Γιατί πρέπει να πούμε ΟΧΙ στον ΕΝΦΙΑ

Το αν ένα κράτος θα επιλέξει να φορολογήσει τους πολίτες τους, ποιους από αυτούς θα φορολογήσει,  πόσο και με ποιο τρόπο, δεν είναι γραμμένο σε κάποιες πλάκες του Μωυσή. Είναι θέμα μιας κάποιας εθιμικής φορολογικής λογικής που έχει καταφέρει να επιβιώσει ανά τους αιώνες, όπως για παράδειγμα η ανταποδοτική φορολόγηση εσόδων και εισοδημάτων, αλλά από κει και μετά, ο κάθε κυβερνήτης μπορεί να φορολογήσει το ο,τιδήποτε, αρκεί να μπορέσει να το πουλήσει σαν αναπόφευκτο, δίκαιο και λογικό.

Φαντάζομαι ότι σε κάποιο βιβλίο που θα πραγματεύεται την ιστορία της φορολογίας, ο συγγραφέας θα έχει να παρουσιάσει κάποια αληθινά μαργαριτάρια, που θα κάνουν τους σύγχρονους να τραβάνε τα μαλλιά τους για τον παραλογισμό τους. Κι όμως εκείνη την εποχή και σ’ εκείνον τον τόπο οι πολίτες πείθονταν ή εξαναγκάζονταν να πληρώσουν.

Σήμερα τα πράγματα, ειδικά στην Ελλάδα,  παραμένουν τα ίδια και χειρότερα. Ο ΕΝΦΙΑ είναι φόρος που φορολογεί τα ακίνητα τα οποία όμως έχουν ήδη φορολογηθεί. Αν έχουν αποκτηθεί με κληρονομιά, ο νέος κάτοχος έχει ήδη πληρώσει (βαρύ) φόρο κληρονομιάς, αν έχει αγοραστεί, ο νέος ιδιοκτήτης πληρώνει ΦΠΑ και αν ενοικιάζονται πληρώνει επιπλέον φόρο επί του ενοικίου. Κάπου πίσω στο μυαλό μου  θυμάμαι ότι είχαν σύρει στα δικαστήρια κάποια εταιρία κινητής τηλεφωνίας γιατί έβαζε φόρο πάνω στο φόρο, περίπτωση που είχε καταδικαστεί, φαντάζομαι βάσει κάποιας νομοθεσίας. Απορώ γιατί κάποια παρόμοια διαδικασία δεν έχει ακόμα κινηθεί και για τον ΕΝΦΙΑ.

Από τη φασαρία που γίνεται στο δημόσιο διάλογο σχετικά με το νέο αυτό φόρο, λείπει μια ουσιαστική συζήτηση για το τι αντιπροσωπεύει, γεγονός που αφήνει ελεύθερο το πεδίο στην κυβέρνηση να διαπραγματεύεται μόνο την πιθανή του ελάφρυνση και όχι τη νομιμότητά του. Στις ερωτήσεις των πορνικών μυαλών των καναλιών, «και από πού θα βρεθούνε τα λεφτά από την κατάργησή του», ή «μα και σε άλλες χώρες υπάρχει φόρος κατοχής», οι ερωτώμενοι συνήθως παραμένουν βουβοί, ή ρίχνουν αλλού τη μπάλα, ή αναγκάζονται να ψιλοέρθουν στα λόγια των δημοσιογράφων. 

Οι απαντήσεις είναι πολύ απλές: Γιατί να νομιμοποιείται ένας φόρος από το γεγονός και μόνο που υπάρχουν και άλλες χώρες που τον επιβάλλουν; Και γιατί τότε ,από την άλλη, να μην νομιμοποιείται η συνολική φοροαπαλλαγή, εφ’ όσον υπάρχουν χώρες που δεν επιβάλλουν καμία φορολογία στους πολίτες τους;  Μια τέτοια περίπτωση, απ’ όσο θυμάμαι, ήταν ο Λίβανος στα καλά του. 

Η απάντηση στην ερώτηση «κι από πού θα βρεθούνε τα λεφτά;» είναι απλούστερη, αρκεί το μυαλό να θυμάται ανά πάσα στιγμή ότι τα ελλείμματα σε ένα κράτος οφείλονται τόσο στα έξοδα όσο και στην υστέρηση εσόδων από φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή και φοροαπαλλαγή.

Στην Ελλάδα η υστέρηση εσόδων είναι ενδημική για διάφορους λόγους, τόσο από τους μικρούς όσο και από τους μεγάλους. Το γιατί φοροδιαφεύγουν οι μικροί το έχουμε γράψει πολλές φορές. Μέχρι και ο Τόμσεν σε κάποια στιγμή ειλικρίνειας παραδέχτηκε ότι σε αυτή τη φάση της μεγάλης ύφεσης καλό είναι να τους φερόμαστε με το μαλακό, γιατί τα «μαύρα» είναι αυτά που θα κρατήσουν την οικονομία λίγο πάνω από τον πάτο. Για να αποκαταστήσει όμως μια κυβέρνηση το αίσθημα αδικίας που δέρνει τους πολίτες από τη χρόνια και ξεδιάντροπη διαπλοκή, θα πρέπει να αρχίσει από τους μεγάλους. Και αυτοί κατά σειρά είναι οι εφοπλιστές, η εκκλησία και οι πολυεθνικές εταιρίες.

Μου κάνει εντύπωση η τόσο επιλεκτική μεταχείριση των εφοπλιστών, γεγονός που δεν δικαιολογείται από τη συνεισφορά τους στην οικονομία σε σχέση με άλλους κλάδους. Από το Οικονομικό Δελτίο της ALPHA BANK (οκτ. 2009)

βλέπουμε ότι η ναυτιλία συνεισφέρει ανάμεσα στο 5% και στο 8% του ΑΕΠ στις καλύτερες χρονιές, ενώ οι κατασκευές το 2006 αντιπροσώπευαν το 8% του ΑΕΠ. Ο τουρισμός συμβάλει σχεδόν το διπλάσιο.

Αντ’ αυτού βλέπουμε την υπερφορολόγηση της οικοδομής μέχρι την τελική της εξάλειψη. Πόσο δίκαιο είναι αυτό; Γιατί κανείς δεν κάνει τη σύγκριση και να ζητήσει τα ρέστα; Μήπως γιατί οι εφοπλιστές κάνουν κι άλλα πράγματα που δεν τα κάνουν οι μικρο-εργολάβοι κατοικιών;

Ακόμα κι αν λάβουμε υπ’ όψιν την απασχόληση ο αριθμός των ναυτικών σε ελληνικά πλοία βαίνει σπαραχτικά μειούμενος, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα. Και προσοχή, δεν είναι οι αλλοδαποί ναυτικοί που τους αναπληρώνουν. Μειώνονται ταχύτατα και αυτοί.

