οποίο το ΔΝΤ θα μάς αδειάσει τη γωνιά. Φυσικά αυτό δεν μπορεί να γίνει αφ’ εαυτού, διότι θα πρέπει να πάει part and parcel και με αυτούς που το προσκάλεσαν.

Ας απαριθμήσουμε λοιπόν μερικούς από τους ενδεικνυόμενους τρόπους:

1. Η μέθοδος των απεργιακών κινητοποιήσεων. Σκοπός τους είναι να ασκήσουν πίεση προς την κυβέρνηση προσβλέποντας είτε στην άμεση άρση των μέτρων, είτε στην παρακώλυση των χειρισμών της, ώστε να πει επιτέλους το άι σιχτίρ, να τα παρατήσει με τους ανεπίδεκτους κωλοέλληνες και δια παντός να τα μαζεύει.

Εδώ θα κάνουμε άλλη μια διάκριση απεργιών. α) Στις γενικές 24ωρες απεργίες όπως προκηρύσσονται από ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ, έξι τον αριθμό, μέχρι σήμερα, β) στις γενικές απεργίες διαρκείας, οι οποίες ακόμα δεν έχουν κηρυχτεί, και όπως λένε οι μάντεις, ούτε και πρόκειται αυτό να συμβεί, και γ) στις απεργιακές κινητοποιήσεις μεμονωμένων σωματείων και οργανώσεων.

Ως προς την εκδοχή α), διάχυτη είναι η αντίληψη ότι οι γενικές επίσημες 24ωρες απεργίες είναι περιορισμένης αποτελεσματικότητας, ότι ενεργούν όπως η βαλβίδα ασφαλείας στη χύτρα ταχύτητος προς στιγμιαία εκτόνωση της λαϊκής οργής, ότι πρόκειται περί επαναστατικής και μόνο γυμναστικής, με συνέπεια να ελκύουν όλο και λιγότερο κόσμο στις γραμμές τους.

Ως προς την εκδοχή β), είναι εκτός ατζέντας των μεγάλων συνδικάτων, οπότε και την βγάζουμε από τον κατάλογο.

Τελευταία στη σειρά είναι η εκδοχή γ), για την οποία όμως κάθε φορά που λαμβάνει χώρα, υπάρχει έτοιμη η κοινωνική δυσανεξία με ένα προκάτ κατάλογο αφοριστικών χαρακτηρισμών, όπως συντεχνιακή, οικονομίστικη, αντικοινωνική κλπ, με αποτέλεσμα το είδος αυτό της απεργίας να νομιμοποιείται μόνον από την κοινωνική ομάδα που συμμετέχει.

Συνοψίζοντας λοιπόν, βλέπουμε ότι η ελληνική κοινωνία απορρίπτει στην πράξη την εφαρμογή της μεθόδου των απεργιακών κινητοποιήσεων για την επίτευξη του δεδηλωμένου στόχου της.

2. Η μέθοδος του αντάρτικου πόλης, βουνού ή και παραλίας, αναλόγως των εποχών του έτους. Μέχρι τώρα, ενώ ο Βελουχιώτης χαίρει γενικής εκτίμησης, εκτιμώ ότι δεν είναι πολλοί αυτοί που θα βρεθούν ν’ αρματωθούν με φυσεκλίκια και να ιππεύσουν τ’ άλογα για να διώξουν τον εχθρό. Οπότε και η μέθοδος αυτή απορρίπτεται.

3. Υπάρχει βέβαια και η μέθοδος των εκλογών, δια της οποίας κάποιοι είναι πιθανόν να ευελπιστούν ότι έτσι θα φέρουν τούμπα το ΠΑΣΟΚ, και ότι θα έρθει κάποιο άλλο κόμμα το οποίο και θα τους απαλλάξει απ’ τη σεισάχθεια. Ανατρέχοντας όμως και πάλι στις δημοσκοπήσεις τέτοια επιλογή είναι μακράν τού να έχει πιθανότητες επιτυχίας διότι δεν υπάρχει πολιτικός σχηματισμός στον οποίον οι πολίτες να είναι πρόθυμοι να αναθέσουν το βαρύ αυτό έργο.

Φυσικά, ουδείς ανακινεί θέμα εκλογών, οπότε ούτε και αυτή η προοπτική φαίνεται θελκτική προς το παρόν.

4. Υπάρχει η μέθοδος της brute force ανατροπής διαμέσου στρατιωτικού πραξικοπήματος, δυνατότητα με την οποία φλερτάρουν ουκ ολίγοι ευυπόληπτοι και δημοκρατικοί συμπολίτες μας. Όπως και η δυνατότητα πρόσκλησης μιας έξωθεν εισβολής από δυνάμεις οι οποίες θα αναλάμβαναν το καθήκον της αποκατάστασης της δημοκρατίας στην ελλάδα, με την υπόσχεση φυσικά να αποσυρθούν με το πέρας της αποστολής τους. Μια τέτοια δύναμη δεν θα μπορούσε να είναι η Αμερική, ή η Γερμανία, θα μπορούσε όμως να είναι η Τουρκία, η οποία και θα έσπευδε ευχαρίστως να μάς εξυπηρετήσει, αλλά λείπει, βρε παιδί μου η ευρύτητα πνεύματος, οπότε και αυτό απορρίπτεται σαν προοπτική.

Δεν θα ήταν λοιπόν υπερβολή να παρομοιάσω την ελληνική κοινωνία με το τζανταμπέτικο μειράκιον του οποίου, ενώ είναι φως φανάρι ότι λυσσάει της πείνας, το ένα φαΐ του βρωμάει, το άλλο του ξινίζει, το ένα το φτύνει και το άλλο το κάνει εμετό. Βέβαια είναι πολύ πιθανόν, να την πάθει σαν και το μειράκιον, το οποίο κάποια στιγμή ενδίδοντας στην πείνα του, τρώει με όρεξη μέχρι και τον εμετό του.

Γράμμα προς τον Πρωθυπουργό

Αγαπητέ μου Γιώργο (ex-Γιωργάκη)

Τσατάλια βλέπω σου τα ‘καναν τα νεύρα οι φορτηγατζήδες. Πώς να μη σου τα κάνουν! Καθόλου τακτ αυτοί οι άνθρωποι, άξεστοι κι αμόρφωτοι, βγάζουν τις μαούνες τους στους δρόμους και χαλάνε την πρόσοψη στους τουρίστες. Μπας κλας Γιώργο μου. Σε συμπονώ απόλυτα. Άμα είχα στρατιωτάκια, αλλά βλέπεις κορίτσι ήμουνα και δεν μου έπαιρνε η μαμά μου, θα τα ‘βγαζα κι εγώ στο δρόμο ν’ αρπάξουν απ’ τ’ αυτί τους ξεδιάντροπους, τους χουντικούς, που τους δώρισε ο Παπαδόπουλος τις άδειες πριν από σαράντα χρόνια και τώρα αυτοί θέλουνε και λεφτά από πάνω.