 

Επομένως όλα τα επιχειρήματα που συντηρούν την ιδιαίτερη μεταχείριση των εφοπλιστών είναι αρκετά έωλα.

Αν πάμε στο θέμα Εκκλησία, και αν θέλουμε να γίνουμε «Ευρώπη», όπως διατείνονται οι κυβερνώντες, πολύ απλά θα πρέπει να καταργήσουμε τη μισθοδοσία των κληρικών από τον προϋπολογισμό. Στη Γερμανία, οι κληρικοί κάποιου δόγματος πληρώνονται από τις εισφορές των αντίστοιχων πιστών. Πολλοί όταν θέλουν να θίξουν την πανταχού παρουσία και ανάμιξη των ρασοφόρων στα πολιτικά πράγματα, σπεύδουν να παρομοιάσουν την Ελλάδα με Ιράν. Η σύγκριση αυτή είναι όμως εντελώς λανθασμένη γιατί οι σιίτες κληρικοί ΔΕΝ μισθοδοτούνται από το κράτος, αλλά από τις εισφορές των πιστών, οι οποίες και επιστρέφουν στις κοινότητες. Μισθό από το κράτος παίρνουν μόνο οι σουνίτες ιερείς.

Γιατί δεν ανοίγει μια τέτοια συζήτηση; Γιατί οι ιερείς στην Ελλάδα να είναι κρατικοδίαιτοι; Γιατί ο Σύριζα που διατεινόταν για χωρισμό κράτους εκκλησίας δεν λέει κουβέντα επ’ αυτού; Γιατί ο κόσμος να απαιτεί από το κράτος ορθολογική διαχείριση των πόρων (που είναι και της μόδας) και δεν αντιλαμβάνεται ότι το ίδιο πρέπει να απαιτήσει και από την εκκλησία η οποία διαχειρίζεται τεράστια ποσά και μεγάλη ακίνητη περιουσία; Δεν θα μπορούσαν να το δουν αυτό οι πιστοί, οι οποίοι σίγουρα θα αντιδρούσαν, σαν μια προσφορά της εκκλησίας στην ελάφρυνση των φόρων τους;

Και ερχόμαστε στις πολυεθνικές οι οποίες είναι συνυφασμένες με τις τριγωνικές συναλλαγές και τις εξοχώριες εταιρίες. Ποιος έχει ασχοληθεί με το ξεψάχνισμα των ισολογισμών τους. Ποιος έχει ελέγξει αν τα τυχόν πρόστιμα που έχουν επιβληθεί, έχουν κιόλας εισπραχθεί; Δεν μπορούμε να πάρουμε παράδειγμα από τους Βρετανούς που έχουν κάνει σημαία τους τη φοροδιαφυγή μεγάλων εταιριών όπως Vodaphone, Top Shop, Starbucks κλπ, σηκώνοντας ψηλά ένα θέμα μέχρι πρότινος ανέγγιχτο; Γιατί τα κοινοτικά όργανα μιλούν για 1 περίπου τρις φοροδιαφυγή στην ΕΕ και κανένας δεν ασχολείται; Και γιατί τα θύματα συνεχίζουν να πιστεύουν ότι αν δεν μπει ο τάδε έξτρα φόρος «από πού θα βρεθούν τα χρήματα για να πληρώσουμε μισθούς και συντάξεις;».

Δεν είναι καιρός πια να πούμε ΟΧΙ, έχοντας κι όλο το δίκαιο επάνω μας;

 

Η ψυχωτική στρατικοποίηση της αστυνομίας

Το παραπάνω σκίτσο που αναφέρεται στην αστυνομία των ΗΠΑ όταν το πρωτοδα μου είχε κάνει μεγάλη εντύπωση. Η μεταμόρφωση από το 1968 ως το 2011 είναι τερατώδης. Η αστυνομία τείνει να μοιάσει στον στρατό. Αυτό δεν είναι μόνο μια τυπική αλλαγή στην εμφάνιση. Είναι και αλλαγή ρόλων. Η αστυνομία παραδοσιακά ήταν κοντύτερα στον πολίτη, ενώ ο στρατός ήταν για τις βαριές δουλειές ενάντια στους εξωτερικούς εχθρούς. Και γιαυτό ανελέητος.

Σήμερα για την αστυνομία ο εχθρός βρίσκεται στο εσωτερικό. Μπορεί να είναι ο οποιοσδήποτε πολίτης. Γιαυτό και υποκαθιστά τον στρατό. Μετατρέπεται σε στρατό εσωτερικού.

Δεν θα επεκταθώ, απλά θα σάς παραπέμψω σε άφθονα δημοσιεύματα του ιστού κάτω από το keyword, "militarization of the police", ή κάτι παρόμοιο.

Με το παρόν ποστ  θέλησα περισσότερο να διασώσω το σκίτσο.

Η βιομηχανία συμβούλων και η αχρηστία τους

Η μετ' επαίνων και ευχαριστειών (τυπικών θα μου πείτε) αποχώρηση του κ. Χαρδούβελη από την Eurobank, στην οποία διετέλεσε  οικονομικός σύμβουλος και επικεφαλής του τμήματος Οικονομικών Μελετών για δεκατέσσερα συναπτά έτη από το 2000, για να αναβαθμιστεί σε Υπουργό Οικονομικών, σχολιάστηκε ποικιλοτρόπως και με εύστοχο τρόπο στο διαδίκτυο, χωρίς να βρεθεί μια λογική  εξήγηση, (πέραν της διαπλοκής), για το πώς το ελληνικό κράτος έρχεται να εμπιστευτεί την αποτροπή της χρεοκοπίας της χώρας σε ένα στέλεχος το οποίο συνεισέφερε τα μάλα στη χρεοκοπία μιας μεγάλης και πάλαι ποτέ ελπιδοφόρας τράπεζας. Κι αν και οι άλλες τρεις αδελφές της χρεοκόπησαν ταυτόχρονα, η χρεοκοπία της Eurobank ήταν η πιο μεγαλειώδης.

Αρκετές φορές έτυχε ν' αναρωτηθώ από δημοσιεύματα, πώς συμβαίνει διάφορα μεγαλοστελέχη να απολύονται από μια επιχείρηση εξ αιτίας χαμηλών επιδόσεων, και την άλλη στιγμή να προσλαμβάνονται από μια άλλη για να την ανατάξουν με τις ίδιες ή καλύτερες αμοιβές. Από πού να πηγάζει άραγε αυτή η αισιοδοξία; Από ποια λογική διαδικασία;

Αν είμαστε σίγουροι ότι τον πλοίαρχο του Costa Concordia κανείς δεν πρόκειται να τού ξαναεμπιστευτεί τιμόνι, γιαυτό και τόριξε στις διαλέξεις, πώς είμαστε σίγουροι ότι παρά τις διαλέξεις, δεν θα βρεθεί κάποιος διεθνής οργανισμός να εμπιστευτεί στον ΓΑΠ τη διοίκησή του; Τι είναι αυτό που καθορίζει ότι ο Francesco Schettino δεν θα ξαναβρεί δουλειά, ενώ ο Χαρδούβελης βρίσκει, και ο ΓΑΠ αν το θελήσει θα βρει;

Η τυχαιότητα αγαπητοί μου, η τυχαιότητα.

Οποιοσδήποτε γνωρίζει ότι το να φτάσει ένα καράβι στον προορισμό του με ασφάλεια, δεν αποτελεί θέμα τύχης, αλλά δεξιοτήτων, εμπειρίας, συγκρότησης, πρόβλεψης κινδύνων και ικανότητας αντιμετώπισης, και γιαυτό δεν συγχωρεί τα ναυάγια και τους καπετάνιους που τα φουντάρουν. Ενδόμυχα όμως φαίνεται ότι έχει συμφωνηθεί η διοίκηση, το management μιας τράπεζας, μιας επιχείρησης, ενός οργανισμού, μιας χώρας, παρά τα παραφερνάλια και τη θεοποίηση που  συνοδεύουν τους manager και τους συμβούλους να μην αποτελεί θέμα σπουδών και ικανότητας που να συνδέονται αναλογικά με συγκεκριμένα αποτελέσματα, αλλά τύχης. Αν ένας σύμβουλος, ή ένας manager δεν κατορθώνει να φέρει κέρδη τη μια φορά, μπορεί κάλλιστα να φέρει μια επομένη. Η εναλλαγή στα boards των εταιριών μοιάζει τότε σαν εξορκισμός στη θεά τύχη με την προσδοκία ότι δεν μπορεί, κάποιος καινούργιος θα υπάρξει που θα φέρει το σημάδι της.

Και επειδή δεν υπάρχει κάτι άλλο που να μετράει, παρά η τύχη, γιαυτό το λόγο παρατηρείται και υπερπληθωρισμός στο επάγγελμα του manager ή του συμβούλου, μιας κι ο πάσα εις θρασύς μπορεί να καυχηθεί ότι αυτός είναι ο τυχερός, αρκεί να του δοθεί η ευκαιρία να δοκιμάσει.

Πέρα από τις εξυπνάδες, θέλετε φαντάζομαι και πειστήρια. Θα τα έχετε.

Δε χωρά αμφιβολία ότι οι συμβουλευτικές εταιρίες παίζουν έναν ιδιαίτερο ρόλο στην παγκόσμια οικονομική τάξη. Και στην Ελληνική, φυσικά. Ρίξτε μόνο μια ματιά στο χορό των συμβούλων που στροβιλίζονται γύρω από το ΤΑΙΠΕΔ. Όπως ανέφερε ο κ. Σταικούρας μόνο την περίοδο Ιούλιος 2011-Μάρτιος 2012, το σύνολο των αμοιβών και εξόδων που καταβλήθηκαν σε συμβούλους για την “αξιοποίηση” των περιουσιακών του στοιχείων, ανέρχεται σε 6,9 εκατομμύρια ευρώ. Και τα αποτελέσματα, είναι επιεικώς πενιχρά. Ευτυχώς, δηλαδή. Επίσης, με το ποσό των 5,7 εκατ. ευρώ θα πληρωθούν από το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί σύμβουλοι του ελληνικού δημοσίου για τις υπηρεσίες που προσέφεραν στην αναδιάρθρωση των συμβάσεων παραχώρησης για την κατασκευή των νέων οδικών αξόνων. Αυτά είναι δυο μόνο τυχαία παραδείγματα για το πόσο έχουν εισχωρήσει οι σύμβουλοι στους προυπολογισμούς της χώρας μας.

Οι Financial Times αναφερόμενοι απαξιωτικά σε σειρά άρθρων τους στη βιομηχανία συμβούλων, σημειώνουν ότι απασχολεί παγκοσμίως περί τα 3 εκ. και ότι γεννά περί τα 300 δις δολάρια έσοδα. Για το 2011 ενδεικτικά, οι εταιρίες συμβούλων στις ΗΠΑ παρείχαν επενδυτικές συμβουλές για κεφάλαια ύψους 13 τρις δολαρίων, ενώ παγκοσμίως το ποσό αυτό εκτιμάται στα 25 τρις δολάρια.

Παρά τα δισεκατομμύρια όμως που ρίχνουν οι εταιρίες και τα ασφαλιστικά ταμεία στις συμβουλευτικές εταιρίες, οι συμβουλές κάθε άλλο παρά χρήσιμες αποβαίνουν. Σύμφωνα με έρευνα του Oxford University’s Saïd Business School οι επενδύσεις που πραγματοποιήθηκαν την περίοδο 1999-2011 κατόπιν υπόδειξης των συμβούλων απέφεραν λιγότερα κέρδη, συγκεκριμένα κατά -1.1% ετησίως, απ' ότι αν οι συμβουλές τους είχαν αγνοηθεί. Τα αποτελέσματα αυτά βασίστηκαν στην ανάλυση των 29 μεγαλύτερων συμβουλευτικών εταιριών, οι οποίες αντιστοιχούν στο 90% της αγοράς. Δηλαδή, όχι μόνο δεν κατάφεραν να πάρουν τις αποδόσεις της αγοράς, οι οποίες κατά το κυρίαρχο νεοκλασσικό υπόδειγμα ακολουθούν την κατανομή του τυχαίου περιπάτου με μέση τιμή το μηδέν, αλλά επιπλέον κατόρθωσαν το ακατόρθωτο, να πάρουν δηλαδή ακόμα μικρότερες. Κι αυτό, ακριβοπληρώνοντάς τες.

Πώς έγινε λοιπόν και οι σύμβουλοι, παρά την αποδεδειγμένη ανεπάρκειά τους μάς κάθισαν στο σβέρκο σαν πολύτιμοι και αναντικατάστατοι; Η επίσημη εξήγηση είναι ότι οι σύμβουλοι δρουν κάπως ως οι αποδιοπομπαίοι τράγοι, για να μπορεί η διοίκηση μιας εταιρίας να απεκδύεται των ευθυνών της και να μεταβιβάζει τη δική της ανεπάρκεια-ατυχία σε κάποιους άλλους άτυχους-ανεπαρκείς. Η ανεπίσημη εξήγηση, αυτή που ποτέ δεν λέγεται φωναχτά είναι ότι οι σύμβουλοι σε κάποιες (πολλές-λίγες) περιπτώσεις είναι για να δρουν ως οι μεσάζοντες στις μίζες.