Άντε βρε, να δούμε και κανένα τανκ στους δρόμους. Μάς λείψανε, καιρό έχουμε να δούμε τέτοια χαρά. Από τότε που τα κόψατε κι απ’ τις παρελάσεις νοιώθουμε πολύ πεσμένοι. Σκέψου τους τουρίστες πόσο θα ενθουσιαστούν. Μιλούνια θα προσγειώνονται τα τσάρτερς στο Ελ Βενιζέλος, και θα έχουμε και τη Μάγια ντυμένη λοκατζή να μοιράζει σημαιούλες με τη σεπτή εικόνα σου επάνω.

Τέτοιο υπερθέαμα στους δρόμους τις Αθήνας ούτε το 2004 δεν είχαμε δει. Να βγάλεις δε, και το θωρηκτό Αβέρωφ, με τις μουνίτσες επάνω να φωνάζουνε αέρα, να μάς ανέβει κι άλλο το ηθικό. Κακά τα ψέματα Γιώργο μου, με τη διαβούλευση δεν βγαίνει άκρη. Τα τανκ είναι ισχυρότερο διαβουλευτικό όργανο. Κρίμα να μένει αναξιοποίητο. Τόσο το έχουμε χρυσοπληρώσει, και να κάθεται στην άκρη και να σκουριάζει;

Μόνο πρόσεχε τον αρχηγό των τανκ. Τον Ευάγγελο, εννοώ. Ποτέ δεν ξέρεις τι κρύβει πίσω από το βλοσυρό του βλέμμα. Τι σκέφτεται και τι μηχανεύεται. Άμα του πεις να τα κατεβάσει στη Σταδίου, αυτός μπορεί να τα στρέψει και προς το Καστρί. Πρόσεχε Γιώργο μου, πρόσεχε!

Γράμμα προς την Κοινωνία

Αγαπητή μου Κοινωνία,

Σπαράζει η καρδιά μου να σε νοιώθω κάθε λίγο και λιγάκι παίγνιο στα χέρια του καθενός ακοινώνητου νταγλαρά φορτηγατζή, ηλιοκαμένου ναύτη, μούτσου και λιμενεργάτη, του καθενός συντεχνίτη ΜΜΕ-ατζή, διεφθαρμένου ΕΣΥ-ιτη και προνομιούχου ελεγκτή, που σου κόβουν με το έτσι θέλω την πολύτιμη ενημέρωση, τον ήλιο, τον αέρα, την ξαπλώστρα, την υγεία, τη ζωή. Που σου κόβουν το μισθό, και τις συντάξεις, ναι αυτοί σου τα ‘καναν όλα αυτά, που σου κλείνουν την επιχείρηση και σε πετούν στο δρόμο σα σκουπίδι, που αφού έφαγαν και ήπιαν από τις σάρκες σου, ιδίως κάτι ναυτεργάτες τροφαντοί, σου ‘φραξαν και σένα το δρόμο προς την κορυφή, προτάσσοντας τις αηδιαστικές χοντροκοιλιές τους.

Μα τι να σε κάνω που έχασες τον τσαμπουκά σου και κάθισες και λούφαξες σε μια γωνιά, αφήνοντας τον κάθε λιμοκοντόρο των 8:00 να σ’ υπερασπίζεται. Τι κάθεσαι και τους κοιτάς και μυξοκλαίς, κι ανήμπορη αναστενάζεις. Τιμώρησέ τους, Κοινωνία μου! Φράξε και συ το δρόμο σ’ αυτούς που σου τον φράζουν. Κλείδωσε τα γραφεία σου, κατέβασε τα κιουπέγκια απ’ τα μαγαζιά σου, κλείσε το διακόπτη στις μηχανές που σε ορίζουν, κι άσε τους φορτηγατζήδες, τους ναύτες, τους μούτσους και τους λοιπούς να μην ξέρουν από πού τους έρχεται.

Απείργησε και Συ Κοινωνία μου, απείργησε! Μια φορά αυτοί, δέκα εσύ! Μόνο έτσι θα τους εκδικηθείς! Απεργώντας...

Οι Βρικόλακες

Καιρό τώρα παρατηρούμε χάσκοντας τις παντός είδους κοκότες πολυτελείας, εγχώριες και αλλοδαπές, να θρηνολογούν και να σκίζουν σκούζοντας το καλσόν τους, για την ελληνική μπαγαμποντιά, που μεταξύ μας μόνο ελληνική δεν είναι, της παραποίησης των στατιστικών στοιχείων των δημοσιονομικών μεγεθών, ενώ την ίδια στιγμή κάνουνε μόκο για τα στοιχεία που αφορούν στην ανεργία και που εγκληματικά, αλλά πάνω απ' όλα νόμιμα παραποιούν, βάζοντας στον ίδιο κορβανά των εργαζομένων κι αυτούς που εργάστηκαν μόνο μια ώρα, κι αυτούς που δουλεύουν εξ ανάγκης και χωρίς να το έχουν ζητήσει για λίγες μόνο ώρες καθημερινά, που ούτε να συντηρηθούν δεν φτάνουν, ενώ την ίδια στιγμή αφήνουν απ’ έξω από τα έγκυρα μπακαλοτέφτερά τους, τις στρατιές των μακροχρόνια ανέργων και αυτών που έχουν πια κουραστεί να ψάχνουν και έχουν τελειωτικά παραιτηθεί.

Με το να κρύβουν όμως κάτω απ’ το χαλί, όχι πια ψυχρά νούμερα, μα ζωντανούς ανθρώπους, με το να τους διαγράφουν με μια μονοκοντυλιά από τις τάξεις των ζωντανών, λησμονούν ότι κάποια μέρα αυτοί οι ζωντανοί νεκροί μπορεί και να βρικολακιάσουν. Και οι βρικόλακες άμα πεινάσουν δεν αστειεύονται...

Τιθασεύοντας τον Μικρόκοσμο: Laser Cooling

Ο μικρόκοσμος είναι πολύ μικρών διαστάσεων, γι αυτό άλλωστε ονομάζεται και έτσι, κι αν περιοριστούμε στα άτομα, το μέγεθός τους δεν ξεπερνάει τα λίγα Angstrom, όπου 1 Angstrom ισούται με το 1/10 του εκατομμυριοστού του χιλιοστού. Για να πάρουμε μια ιδέα του μεγέθους τους, η διάμετρος μιας τρίχας μαλλιών θα μπορούσε να φιλοξενήσει έως και μερικές δεκάδες χιλιάδες άτομα αραδιασμένα το ένα δίπλα στο άλλο. Το να μπορέσεις να δεις τι συμβαίνει σε τέτοιες μικρές κλίμακες αποτελεί μεγάλη πρόκληση. Σήμερα, τόσο με τη θεωρία της κβαντικής μηχανικής που διατυπώθηκε ήδη από τις αρχές του αιώνα, όσο και με την εξέλιξη πειραματικών μεθόδων, με κυριότερες τις διαφόρων τύπων φασματοσκοπίες, οι γνώσεις μας για τα «θηρία» του μικρόκοσμου και πολλές είναι και ακριβείς.