Λιτότητα και Χάος

 

Μέχρι πρόσφατα δεν υπήρξε έκθεση διεθνούς οργανισμού, του ΔΝΤ, της Κομισιόν, ή του ΟΟΣΑ, που να μην κάνει μνεία στους ιδιαίτερα αυξημένους κινδύνους για ξέσπασμα σοβαρών ταραχών και κοινωνικών εξεγέρσεων στις χώρες κάτω από προγράμματα λιτότητας. Είναι αλήθεια ότι οι προειδοποιήσεις αυτές, που ήταν ιδιαίτερα έντονες τη διετία 2011-2012, τα επόμενα χρόνια άρχισαν να αμβλύνονται, όχι γιατί έλλειψαν οι λαϊκές κινητοποιήσεις, αλλά γιατί άρχισαν να διαβλέπουν σ' αυτές χαρακτηριστικά μάλλον ακίνδυνα, δηλαδή διαχειρίσιμα από τις υπάρχουσες δυνάμεις προπαγάνδας και καταστολής. Θες η έλλειψη ώριμων πολιτικών εναλλακτικών δυνάμεων και σχεδίων σε μια πρωτοφανούς βάθους και έντασης κρίση, θες η απειρία και η συστολή της κυρίως πληττόμενης μεσαίας τάξης να καταφύγει σε βίαιες αντιδράσεις, τύπου παρισινών και λατινοαμερικάνικων υποβαθμισμένων προαστίων, θες οι εκβιασμοί και ο φόβος μπροστά σε μια εναλλακτική διαχείριση έξω από τα νεοφιλελεύθερα πλαίσια, οι λαϊκές αντιδράσεις δεν κατάφεραν να κλονίσουν το σύστημα.

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς απόφοιτος του Χάρβαρντ για να προβλέψει ότι οι επιβαλλόμενες περικοπές σε μια χώρα θα οδηγήσουν μοιραία σε κάποιου είδους εκρηκτικό κοινωνικό περιβάλλον. Αυτή όμως η γενική εικόνα δεν είναι αρκετή για τους σχεδιαστές των πολιτικών λιτότητας, οι οποίοι επιθυμούν να πατούν σε πιο συγκεκριμένα χωράφια, θελοντας να γνωρίζουν εκ των προτέρων μαζί με τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις και το είδος και το βαθμό ανάπτυξης των αναπόφευκτων αντίρροπων δυνάμεων. Για παράδειγμα, τι είδους αντιδράσεις θα είναι αυτές και ποια η πιθανότητα εκδήλωσης; Τι θα είναι πιο πιθανό; Γενικές απεργίες, διαδηλώσεις, ανεξέλεγκτες εξεγέρσεις, ή πολιτικές δολοφονίες; Ποιος μπορεί να είναι ο συσχετισμός ανάμεσα στη συχνότητα των περιστατικών και στο ύψος των περικοπών; Ποιο είδος περικοπών προκαλεί τις μεγαλύτερες αντιδράσεις; Είναι οι φόροι, είναι οι μισθοί, είναι οι δημόσιες επενδύσεις, είναι η ύφεση;

Γιαυτά λοιπόν, και για κείνα απαντήσεις δίνει η πρόσφατη έρευνα των Jacopo Ponticelli και Hans-Joachim Voth, η οποία δημοσιεύτηκε στο Centre for Economic Policy Research, UK, (www.cepr.org), τον Αύγουστο του 2011. Στην έκθεση αυτή αναλύονται εξεγερσιακά περιστατικά που έλαβαν χώρα σε 28 Ευρωπαϊκές χώρες στη διάρκεια ενός περίπου αιώνα, από το 1919 ως το 2009. Αν και παραλείπει την καυτή περίοδο της πρόσφατης κρίσης, εν τούτοις τα αποτελέσματά της είναι ενδεικτικά και αρκετά εμπεριστατωμένα ώστε να αποτελέσουν οδηγό για τις πολιτικές του ΔΝΤ, των ΗΠΑ και της ΕΕ.

Στο παρακάτω γράφημα, στον κάθετο άξονα βλέπουμε τον μέσο αριθμό περιστατικών, όπως διαδηλώσεις, εξεγέρσεις, πολιτικές δολοφονίες και γενικές απεργίες, σαν συνάρτηση των δημοσίων δαπανών. Οι λευκές μπάρες αντιστοιχούν σε περιστατικά όταν υπάρχει αύξηση των δαπανών (υπάρχουν και τέτοιες περιπτώσεις!), ενώ οι σκούρες μαύρες, όταν οι περικοπές ξεπερνούν το 5% του ΑΕΠ. Οι ενδιάμεσες γκρίζες μπάρες αντιστοιχούν σε περικοπές μεγαλύτερες του 2% και 3%. Ο δείκτης που προκύπτει από το άθροισμα των κατά μέσο όρο διαδηλώσεων, εξεγέρσεων, πολιτικών δολοφονιών και γενικών απεργιών, βαφτίζεται ΧΑΟΣ και απεικονίζεται από την πρώτη συστάδα, αριστερά στο γράφημα. 

 

Ο συσχετισμός μεταξύ λιτότητας και κοινωνικής αναταραχής είναι παραπάνω από εμφανής. Σε περιπτώσεις περικοπών μεγαλύτερες του 5% ο δείκτης ΧΑΟΣ βλέπουμε να διπλασιάζεται. Από τις πιθανές αντιδράσεις, μεγαλύτερη συχνότητα παρουσιάζουν οι διαδηλώσεις και οι εξεγέρσεις, ενώ οι πολιτικές δολοφονίες έχουν σχεδόν την ίδια πιθανότητα να συμβούν με τις γενικές απεργίες. 

Τα ίδια αποτελέσματα προκύπτουν και από την συσχέτιση ανάπτυξης και κοινωνικών αναταραχών. Τα εμπειρικά δεδομένα δείχνουν ότι για κάθε 1% άνοδο του ΑΕΠ, οι διαδηλώσεις ελαττώνονται κατά 0.4. Η συσχέτιση όμως αυτή δεν είναι συμμετρική. Για κάθε 1% πτώση του ΑΕΠ, η αύξηση του αριθμού των διαδηλώσεων είναι σαφώς μεγαλύτερη.

Από τα πιο ενδιαφέροντα όμως ευρήματα είναι η επίπτωση της αύξησης των φόρων. Σε αντίθεση με τις περικοπές, έχει βρεθεί ότι μεγαλύτερη φορολογία δεν επιφέρει αντίστοιχες αντιδράσεις, όπερ και η αταλάντευτη στάση της συγκυβέρνησης στο ζήτημα των φόρων, παρά τη γενική (λεκτική) κατακραυγή. Πράγματι, ενώ στα χρόνια της κρίσης είδαμε κάθε λογής διαδηλώσεις και απεργίες, για το ζήτημα της υψηλής φορολογίας δεν είδαμε ούτε μια.