Παρ’ όλα αυτά όμως, έλλειπε κάτι: η υποταγή τους. Δηλαδή η δυνατότητα του ανθρώπου να τα κάνει να πειθαρχούν στις βουλές του, με λίγα λόγια να μπορεί να πιάνει κάθε μικροσωματίδιο χωριστά, να το μετακινεί, να το πηγαίνει όπου αυτός θέλει και όχι όπου αυτό θέλει, να το παγώνει και να το σταματά.

Ας δούμε πόση πρόοδος έχει γίνει μέχρι τώρα α) ως προς την ακινητοποίηση ενός μοναχικού ατόμου και β) ως προς την κατά βούληση μετακίνησή του.

Ας δούμε πρώτα την α) περίπτωση

Έχετε σκεφτεί ποτέ πόση είναι η ταχύτητα ενός ατόμου ή μορίου στον αέρα, σε θερμοκρασία περιβάλλοντος, δηλαδή στους 25^ο C; Ούτε λίγο ούτε πολύ γύρω στα 1500 km/h. Τεράστια ε! Μεγαλύτερη ακόμα και απ’ αυτή του αεροπλάνου και μάλιστα του υπερηχητικού. Θα σας περνούσε ποτέ απ’ το μυαλό ότι θα υπήρχε τρόπος να φρενάρουμε αυτά τα σωματίδια, ας πούμε τα μόρια αζώτου που υπάρχουν μπόλικα στον αέρα, και να τα φέρουμε σε πλήρη στάση; Μια πρόχειρη λύση θα ήταν να τα βάλουμε σε κάποιο είδος ψυγείου, που θα μάζευε τη ζέστη και θα τη διοχετεύεται στο περιβάλλον. Αλλά τα ψυγεία δεν μπορούν να φτάσουν σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες. Άντε -10^o C , -20^o C. Όταν μιλάμε για στάση, μιλάμε για ακινητοποίηση, δηλαδή θερμοκρασίες κοντά στο απόλυτο μηδέν, δηλαδή γύρω στους -273^o C. Τώρα το πρόβλημα αρχίζει να γίνεται όντως δύσκολο και όπως καταλαβαίνετε χρειάζεται να βρεθεί ένας άλλος πιο έξυπνος τρόπος. Εδώ, θα ήθελα να διευκρινίσω ότι η θερμοκρασία ενός αερίου δεν είναι τίποτε άλλο παρά το αποτύπωμα της κινητικής του ενέργειας, με λίγα λόγια είναι ανάλογη του τετραγώνου της μέσης ταχύτητας των σωματιδίων που το απαρτίζουν. Έτσι θερμοκρασία και κινητική ενέργεια είναι όροι ισοδύναμοι.

Ο έξυπνος αυτός τρόπος βρέθηκε αρκετά χρόνια πριν, γύρω στο 1985, από τον κ. Steven Chu ο οποίος όχι μόνο πήρε το βραβείο Nobel στη Φυσική το 1997, αλλά και διορίστηκε πρόσφατα από τον Obama και στη θέση του Υπουργού Ενέργειας. Το καινοφανές αυτό ψυγείο χρησιμοποιεί αντί για μοτέρ, lasers, και η μέθοδος ονομάζεται Laser Cooling. Το κατόρθωμα είναι ότι εφαρμόζεται σε ουδέτερα άτομα, σ’ αυτά δηλαδή με συνολικό φορτίο μηδέν. Με τα φορτισμένα, δεν υπάρχει ιδιαίτερο πρόβλημα, μιας και κουμαντάρονται ευκολότερα με τα κατάλληλα ηλεκτρικά πεδία.

Ας δούμε λιγάκι τώρα τις βασικές αρχές πάνω στις οποίες στηρίζεται η λειτουργία του ιδιόρρυθμου αυτού ψυγείου.

Βασικό εργαλεία του πειράματος είναι το laser και ένα οποιοδήποτε ουδέτερο άτομο το οποίο θέλουμε να ακινητοποιήσουμε. Το laser είναι φωτεινή πηγή μεγάλης ισχύος, η οποία στο δευτερόλεπτο μπορεί να εκπέμπει έως και μερικά δισεκατομμύρια φωτόνια μιας και μοναδικής συχνότητας, ω_L. Τα φωτόνια ως γνωστόν δεν έχουν μάζα, έχουν όμως ορμή, οπότε όταν ένα φωτόνιο πέσει πάνω στο εν λόγω άτομο και απορροφηθεί, το άτομο θα υποστεί μια αλλαγή στην ορμή του, δηλαδή στην ταχύτητά του, μιας και η ορμή ισούται με το γινόμενο της μάζας του επί την ταχύτητα.

Για αρχή, ας υποθέσουμε ότι το άτομο είναι ελεύθερο να κινείται σε μια διάσταση, είτε προς την κατεύθυνση της ακτίνας του laser, είτε αντίθετα από αυτήν. Αν κινείται αντίθετα, δηλαδή προς το laser, τότε το φωτόνιο θα του δώσει ένα ελαφρύ σπρώξιμο (kick) προς τα πίσω, έχοντας σαν συνέπεια την ελάττωση της ορμής του ατόμου μας. Αν τώρα το άτομο κινείται κατά τη φορά της ακτίνας laser, τότε με το σπρώξιμο που θα του δώσει το φωτόνιο η ορμή του θα αυξηθεί, γεγονός το οποίο όμως θέλουμε να αποφύγουμε πάση θυσία. Δηλαδή, ό,τι χάνει σε ταχύτητα το άτομο κινούμενο προς τη μια κατεύθυνση, την κερδίζει κινούμενο προς την αντίθετη, οπότε δεν κερδίζουμε και τίποτα Τι κάνουμε λοιπόν;

Ένα μικρό κολπάκι... Αν το προσέξατε, πιο πάνω είπαμε ότι προϋπόθεση για να συμβεί οποιαδήποτε αλλαγή στην ταχύτητα του ατόμου, είναι το φωτόνιο που πέφτει επάνω του να μπορεί να απορροφηθεί. Εμείς όμως θέλουμε το άτομο να απορροφά το φωτόνιο μόνο όταν κινείται προς την κατεύθυνση της πηγής, διότι μόνο τότε ελαττώνεται η ταχύτητά του, και να το αγνοεί όταν κινείται αντίθετα. Εδώ λοιπόν μπαίνει το φαινόμενο Doppler. Είναι αυτό που μαθαίναμε στο σχολείο, όπου ένα κινούμενο ηχητικό σήμα, το ακούμε με μεγαλύτερη συχνότητα όταν έρχεται κατά πάνω μας, παρά όταν απομακρύνεται από μας. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και για το φως.

Ως γνωστόν η κβαντική φυσική επιτρέπει στα άτομα ν’ απορροφούν μόνο όσα φωτόνια έχουν ορισμένη συχνότητα. Το laser λοιπόν, το διαλέγουμε ώστε να εκπέμπει σε μια από τις επιτρεπόμενες συχνότητες απορρόφησης του ατόμου, ω_L, αλλά βάζουμε και λίγο το χεράκι μας και την ελαττώνουμε κατά ένα μικρό ποσοστό, ίσο με τη συχνότητα Doppler, ω_D, έτσι ώστε η συχνότητα εκπομπής του laser να είναι τώρα ω_L-ω_D. Τότε, το άτομο που κινείται προς αυτό θα βλέπει τα φωτόνια να έχουν συχνότητα ω_L-ω_D+ω_D=ω_L, τα οποία και θα μπορεί να απορροφήσει, ενώ όταν το άτομο κινείται απομακρυνόμενο από το laser, θα βλέπει τα φωτόνια να έχουν συχνότητα ίση με ω_L-ω_D-ω_D=ω_L-2ω_D, οπότε και θα είναι σαν να μην τα βλέπει. Άρα τα φωτόνια θα σπρώχνουν το άτομο προς τα πίσω και θα μειώνουν την ταχύτητά του, μόνο όταν αυτό κινείται προς το laser.

Αν τοποθετήσουμε κι ένα δεύτερο laser αντικριστά με το πρώτο, και το βάλουμε να δουλεύει σε συχνότητα ω_L-ω_D, τότε κατορθώνουμε να ελαττώσουμε την ταχύτητα του ατόμου σε όποια κατεύθυνση και να κινείται στην ευθεία. Αν κάνουμε δε και μια υπερπαραγωγή από τρία ζευγάρια lasers, με το κάθε ζεύγος τοποθετημένο και σε μια διάσταση του τρισδιάστατου χώρου, τότε σε όποιο σημείο του και να βρεθεί το άτομο, κάποιο από τα lasers θα το πιάσει και θα το περιποιηθεί.

Μιας και με κάθε kick που δέχεται το άτομο από το φωτόνιο η ταχύτητά του ελαττώνεται κατά ένα απειροελάχιστο ποσοστό, ίσο περίπου με την ταχύτητα ενός χαλαρού μυρμηγκιού, υπολογίζουμε ότι χρειάζονται γύρω στα 20000 φωτόνια το άτομο για να ακινητοποιηθεί, γεγονός που επιτυγχάνεται σε κάποιο απειροελάχιστο κλάσμα του δευτερολέπτου. Γρήγορες και παστρικές δουλειές.

Το ερώτημα, πέρα από την επίδειξη ισχύος του ανθρώπου προς τη φύση, είναι τι τα κάνουμε τα σταθμευμένα άτομα; Πολλά. Έχω διαβάσει ότι φτιάχνουν έτσι πρώτης τάξεως ατομικά ρολόγια, αλλά αυτό που εκτιμώ περισσότερο, είναι ότι μπορείς έτσι να δεις ξεγύμνωτη τη κβαντική φύση του ατόμου και να κάνεις πάρα πολύ ακριβείς μετρήσεις για τις εσωτερικές ενεργειακές του καταστάσεις, κάτι που δεν μπορεί να επιτευχθεί σε υψηλότερες θερμοκρασίες όπου η άτακτη κίνηση των ατόμων που εμφανίζεται σαν θόρυβος στις φασματικές τους γραμμές, μπορεί να καλύπτει πολύ ενδιαφέροντα φαινόμενα.

Σχετικά τώρα με το β), δηλαδή με την κατά βούληση μετακίνηση ενός μόνο ατόμου ή μορίου θ' ασχοληθούμε σε επόμενο μάθημα!

Η Πολιτική του Μίσους

Ένα από τα μέσα που χρησιμοποιούσαν οι ταλαίπωροι γονείς για να τρομάζουν τα άτακτα βλαστάρια τους και να τα αναγκάζουν να πειθαρχήσουν ήταν κι ο μπαμπούλας, ο οποίος χωρίς να διαθέτει πατενταρισμένα εξωτερικά χαρακτηριστικά, αφηνόταν στη τολμηρή φαντασία του κάθε παιδιού να τα πλάσει με ό,τι πιο τρομακτικό υλικό διέθετε το μυαλουδάκι του. Όταν μεγάλωναν λιγάκι και ο μπαμπούλας, απομυθοποιημένος πια και ακυρωμένος δεν μπορούσε να δράσει σαν φοβιστικό εργαλείο, οι γονείς κατέφευγαν στον Παιδονόμο, τον χωροφύλακα των παιδιών, ο οποίος εφέρετο να τριγυρίζει μεθοδικά στις γειτονιές, να στήνει προσεκτικά το αυτί πίσω από κάθε πόρτα και να μαζεύει σε ένα μεγάλο τρίχινο ντορβά όσα παιδιά ξέφευγαν από το πλάνο συμπεριφοράς που είχαν καταστρώσει οι γονείς τους.

Ο Παιδονόμος, μπορεί να φάνταζε αποκύημα αρρωστημένης γονικής φαντασίας, αλλά χωρίς να το γνωρίζουν οι γονείς που τον επικαλούνταν, είχε φτάσει ως τις μέρες μας απ’ την αρχαία Σπάρτη, ήταν δηλαδή πρόσωπο καθ’ όλα υπαρκτό, σεβάσμιο και με μεγάλη θέση στην ιεραρχία, το οποίο ήταν επιφορτισμένο στο να ασκεί εποπτεία στις αγέλες των αγοριών που με απόφαση της πολιτείας μαντρώνονταν απ’ τα εφτά τους σε ειδικούς θαλάμους για να επιμορφωθούν με το στανιό στα ιδανικά της λακωνικής πολιτείας. Βοηθοί του δε, ήταν η ευγενής τάξη των μαστιγοφόρων, οι οποίοι και επέβαλαν ακόμα σκληρότερα πειθαρχικά μέτρα, όταν οι παιδονόμοι έφταναν στα όριά τους. Παρακάτω στην ιεραρχία ήταν οι βουαγόρες ή αγελάρχες οι οποίοι και αποτελείωναν ό,τι άφηναν οι προηγούμενοι.

Στα καθ’ ημάς τώρα, και στο δικό μας παγκόσμιο χωριό, όταν ο Παιδονόμος σαν φιγούρα πειθάρχησης είχε πια αχρηστευθεί από τα σύγχρονα σπίτια, τον ρόλο του ανέλαβαν πρόθυμα να διαιωνίσουν οι Αμερικανοί, οι οποίοι αντί για βουκέντρες και μαστίγια, αλλά με τανκ, υποβρύχια και αεροπλάνα είχαν θεωρήσει χρέος τους να πιάσουν απ’ τ’ αυτί τους άτακτους λαούς της Ασίας και να τους φορέσουν με το έτσι θέλω τον στενό κορσέ μιας εκδοχής δημοκρατίας που στηριζόταν στο μαχαίρι, στη φωτιά και στο αίμα όλων όσων αντιδρούσαν.