Επιπλέον, το έτερο παράδοξο και πιστοποιημένο αποτέλεσμα είναι ότι κυβερνήσεις λιτότητας δεν φαίνεται να χάνουν στις εκλογές, (το έχουμε άλλωστε δει ιδίοις όμμασι στην Ευρώπη και μετά το 2009), αλλά ούτε φαίνεται και να αποκομίζουν κέρδη εκείνες οι οποίες καταρτίζουν πλεονασματικούς προϋπολογισμούς. Γιατί τότε οι κυβερνήσεις διστάζουν να εφαρμόσουν τα μέτρα λιτότητας; Η απάντηση έχει ήδη δοθεί και είναι ο αυξημένος κίνδυνος κοινωνικών ταραχών.

 

Χρεοκόπησε η Αργεντινή; Όχι δα!

Πολλοί είτε από άγνοια, είτε σκόπιμα θέλουν να συγχέουν τη χρεοκοπία του 2001 της Αργεντινής με τη σημερινή, που ουσιαστικά δεν είναι καν χρεοκοπία. Το 2001 η Αργεντινή χρεοκόπησε, δηλαδή σταμάτησε να πληρώνει τους τόκους των πιστωτών της επειδή δεν είχε χρήματα, μιας και το ΔΝΤ σταμάτησε να τη δανείζει, για το καλό της τελικά. Το ότι η Αργεντινή τότε πήγαινε απ' το κακό στο χειρότερο ήταν απόρροια των απανωτών μνημονίων που της είχαν επιβληθεί. Οι σκηνές με τις λεηλασίες των supermarkets και τις ταραχές και τους νεκρούς είναι από αυτή την τελευταία, προ της χρεοκοπίας, περίοδο. Τρεις μήνες μετά τη χρεοκοπία του Δεκεμβρίου του 2001, η Αργεντινή είχε μπει για καλά σε τροχιά ανάπτυξης, την οποία συνέχισε να διατηρεί μέχρι αυτή τη στιγμ¨η, όπως φαίνεται στην παρακάτω εικόνα.

 

Σήμερα η Αργεντινή αθετεί τις υποχρεώσεις της, όχι γιατί δεν έχει χρήματα αλλά για λόγους ηθικής τάξης και γιατί δεν την αφήνουν. Για να γίνουμε συγκεκριμένοι, η 31η Ιουλίου ήταν η τελευταία διορία που της είχε δοθεί, αφ' ενός να εξοφλήσει με ένα και κάτι δις δολάρια το επιθετικό fund Elliott Management, που είχε αρνηθεί να συμμετάσχει στο κούρεμα του 2005, και το οποίο δικαιώθηκε πρόσφατα σε δικαστήριο της Ν. Υόρκης, και αφ' ετέρου να πληρώσει τους τόκους στα αναδιαρθωμένα ομόλογα, ύψους γύρω στο μισό δις.

Η χθεσινή απόφαση της κυβέρνησης της Αργεντινής να αρνηθεί να πληρώσει το συγκεκριμένο fund έχει ουσιαστικά ηθικά ερίσματα και βρίσκει σύμφωνη την παγκόσμια κοινή γνώμη, αρχής γενομένης από το ΔΝΤ, το διεθνή τύπο, ακόμα και τους Financial Times. Να θυμηθούμε ότι όταν το ΔΝΤ το καλοκαίρι του 2012 ήταν αντίθετο με την εξώφληση ομολόγου γύρω στα 430 εκ ευρώ σε fund από τα Κέυμαν που δεν είχε συμμετάσχει στο ελληνικό PSI, ο Βενιζέλος εν μέσω βαθειας κρίσης έσπευσε να το πράξει. Πέρα από την ηθική όμως σκοπιά, αν η Αργεντινή δεχόταν να πληρώσει, αυτόματα θα έπρεπε να κάνει το ίδιο και στους κουρεμένους ομολογιούχους, πράξη που θα της στοίχιζε ανάμεσα στα 20 και 120 δις δολάρια, και θα εξανέμιζε τα ευεργετικά αποτελέσματα του αργεντίνικου PSI του 2005.

Από την άλλη, βάσει της εξωφρενικής απόφασης του γεροσάψαλου δικαστή Griesa, απαγορεύεται στην Αργεντινή να καταβάλει τα κουπόνια των αναδιαρθωμένων ομολόγων αν δεν εξωφλήσει πρώτα το Elliott. Τα χρήματα αυτά είναι κατατεθειμένα από την κυβέρνηση σε κάποια ασφαλή τράπεζα, μόνο που δεν μπορούν προς το παρόν να αποδεσμευτούν.

Λόγω λοιπόν της συγκυρίας των δυο αυτών γεγονότων, η Αργεντινή κηρύσσεται τεχνικά χρεοκοπημένη, και όχι γιατί η ίδια έχει περιέλθει σε αδυναμία πληρωμών λόγω κακής κατάστασης της οικονομίας της.

Η λέξη χρεοκοπία δημιουργεί δυσάρεστες συνδηλώσεις και συνειρμούς με ακραίες κοινωνικές ταραχές, γεγονός το οποίο σπεύδει να εκμεταλλευτεί για ευνόητους λόγους η συγκυβέρνηση. Αν θέλουμε να κάνουμε μια πειστική σύγκριση μεταξύ της σημερινής Ελλάδας και Αργεντινής δεν έχουμε παρά να συγκρίνουμε τις αντίστοιχες εικόνες των δυο χρηματιστηρίων. Η μια δείχνει την πορεία του χρηματιστηρίου της όντως χρεοκοπημένης Ελλάδας και η άλλη της δήθεν χρεοκοπημένης Αργεντινής. Το ένα έχει κάνει βουτιά προς τα κάτω και το άλλο προς τα πάνω.  Προφανώς η οικονομία μιας χώρας δεν μπορεί να εξαρτηθεί από τη βούληση ενός 85 χρονου δικαστή και μιας χούφτας δικηγόρων. 

Υπάρχει και κάτι άλλο. Πολλοί δικοί μας θεωρούν ορθό να μεμφθούν την Αργεντινή για τη "μπαταχτσίδικη" συμπεριφορά της, με το επιχείρημα "κυρά μου τα δανείστηκες, τώρα πρέπει να τα επιστρέψεις". Και στη συνέχεια, "τι θα γίνουν οι καημένοι οι ασφαλισμένοι που τα ταμεία τους σάς έκαναν την τιμή να επενδύσουν στο χρέος σας;".