Ταπεινωμένοι και βαριά πληγωμένοι κι οι ίδιοι, από την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στο ρόλο του Παιδονόμου-Τιμωρού των ατάκτων, σε Ιράκ και Αφγανιστάν, άφησαν στην άκρη τα παλιά τους εργαλεία, έπιασαν άλλα, άλλαξαν πρόσωπο και όνομα και στράφηκαν αλλού. Αυτή τη φορά στη γειτονιά μας και στα σπίτια μας. Τα εργαλεία έγιναν οικονομικά και το όνομα άλλαξε σε ΔΝΤ. Η πειθάρχηση τώρα θα μπορούσε να γίνει πιο έξυπνα, σχετικά αναίμακτα και προπαντός με λιγότερο οικονομικό κόστος. Άλλο να διατηρείς μεραρχίες στρατευμάτων και να υφίστασαι καθημερινή αιμορραγία των δυνάμεών σου, και άλλο να διατηρείς πέντε, έξι γραφεία και άλλους τόσους υπαλλήλους σε κάθε χώρα. Η διαφορά μεγάλη και συμφέρει. Όσο για εξαγοράσιμους τοποτηρητές, πάντα βρίσκονται, βασιλικότεροι του βασιλέως μάλιστα, να σ’ εξυπηρετήσουν, είτε Καμπούλ λέγεται η πόλη, είτε Βαγδάτη, είτε Αθήνα.

Το ΔΝΤ, δεν είναι η μητέρα Τερέζα των αδύναμων λαών, αλλά ο Παιδονόμος τους. Εκβιάζει μαφιόζικα και τιμωρεί. Τσαλαπατάει κυβερνήσεις, Συντάγματα, αποφάσεις κοινοβουλίων, θελήσεις λαών. Ή θα εκτελείς τις βουλές μου, ή θα σ’ αφανίσω. Τα παραδείγματα πληθαίνουν. Πιο πρόσφατο η Ουγγαρία και η Ελλάδα όπου να ‘ναι θ’ ακολουθήσει και αυτή.

Η κατάργηση της πολιτικής σαν μέσο οργάνωσης των κοινωνιών και συλλογικής λήψης αποφάσεων, και η αντικατάστασή της από την πολιτική της συλλογικής τιμωρίας είναι ο νέος μεγάλος δομικός μετασχηματισμός που συντελείται. Τα κράτη ως τα τώρα, παρά τα άκρως δικτατορικά και αυταρχικά, επέβαλλαν ποινές και τιμωρίες σε παραβάτες, αλλά ποτέ η τιμωρία δεν απευθυνόταν σε ολόκληρα στρώματα και τάξεις ή σε ολόκληρο το λαό. Ποτέ δεν είχε καλλιεργηθεί η έννοια της συλλογικής ενοχής και της συλλογικής τιμωρίας, παρά μόνο από εξωτερικούς κατακτητές.

Δυστυχώς, όσο οι πολιτικοί θα απομακρύνονται απ’ το λαό, όσο θα ανακυκλώνονται από τις ίδιες τάξεις των οικονομικών ελίτ, είτε προερχόμενοι οι ίδιοι από αυτές, είτε υποστηριζόμενοι από αυτές για τους δικούς τους ιδιοτελείς λόγους, όσο η πολιτική θα απομακρύνεται από τα κοινοβούλια και θα μετατίθεται σε αφανείς και σκοτεινούς οργανισμούς οργίων, τόσο και το μίσος θα αυξάνει, τόσο από τους κάτω προς τους πάνω, όσο και από τους πάνω προς τα κάτω.

Και είμαστε πολλοί, ρε γαμώτο, για να μην τους νικήσουμε!

Μήπως το Πρόβλημα δεν Είναι Πολιτικό;

Η απόσταση ανάμεσα στις σημερινές εξαγγελίες και αποφάσεις του Πρωθυπουργού ανάμεσα στα όσα έλεγε, όχι μόνο όσο ήταν στην αντιπολίτευση, αλλά και σ’ όσα του ξεφεύγουν και σήμερα, είτε δημόσια, είτε κατά μόνας σε διάφορα σοσιαλιστικά φόρα, είναι όχι απλώς μεγάλη, αλλά ιλιγγιώδης, ολοκληρωτική, ανεπανάληπτη και γι αυτό σοκαριστική.

Δείτε τον και ακούστε τον βιντεοσκοπημένο να πρωτοστατεί στις διαδηλώσεις του 2008, ενάντια στο νομοσχέδιο για το Ασφαλιστικό της Πετραλιά, ζητώντας την άμεση απόσυρσή του, για το λόγο:

«...ότι αδικεί ,κλέβει, κοροϊδεύει και βοηθά τους πλούσιους και τα συμφέροντα, ότι είναι κοινωνικά άδικο, αδιέξοδο για τη σύνταξη και τις παροχές που προσπαθούν να καταργήσουν με τον πιο αυταρχικό και αντιλαϊκό τρόπο...».

Διαβάστε τι έλεγε στις 25.9.2009 κατά τη συνεδρίαση του προεδρείου της σοσιαλιστικής διεθνούς στη Ν. Υόρκη, κατηγορώντας την Ν.Δ ότι σώζει τις τράπεζες:

«...χρειάζεται να πάρουμε ριζικά διαφορετικές αποφάσεις και για τον τρόπο διακυβέρνησης του πλανήτη μας και των οικονομιών μας και του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Δεν μπορούμε να σώζουμε το χρηματοπιστωτικό σύστημα και τις τράπεζες και απ' την άλλη, να λέμε ότι θα παγώσουμε μισθούς, συντάξεις, κοινωνικές παροχές για τον εργαζόμενο και την πραγματική οικονομία...»

Διαβάστε τι έλεγε μόλις χτες (12/7/2010) στον Πόρο:

«...ότι η έξοδος από την παγκόσμια οικονομική κρίση θα γίνει μόνο με αναδιανομή εισοδήματος, ότι η κρίση δεν προήλθε από τη διάθεση πόρων για την κάλυψη των κοινωνικών δαπανών και επομένως δεν μπορεί το ξεπέρασμα της κρίσης να αναζητηθεί στην περικοπή τους...».

Επίσης, νωπά ακούγονται ακόμα στ’ αυτιά μου τα παράπονά του για τη δυστυχία που ένοιωθε, που δεν του επιτρεπόταν, ενόσω εμείς διαδηλώναμε το Μάη και τον Ιούνη και τον Ιούλη ενάντια στις πολιτικές του, να παρευρεθεί και να ενώσει και τη δική του φωνή, μαζί με τις δικές μας, εναντίον του.

Και ο κατάλογος είναι δυστυχώς μακρύς.