Εδώ θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, ότι το Elliott Management είναι ένα άκρως επιθετικό fund, το οποίο σημαίνει ότι κάνει ριψοκίνδυνες επενδύσεις για το λόγο ότι αυτές αποφέρουν και μεγάλες αποδόσεις. Το μεγάλο επιτόκιο αυτό ακριβώς σημαίνει. Ότι μπορεί στο τέλος οι προσδοκίες σου να μην επαληθευτούν. Άρα παίρνεις το ρίσκο σου, όπως τώρα έχει θεσμοθετηθεί στην Ευρωζώνη και με τους απλούς καταθέτες. Άμα θέλεις σιγουριά, τότε πήγαινε στα γερμανικά ομόλογα με αρνητικά επιτόκια. Επιπλέον, τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά ταμεία απαγορεύεται να επενδύουν σε ομόλογα χαμηλής αξιολόγησης. Αυτά θα πρέπει να είναι κατηγορίας τουλάχιστον Α, πράγμα που δεν συνέβαινε με τα αργεντίνικα. Αν για κάποιο λόγο κάποιο ταμείο έκανε τέτοιες ριψοκίνδυνες επενδύσεις, ο ψόγος πέφτει τότε στους διαχειριστές τους. Αυτά για τα ηθικίστικα κροκοδείλια δάκρυα των ανοήτων.

 

Οι πόρτες των φτωχών

Ας υποθέσουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ γίνεται επιτέλους κυβέρνηση, ότι ανακάμπτει η οικοδομική δραστηριότητα, αφού προηγουμένως κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά έχουν χάσει το σπίτι τους, και ότι αποφασίζει κατά προτεραιότητα να κατεβάσει νόμο στη βουλή, σύμφωνα με τον οποίο οποιαδήποτε νέα πολυκατοικία ή συγκρότημα κατοικιών που θα κατασκευάζονται θα πρέπει οπωσδήποτε να περιλαμβάνουν ένα συγκεκριμένο ποσοστό διαμερισμάτων με χαμηλό ενοίκιο, έτσι ώστε οι νεόπτωχοι να μπορούν να βάλουν ένα κεραμίδι στο κεφάλι τους σε οποια συνοικία της πόλης θελήσουν και να μην δημιουργούνται καστροπολιτείες τύπου Εκάλης, Παλαιού Ψυχικού ή Λατινικής Αμερικής με ηλεκτροφόρα σύρματα, τάφρους και περίτεχνα οχυροματικά έργα.

Μια τέτοια απόφαση θα ξεσήκωνε αναμφίβολα θύελλα αντιδράσεων όχι μόνο στα κανάλια, αλλά και στην ίδια την ελληνική κοινωνία, η οποία θα διέβλεπε στην πρόταση αυτή την αναβίωση του λενινο-σταλινο-μπολσεβίκικου φαντάσματος, έτοιμο με το κονσερβοκούτι στο χέρι ν' απειλήσει τις ελευθερίες και τις περιουσίες των κατά τ' άλλα ανελεύθερων και λεηλατημένων νοικοκυραίων. Διότι τι αξία θα έχει πλέον το ιδιόκτητο διαμέρισμα του κυρίου τάδε, που το χρυσοπλήρωσε, αν αναγκάζεται, λόγω της κομμουνιστογεννούς νοοτροπίας της νέας κυβέρνησης, να συγκατοικεί στο ίδιο οίκημα με κάποιον κύριο δείνα, πρώην τρόφιμο Μπουρναζίου, ή ακόμα χειρότερα Περάματος; Θα μπορεί ν' αντέξει το συγχρωτισμό, το μοίρασμα του ασανσέρ, τις έντονες μυρωδιές της κατσαρόλας, τις φωνασκίες και τα καψουροτράγουδα αυτών των κοινωνικώς δευτεροκλασάτων; Εδώ ολόκληρη Μύκονος σφραγίστηκε, ώστε κανείς επισκέπτης να μην μπορεί να διαβεί τη μπούκα του καραβιού χωρίς ενδελεχή έλεγχο του εκκαθαριστικού της εφορίας. Δεν τα σηκώνει αυτά η ελληνική κοινωνία. Θέλει μεταρρυθμίσεις, θέλει εκσυγχρονισμό, θέλει να γίνει Ευρώπη, θέλει θεσμούς και νόμους που να σέβονται και να διαφυλάσσουν την περιουσία και των μόχθο των πολιτών.

Κι όχι σαν κάτι χώρες, όπως η κομμουνιστική Μεγάλη Βρετανία για παράδειγμα, που για να πάρει μια κατασκευαστική εταιρία άδεια ανοικοδόμησης θα πρέπει πρώτα να δεσμευτεί ότι ένα ποσοστό των κατοικιών ή των διαμερισμάτων θα διατίθενται με προσιτά νοίκια σε κατηγορίες αναξιοπαθούντων. Για το λόγο αυτό και για ν΄αντιμετωπιστεί η οικιστική κρίση, υπάρχουν οι Housing Associations, (Οικιστικές Ενώσεις), ως προμηθευτές κοινωνικής κατοικίας, κατά κανόνα μη κερδοσκοπικές και επιδοτούμενες από το κράτος, οι οποίες διαχειρίζονται μεγάλο αριθμό διαμερισμάτων νοικιάζοντάς τα με χαμηλό νοίκι κατά προτεραιότητα σε δικαιούχους, όπως αυτοί έχουν καταγραφεί στα κατά τόπους δημοτικά συμβούλια.

Το συγκεκριμένο μοντέλο, το οποίο είχε προωθήσει ο Ken Livingstone, δήμαρχος του Λονδίνου μέχρι το 2008, και το οποίο υιοθετήθηκε τόσο στη Σκοτία, όσο και στην Ουαλλία, είχε σαν σκοπό την ανάμιξη των διάφορων κοινωνικών τάξεων για την αποφυγή δημιουργίας γκέτο εργατικών κατοικιών και υποβαθμισμένων προαστίων. 

 

Το μέτρο συνεχίζει να εφαρμόζεται, αλλά από την “πίσω πόρτα”, κιαυτό κυριολεκτικά, αλλάζοντας δηλαδή είσοδο. Με μεγάλη έκπληξη δημοσιογράφοι του βρετανικού Guardian ανακάλυψαν ότι οι ποσοστώσεις διατηρούνται, αν και με διάφορα τερτίπια (λέγε μίζες), αρκετά κουτσουρεμένες, εν τούτοις οι δευτεροκλασάτοι ένοικοι, εν είδη απαρτχάιντ, αποκτούν πρόσβαση στα διαμερίσματά τους όχι από την κύρια χλιδάτη είσοδο με το φροντισμένο lobby, τον θυρωρό και τα τοιαύτα που προορίζονται για τους ιδιοκτήτες, αλλά από την πόρτα υπηρεσίας, αναγκασμένοι να χρησιμοποιούν διαφορετικό ασανσέρ, αλλά και διαφορετικούς κάδους σκουπιδιών, γραμματοθυρίδες και αποθηκευτικούς χώρους. Τουτέστιν, οι πολυκατοικίες σχεδιάζονται έτσι ώστε οι μεν να μην έρχονται ούτε σε οπτική επαφή με τους δε, πόσο μάλλον σε φυσική. 