Επειδή μού είναι αδιανόητο να φανταστώ έναν άνθρωπο, σε τόση μεγάλη απόσταση από τον εαυτό του τον πρόσφατο, ένα άνθρωπο τόσο βαθιά διχασμένο μέσα του, μήπως το πρόβλημα αντί για επικοινωνιακό, αντί για πολιτικό είναι καθαρά ψυχιατρικό; Μήπως τελικά κοιτάμε σε λάθος μεριά;

Η Νέα Αγορά των Ανθρώπων

Καιρό τώρα σπάω το κεφάλι μου για να προβλέψω ποιο θα είναι το επόμενο καύσιμο που θα τροφοδοτήσει την αδηφάγα μηχανή του καπιταλισμού.

Κατά εποχές εφεύρισκε κι από ένα ιδεολόγημα, το οποίο και ανήγαγε σε αδήριτη αναγκαιότητα ώστε να συνεχίζει να αναπτύσσεται, όπως ενόμιζε, εις το διηνεκές.

Ξεκίνησε από βιομηχανικός, όπου έσκαψε, εξόρυξε, έκαψε ό,τι υπήρχε πάνω και κάτω από τη γη, και όταν είδε ότι το λαδάκι τέλειωνε, έδωσε ένα άλλο boost στη μηχανή μ’ ένα νέο καύσιμο, που λεγόταν «αέρας» και «φούσκα». Αν οι αλχημιστές ξόδεψαν πολύ φαιά ουσία για να φτιάξουν χρυσάφι από τέφρα, οι δικοί μας, ξόδεψαν πολύ λιγότερη απ’ αυτήν, πολύ περισσότερη όμως οίηση, για να φτιάξουν χρυσό από το τίποτα. Πέρα όμως από τους νόμους του καπιταλισμού στο σύμπαν καιροφυλακτεί ο πολύ ισχυρότερος νόμος της φύσης ο οποίος και απαγορεύει τη δημιουργία ύλης, και μάλιστα ευγενούς, εκ του μηδενός.

Έτσι κι αυτό το καύσιμο φαίνεται να ‘ναι στα τελευταία του, ενώ ο ασθενής κρατιέται τεχνητά στη ζωή με συνεχείς μεταγγίσεις αίματος και τεχνητές αναπνοές που με δόλο και βία υφαρπάζουν οι θεράποντες γιατροί του από ό,τι ζωντανό κινείται ακόμα στον πλανήτη. Θα μπορούσαν βέβαια οι αιμοδότες του να έκλειναν τις στρόφιγγες και να πέταγαν από πάνω τους τις πεταλούδες και τα σωληνάκια που μεταφέρουν το αίμα στο πληγωμένο θεριό. Θα μπορούσαν να σταμάταγαν να του δίνουν τροφή και να ψόφαγε. Θα μπορούσαν να κλείδωναν στα υπόγεια τους θεράποντες γιατρούς του, θα μπορούσαν να έκαναν πολλά, μια κουβέντα όμως είναι αυτή, γιατί όσο δύσκολο είναι ένα παιδί να ξεφορτωθεί τον αιμομικτικό πατέρα, άλλο τόσο δύσκολο είναι ο δούλος να ξεφορτωθεί τον αφέντη, με τον οποίον για αιώνες έχει συμβιώσει.

Το θεριό θα ζήσει κι αυτή τη φορά, έχοντας μάλιστα προνοήσει και για την τροφή της επόμενης μέρας. Ήλιος και αέρας λέγεται το νέο του φαγάκι, το οποίο νομίζει ότι θα είναι και τζάμπα. Το ιδεολόγημα της πράσινης ανάπτυξης, το οποίο για να συνεννοούμαστε δεν πρέπει να συγχέεται με την κλιματική αλλαγή η οποία είναι πραγματική και όχι ιδεολόγημα, θα είναι η νέα φούσκα, μιας ούτε ο ήλιος, ούτε ο αέρας, ούτε το νερό μπορούν να παράσχουν τα δώρα τους χωρίς τη βοήθεια των φυσικών πρώτων υλών, οι οποίες και θα χτίζουν τις μηχανές που θα έρχονται μετά να τιθασεύσουν τον ήλιο, τον αέρα και το νερό. Τα αμπάρια της γης με τις πρώτες ύλες όμως κάθε άλλο παρά γεμάτα είναι.

Έστω λοιπόν ότι περνάμε και απ’ αυτό το στάδιο που θα δώσει ένα ακόμα, αν και βραχύβιο, φιλί της ζωής στο μαινόμενο θηρίο. Μετά όμως τι; Τι θα έρθει στο κατόπι του; Μην αγωνιάτε, εδώ σάς έχω τα νέα τα καλά. Η νέα τροφή θα είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, το κάθε όργανό του πια, το κάθε μέλος του και το νέο ιδεολόγημα θα είναι η «ανθρώπινη ανάπτυξη, βελτίωση και ανταλλαγή» με όχημα τη βιοτεχνολογία.

Αρκετές φορές ως τώρα αναλογίστηκα το πόσο μεγάλος είναι στ’ αλήθεια ο δευτερογενής και τριτογενής τομέας που περιστρέφεται γύρω από, και κερδίζει από το ανθρώπινο σώμα, ανδρικό και γυναικείο. Άπειρα τα προϊόντα, άπειρες κι οι υπηρεσίες που απευθύνονται από τα νύχια του ποδιού, μέχρι και στις τρίχες της κεφαλής. Τι να τ’ απαριθμούμε τώρα. Γνωστά είναι τοις πάσι.

Κι όμως υπάρχει και ένα άλλο σώμα το οποίο παραμένει προς το παρόν απροσπέλαστο και εκτός εμπορίου. Τουλάχιστον γενικευμένου. Μπορεί προς το παρόν να υπάρχουν οι τράπεζες σπέρματος και ωαρίων σαν νόμιμο, αλλά στα σπάργανα ακόμα εμπόριο, μπορεί να υπάρχει και το μαύρο παρεμπόριο των ανθρωπίνων οργάνων, αλλά αρκούν μια δυο νομικές ρυθμίσεις, αρκεί και μια συντονισμένη επικοινωνιακή επίθεση, αρκεί να υπάρχει και το τεχνολογικό υπόβαθρο, που κατά κει πηγαίνει δηλαδή, να υπάρξει, και ο καπιταλισμός να είστε σίγουροι, θα ξαναβρεί το βήμα του μέσα από τη νέα αυτή αγορά που θα δημιουργήσει. Τα νέα υπέρλαμπρα malls με το ένα να πουλάει αυτιά, το άλλο μάτια, το άλλο μωρά σε όλα τα χρώματα, ποιότητες και ποικιλίες.

Το μέλλον ποτέ δεν μάς έρχεται στα ξαφνικά, σαν μια βίαιη τομή του παρελθόντος, παρά ήδη μπολιάζεται και εξυφαίνεται σπυρί-σπυρί από το τώρα, εδώ στο παρόν. Δεν είναι φαντασία μου όλα αυτά, απλά μάτια να έχεις, και το βλέπεις πώς χτίζεται σιγά-σιγά στα εργαστήρια εδώ κι εκεί, βλέπεις κατά πού πάνε τα χρήματα, βλέπεις κατά που τραβάει ο νέος κόσμος, θαμπωμένος, αφελής και πλανημένος.

Αν τα κέντρα αναπαραγωγής λειτουργούν εδώ και καιρό στη χώρα μας, διευρυνόμενα μάλιστα ταχέως σε μια πολύ επικερδή επιχείρηση, δέστε τώρα πώς ο κύκλος εργασιών μπορεί κι άλλο να διευρυνθεί με την εισαγωγή της «καινοτόμου» ιδέας του «αναπαραγωγικού τουρισμού» στον οποίο, μακράν των άλλων λαών επιδίδονται οι Ιταλοί. Κι αν σάς χτυπάει κάπως άσχημα τώρα στα αυτιά, σας διαβεβαιώνω ότι σε λίγο καιρό, απλά θα έχει βρει κι αυτό το είδος τουρισμού τη θέση του πλάι στον θρησκευτικό, τον συνεδριακό και ό,τι άλλο τουρισμό.

Μαθαίνω επίσης, ότι πρόσφατα στην Κύπρο εντοπίστηκε κύκλωμα εμπορίας ωαρίων με σκοπό τη χρήση τους σε μεθόδους υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, με δότριες, έναντι αμοιβής 1000-1500 ευρώ για κάθε ωάριο, αλλοδαπές γυναίκες τις οποίες ψάρευαν μέσω αγγελιών στις χώρες τους. Ο νόμος απαγορεύει (προς το παρόν) την αποκόμιση οικονομικού οφέλους από την εμπορία μελών του ανθρωπίνου σώματος, συμπεριλαμβανομένων και των ωαρίων και του σπέρματος και οι κυρώσεις (προς το παρόν) στους εμπλεκόμενους είναι αυστηρότατες.

Για πόσο όμως καιρό ακόμα; Αν το ζητάει η αγορά, κι αν ανεβαίνει το ΑΕΠ, υποθέτω όχι για πολύ. Είναι μεγάλη η αγορά, για να την αγνοήσεις...

Αναγωγισμός και Πολυπλοκότητα

Η κατανόηση της πραγματικότητας από τις φυσικές επιστήμες αλλά και τις κοινωνικές, στηρίχτηκε κατά κύριο λόγο στην αναγωγιστική σκέψη, δηλαδή στη βασική ιδέα ότι το όλο μπορεί να γίνει προσπελάσιμο και κατανοητό μέσα από την κατανόηση των μερών που το απαρτίζουν. Ότι κάθε σύστημα, κάθε φαινόμενο μπορεί να αναλυθεί σε επί μέρους συνιστώσες, όπου η μελέτη και η γνώση των συστατικών τους στοιχείων όπως και των δυνάμεων διαμέσου των οποίων αλληλεπιδρούν, μπορούν ν’ αποτελέσουν ικανές προϋποθέσεις για την σύνθεση της πλήρους εικόνας.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση, ότι δηλαδή «το όλον δεν είναι τίποτε άλλο παρά το άθροισμα των μερών του», αντανακλάται με τον πιο εύγλωττο τρόπο και στη διαδεδομένη αντίληψη περί κοινωνίας, όπως παγιώθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, με τις γνωστές σε όλους μας συνέπειες.

Η αναγωγιστική σκέψη, παρ’ όλα αυτά απετέλεσε για αιώνες ένα πολύτιμο εργαλείο στα χέρια των φυσικών μιας και απέδωσε καρπούς στην εξωνυχιαστική σπουδή του μικρόκοσμου. Από την άλλη μεριά όμως, καθώς οι απαιτήσεις κατανόησης του κόσμου αυξάνονταν, όπως επίσης και οι πειρασμοί για τη μελέτη ακόμα πιο πολύπλοκων, όρα πραγματικών συστημάτων, ο αναγωγισμός έφτασε γρήγορα στα όριά του. Οι περιορισμοί αυτοί τέθηκαν εν πολλοίς από την ανάπτυξη των βιολογικών επιστημών, και των επιστημών του εγκεφάλου, καθ’ όσον γρήγορα έγινε κατανοητό, ότι όσο λεπτομερής και αν είναι η κατανόηση των φυσικοχημικών μηχανισμών του κυττάρου δεν θα φτάσουν ποτέ να εξηγήσουν το φαινόμενο της ζωής, όπως επίσης, ούτε η λεπτομερής καταγραφή του τρόπου λειτουργίας των νευρωνικών συνάψεων θα μπορέσει ποτέ να παράσχει εξηγήσεις για την εμφάνιση και το μηχανισμό λειτουργίας της σκέψης. Επομένως η ανάγκη εξεύρεσης ενός άλλου τρόπου προσέγγισης πιο συλλογικού-ολιστικού ήταν επιτακτική. Και στο σημείο αυτό έρχεται να μάς συναντήσει η σχετικά πρόσφατη θεωρία της πολυπλοκότητας (complexity theory), συστατικά στοιχεία της οποίας αποτελούν η μελέτη της αυτο-οργάνωσης (self-organization) των πολύπλοκων συστημάτων και των αναδυόμενων (emergent) ιδιοτήτων τους. Φιλοδοξία της είναι δε, να εντοπίσει τις κοινές αρχές, και γιατί όχι τους οικουμενικούς νόμους, αν υπάρχουν, που διέπουν τη χωρική διευθέτηση, την κίνηση και τα σχήματα συμπεριφοράς διαφορετικών μεταξύ τους συστημάτων, όχι μόνο στη φύση και στη βιολογία, αλλά και στις κοινωνίες, στις πόλεις και στην οικονομία.

Η ιστορία της φυσικής χοντρικά μπορεί να χωριστεί σε τρεις περιόδους, α) σε μια αρχική όπου η μελέτη περιορίζεται σε μικρά συστήματα, λίγων μόνο μεταβλητών που μπορούν να επιλυθούν με μολύβι και χαρτί και με τα υπάρχοντα μαθηματικά, β) σε μια επομένη, όπου με τη χρήση στατιστικών μεθόδων η μελέτη επεκτείνεται σε θερμοδυναμικά συστήματα, με άπειρο αριθμό μεταβλητών, όπως αέρια και υγρά, αλλά με μικρό βαθμό οργάνωσης και αλληλεξάρτησης των μεταβλητών τους και γ) στη σημερινή, όπου η μελέτη επιχειρεί να περιλάβει αληθινά πολύπλοκα συστήματα με βαθιά αλληλεξάρτηση και ενδογενή ικανότητα οργάνωσης σε νέες μορφές.