 

Η επινοητικότητα των κατασκευαστών μάς δείχνει πώς ένα κατά τα άλλα σοσιαλιστικό μέτρο μπορεί να μεταρρυθμιστεί και να επιβιώσει στο σύγχρονο νεο-φιλελύθερο περιβάλλον,-μπορεί δε κάλλιστα να επεκταθεί και στα μέσα μαζικής μεταφοράς σε πείσμα της Ρόζας Παρκς-, αλλά και να καθησυχάσει τους εγχώριους ανησυχούντες για τα μελλοντικά σοσιαλιστικά πειράματα του ΣΥΡΙΖΑ.

 

Της αξιολόγησης το κάγκελο!

Την άποψή μας για τη νεοφιλελεύθερη εμμονή της μέτρησης, αξιολόγησης και κατάταξης των πάντων, όσων μπορούν και όσων αντικειμενικά δεν μπορούν να καταταχθούν σε αμερόληπτες ιεραρχικές δομές, την έχουμε  εκφράσει πολλάκις και δεν θα την επαναλάβουμε.

Επί του παρόντος όμως, μιας και η επικείμενη εξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων βρίσκεται ήδη στο προσκήνιο ας δούμε από πιο κοντά περί τίνος πρόκειται. Τι γνωρίζουμε όμως; Ελάχιστα, όχι γιατί μάς το κρύβουν, αλλά γιατί δεν υπάρχει και τίποτε συγκεκριμένο να γνωρίσουμε. Πέρα από πυρέσουσσες παραθυράτες αντιπαραθέσεις για το αν η αξιολόγηση οδηγεί ή όχι σε απολύσεις, αντιπαράθεση για το φύλο των αγγέλων τελικά, γιατί η συγκυβέρνηση δεν έχει κανένα λόγο σ' αυτή τη φάση να το παραδεχτεί, και γιατί η αντιπολίτευση δεν έχει κανένα σημάδι που να το αποδεικνύει, τίποτε επί της ουσίας δεν έχει λεχθεί, για το ποιος δηλαδή θα αξιολογεί και για το ποια θα είναι τα κριτήρια της αξιολόγησης, τα οποία και αποτελούν την πεμπτουσία της αξιολογητικής διαδικασίας.

Το μόνο που γνωρίζουμε είναι μια τεχνική προσέγγιση, αυτή της ποσόστωσης, η οποία όμως αν το καλοσκεφτούμε δεν δείχνει τίποτε άλλο παρά την δυσπιστία των εισηγητών στην εγγυρότητα της αξιολόγησης γενικά, ανεξάρτητα από κριτήρια, μιας και αυτά δεν έχουν ακόμα θεσπιστεί και τα οποία μπορεί να είναι τα οποιαδήποτε. 

Ας το δούμε πιο συγκεκριμένα. Ποια είναι η ορθολογική διαδικασία για μια αξιολόγηση; 

Καταστρώνουμε πρώτα ένα σχεδιάγραμμα του οργανισμού, καθορίζουμε τις δραστηριότητας και τον αριθμό των ατόμων που νομίζουμε ότι επαρκούν για τη διεκπεραίωση των συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και κατόπιν πηγαίνουμε στο διαθέσιμο υπαλληλικό προσωπικό το οποίο και κατανέμουμε στις υπάρχουσες θέσεις, αφού ταιριάξουμε τα απαιτούμενα προσόντα με τα διαθέσιμα. Αν ο οργανισμός χρειάζεται για παράδειγμα 10 γραμματείς με ύψος άνω του 1.70 μ, παίρνουμε απλά τους 10 πιο ψηλούς γραμματείς και βλέπουμε τι κάνουμε με τους υπόλοιπους κοντούς, που μπορεί να είναι πέντε, δέκα ή κανένας. Με τον ίδιο τρόπο συμπληρώνουμε και τις υπόλοιπες θέσεις του οργανισμού. Αν το προσωπικό υπολείπεται των θέσεων ή περισσεύει αυτό είναι έτερον εκάτερον και η λύση που θα δοθεί θα είναι κατόπιν πολιτικής αποφάσεως, πέρα δηλαδή από την αξιολόγηση, η οποία όπως θέλει να λέγεται είναι μια αντικειμενική διαδικασία.

Τι κάνει τώρα ο Μητσοτάκης; Ακριβώς ό,τι κάνει και ο λαικάριος! 

Ο οποίος αποφασίζει εκ των προτέρων και εντελώς αυθαίρετα ότι ο πάγκος θα έχει τριών λογιών πορτοκάλια και αυγά με βάση το κριτήριο του μεγέθους. Πάει το πρωί στο κτήμα ή το κοτέτσι, μαζεύει τα πορτοκάλια ή τα αυγά, τα βάζει κάτω και λέει ότι από τα 90 που έκοψα από τα δέντρα ή από τα 90 αυγά που γέννησαν το βράδυ οι κότες, τα μεγαλύτερα 30 θα τα ονομάσω ΑΑΑ, τα επόμενα 30, ΑΑ και τα τελευταία 30, Α. 

Φυσικά θα μπορούσε πάλι αυθαίρετα να ορίσει ότι στον πάγκο θα υπήρχαν δυο ή τεσσάρων ή εκατό ειδών πορτοκάλια και αυγά, χωρίς κανέναν περιορισμό, διότι οι θέσεις στον πάγκο είναι όλες ισοδύναμες και δεν απαιτεί κάθε μια από αυτές ιδιαίτερα προσόντα για να καλυφθεί. Αν αποφάσιζε να χωρίσει τον πάγκο σε δυο λογιών αυγά, από 45 σε κάθε κατηγορία, τότε 15 αυγά που πριν ανήκαν στην μεσαία κατηγορία ΑΑ, τώρα θα βρίσκονταν στην πρώτη. Προφανώς, αυτό δεν θα έλεγε τίποτα για την ποιότητα των αυγών, μιας και ανάλογα με τις διαθέσεις του αυγουλέμπορα ένα αυγό θα μπορούσε να θεωρηθεί είτε άριστο είτε δευτεράντζα.