Αν πάρουμε ως παράδειγμα μια αποικία μυρμηγκιών και προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε τον αξιοθαύμαστο τρόπο με τον οποίο έχει αυτή οργανωθεί, γρήγορα θα διαπιστώσουμε ότι η αναγωγιστική σκέψη δεν μπορεί να προσφέρει κάτι. Οι με κόπους μαζεμένες πληροφορίες για το κάθε μυρμήγκι χωριστά, μάς είναι εντελώς άχρηστες. Ούτε επίσης βοηθάει η υπόθεση ότι η οργάνωση μπορεί να οφείλεται σε κάποιο ιεραρχικό σύστημα, με κάποιον στην κορυφή που να μεταβιβάζει εντολές προς τα κάτω. Και τούτο διότι ο ρόλος της βασίλισσας της αποικίας είναι καθαρά αναπαραγωγικός και όχι οργανωτικός. Πώς γίνεται λοιπόν και τα μυρμήγκια, αλλά και άλλα κοινωνικά έντομα, κατορθώνουν και αναλαμβάνουν ρόλους διακριτούς ως προς το συγύρισμα και το νοικοκυριό, το κυνήγι τροφής και την απώθηση των εχθρών, το μάζεμα των σκουπιδιών και το θάψιμο των νεκρών σε χώρους σε ιδανική απόσταση τόσο μεταξύ τους, όσο και σε σχέση με κατοικημένες περιοχές και αποθήκες; Πώς γίνεται να συνεννοούνται όλα μαζί και να καταφέρνουν να αναπαράγουν την άριστα οργανωμένη αποικία τους, χωρίς να διαθέτουν ούτε ευφυΐα, ούτε και γενικό κουμανταδόρο;

Απλούστατα με τρία μόνο όπλα: α) Το «κάνω ό,τι κάνει ο διπλανός μου», β) κάποιες ορμόνες, την έκκριση των οποίων μπορούν να ρυθμίζουν κατά βούληση (;) και γ) την θετική ανάδραση (positive feedback) του ίδιου του συστήματος πάνω στον εαυτό του με σκοπό την καλύτερη διαμόρφωση των κανόνων· στη συγκεκριμένη περίπτωση, της ποσότητας της εκκρινόμενης ορμόνης.

Η κατά τεκμήριον, συλλογική ευφυΐα της μυρμηγκούπολης, ως πρότυπο της αυτο-οργανωμένης (self-organized) κοινωνίας, δεν είναι παρά η αναδυόμενη (emergent) ιδιότητα ενός πολύ μεγάλου συνόλου ομοίων και ανεξάρτητων μυρμηγκιών, όπου το «κάνω ό,τι κάνεις» μεταφράζεται στην απόφαση που παίρνει το ένα από αυτά βλέποντας το τι κάνουν κάποια άλλα που συναντάει τυχαία, ενώ οι κανόνες της αλληλεπίδρασης ορίζονται από τις ορμόνες-σήματα, ο τρόπος χρήσης των οποίων βρίσκεται εγγεγραμμένος λόγω φυσικής επιλογής και ικανότητας προσαρμογής στο DNA.

Χρησιμοποιώντας το ίδιο λεξιλόγιο, μπορούμε να πούμε ότι και η σκέψη αποτελεί μια αναδυόμενη ιδιότητα που προκύπτει από την ασυντόνιστη τοπική αλληλεπίδραση δισεκατομμυρίων νευρώνων, μέσω νευρικών ηλεκτρικών ώσεων, και μέσω μιας μακράς διαδικασίας αλληλεπίδρασης με το εξωτερικό περιβάλλον και προσαρμογής σε αυτό.

Ποια είναι λοιπόν τα κοινά χαρακτηριστικά τα οποία μοιράζονται τα δυο προηγούμενα συστήματα, δηλαδή η αποικία μυρμηγκιών και οι εγκεφαλικοί νευρώνες; Με λίγα λόγια πρόκειται για συστήματα πολύπλοκα, αποκεντρωμένα και μη ιεραρχικά, οργανωμένα εκ των κάτω (bottom-up), προσαρμόσιμα, και τα οποία εμφανίζουν αναδυόμενη (emergent) λειτουργική συμπεριφορά, (συλλογική ευφυΐα τα μυρμήγκια, σκέψη ο εγκέφαλος) βασιζόμενα αποκλειστικά στην ανάδραση (feedback) για την αυτορρύθμιση και την εξέλιξή τους. Στα εν λόγω συστήματα, τα στοιχεία που τα απαρτίζουν (μυρμήγκια και νευρώνες), δρώντας σε ένα κατώτερο επίπεδο και ακολουθώντας στοιχειώδεις κανόνες, μπορούν και φτάνουν σε ένα ανώτερο επίπεδο λειτουργίας, εντελώς νέας και απρόβλεπτης με βάση τις δυνατότητες του προηγούμενου πεδίου οργάνωσης. Με την έννοια αυτή τα εν λόγω συστήματα είναι μη-αναγώγιμα.

Σε ό,τι αφορά την αναδυόμενη συλλογική συμπεριφορά, αυτό που έχει σημασία, είναι ότι θα πρέπει να είναι λειτουργική, να εξυπηρετεί δηλαδή καλύτερα τις ανάγκες του συνόλου απ’ ότι θα μπορούσε να κάνει το καθένα από τα συστατικά του μέρη, γεγονός που θέτει σαν απαράβατη προϋπόθεση την ικανότητα προσαρμογής του συστήματος στο περιβάλλον. Στα μεν φυσικά συστήματα η προσαρμογή επιχειρείται με φυσικό τρόπο μέσω του DNA, στα δε τεχνητά επιβάλλεται έξωθεν με τον κατάλληλο προγραμματισμό των κανόνων αλληλεπίδρασης. Οι τυφώνες για παράδειγμα, δεν μπορούν να αποτελέσουν παράδειγμα αναδυόμενης συμπεριφοράς για το λόγο ότι λείπει η προσαρμοστικότητα και η λειτουργικότητα.

Στη φύση υπάρχουν ένα σωρό άλλα συστήματα τα οποία αυτο-οργανώνονται ώστε μέσα από τις δομές που προκύπτουν να αναδύεται μια νέα και μοναδική μακροσκοπική λειτουργική συμπεριφορά. Πάρτε για παράδειγμα τον σχηματισμό των πουλιών σε σμήνος, των ψαριών σε κοπάδια και τις πόλεις σαν αυτοτελείς οντότητες, κάθε μια με δικό της άρωμα και ψυχή, η Αθήνα εντελώς διαφορετική από το Παρίσι, με το τελικό αποτέλεσμα να διαμορφώνεται τυχαία από τις ασυντόνιστες και ανεξάρτητες κινήσεις εκατομμυρίων ανθρώπων.

Τη φύση της κοινωνίας σαν ανάδυση (emergence) υποστήριξε και ο Hayek στα γραπτά του, αντιτιθέμενος στις θεωρίες που την ήθελαν σαν το συνειδητό δημιούργημα ενός έλλογου όντος, (Θεός ή Λεβιάθαν). Παράλληλα όμως υποστηρίζει και την αναδυόμενη φύση των κοινωνικών θεσμών, όπως οι νόμοι και το κράτος, ερχόμενος προφανώς σε αντίθεση με τους αναρχικούς, σύμφωνα με τους οποίους, είναι οι νόμοι και οι θεσμοί αυτοί οι οποίοι αποτρέπουν την κοινωνία από το να αυτο-οργανωθεί μέσω της εθελοντικής συνεργασίας των ατόμων.