Αν ο Μητσοτάκης πίστευε πραγματικά πως μπορούσε να υπάρξει αντικειμενική αξιολόγηση θα έπραττε όπως ακριβώς περιγράψαμε τρεις παραγράφους παραπάνω. Με το να θεσπίζει αυθαίρετες ποσοστώσεις,  κάνει όπως και ο μικροπωλητής των λαικών αγορών, δηλαδή παρακάμπτει a priori την αντικειμενικότητα της διαδικασίας.

Γιατί το κάνει όμως αυτό; Διότι το λέει η Τρόικα. Πιστεύει πραγματικά η Τρόικα ότι μια τέτοια αξιολόγηση μπορεί να είναι αντικειμενική και να βοηθήσει όντως "στην αναβάθμιση του δημόσιου τομέα και στην καλύτερη εξυπηρέτηση του πολίτη;". Ούτε καν! Γιατί το κάνει όμως; 

Πολύ απλά για να αναγκάσει τις πολιτικές συμμορίες που κυβέρνησαν τόσα χρόνια την Ελλάδα να ταπεινωθούν τόσο ώστε να σκύψουν και να φάνε τελικά τον ίδιο τους τον εμετό. Όπως ακριβώς έκανε και η γιαγιά μου στα απείθαρχα εγγόνια της.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ: Μαζική επιστροφή της ενέργειας στο δημόσιο και τους δήμους

Ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 παρατηρείται μαζική στροφή για την επιστροφή της ενέργειας, δικτύων και ηλεκτρισμού, στα χέρια των τοπικών κυβερνήσεων και τους δήμους.

Ανάμεσα στο 2007 και 2012 έχουν συσταθεί πάνω από 60 καινούργιες τοπικές μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και πάνω από 190 δίκτυα έχουν επιστρέψει σε δημόσια χέρια.

Επιπλέον, όλες οι υπάρχουσες παραχωρήσεις στους ιδιώτες πρόκειται να αναθεωρηθούν μέχρι το 2016, οπότε και λήγουν οι περισσότερες άδειες, με τα 2/3 των τοπικών κοινοτήτων να έχουν εκφραστεί υπέρ της επαναγοράς των μονάδων και των δικτύων, καθώς και των μετοχών των ιδιωτών σε περισσότερες από 850 απ' αυτές.

Εκστρατείες διεξάγονται στις περισσότερες μεγάλες πόλεις της Γερμανίας. Το Αμβούργο, κατόπιν δημοψηφίσματος επαναγόρασε πρόσφατα τη μονάδα παραγωγής. Στο Βερολίνοτο αντίστοιχο δημοψήφισμα απέτυχε παρά τρίχα να τελεσφορήσει μιας και παρουσιάστηκε το 24%, αντί του προβλεπόμενου από το νόμο 25% του εκλογικού σώματος. Πάντως από αυτό το 24%, πάνω από 80% εκφράστηκε υπέρ της επαναγοράς. 

Ο επόμενος πίνακας δείχνει ανά κρατίδιο και για την 5-ετία 2007-2012, τον αριθμό των νέων δημόσιων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής (1η στήλη),  τον αριθμό των δικτύων που αγοράστηκαν από το δημόσιο και τους δήμους (2η στήλη), και τον αριθμό των υπόλοιπων επαναδημοτικοποιήσεων στον τομέα της ενέργειας (3η στήλη).

Εδώ βλέπουμε τις χρονιές  και  τις χώρες, (πλην Γερμανίας) που επαναγόρασαν ιδιωτικές μονάδες παραγωγής.

Η κίνηση του ΣΥΡΙΖΑ να ζητήσει δημοψήφισμα ήταν κατά την άποψή μου καλή, άσχετο αν θα μαζέψει τις 120 ψήφους ή όχι. Αυτό όμως που μου κάνει εντύπωση, είναι ότι της έκκλησης για δημοψήφισμα ΔΕΝ προηγήθηκε ούτε μια δημοσκόπηση, όπως θα ήταν το λογικό, που να δείχνει τον μπούσουλα στα κόμματα για το πού πάει η κοινή γνώμη.  Αστοχία, παράλειψη, κομματική τακτική; Περίεργο, πάντως...

 INFO

"Energy Liberalisation, privatisation and public ownership",  September 2013 

by David Hall, Sandra van Niekerk, Jenny Nguyen, Steve Thomas 

PSIRU, University of Greenwich, UK

Η αφόρητη γραφειοκρατία του ιδιωτικού τομέα

Όταν μιλάμε για γραφειοκρατία ο νους του καθενός πηγαίνει φυσικά στην κρατική γραφειοκρατία, η οποία έχει συνδεθεί με ποικίλα στερεότυπα, όπως σπατάλη, αναποτελεσματικότητα και διαφθορά. Η πάταξη επομένως όλων των ανωτέρω δυσλειτουργιών θα επέλθει μόνο με τη συρρίκνωση του κράτους και την αξιολόγηση, εξου και η πρεμούρα με τις ιδιωτικοποιήσεις και την απόσπαση ζωτικών για την κοινωνία λειτουργιών από το κράτος και την απόδοσή τους σε ιδιωτικούς οργανισμούς. Μπορεί οι περισσότεροι να ενοχλούνται με τη χρήση της λέξης “στερεότυπα”, μιας και είναι εντελώς πεπεισμένοι ότι έτσι έχουν τα πράγματα, δύσκολα όμως θα προσκομίσουν αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν τις πεποιθήσεις τους. Επειδή στην Ελλάδα δεν θεωρείται αναγκαίο να υποστηρίζει κάποιος τις απόψεις του με απτά στοιχεία, τα οποία είναι αρκετό να υποκαθίστανται με αβανταδόρικες ατάκες, ανεκδοτολογικά περιστατικά, λογοδιάρροια και ακατάσχετη παραθυράτη μπουρδολογία, θα προστρέξουμε πάλι στις ΗΠΑ και στα δικά τους στατιστικά στοιχεία.

70% των αμερικανών συμφωνούν ότι η κυβέρνηση είναι σπάταλη και αναποτελεσματική, κι ότι το μισό από το ένα δολάριο που πάει στα ασφαλιστικά ταμεία χάνεται στο βόθρο της σπατάλης. Το Λογιστήριο του Κράτους όμως έχει άλλη γνώμη. Το ίδιο και η Έκθεση του Al Gore για την Κυβερνητική Αποδοτικότητα που εξέτασε ενδελεχώς όλα τα κλιμάκια της κρατικής γραφειοκρατίας. Το εύρημα ότι η σπατάλη συνοψίζεται σε λιγότερα από δυο σεντ στο δολάριο δεν φαίνεται ότι αρκεί να αναστρέψει πάγιες αντιλήψεις, βαθιά ριζωμένες από τον βομβαρδισμό δεκαετιών της ιδιωτικής προπαγάνδας των ΜΜΕ.

Κι έτσι, εξ αιτίας του βομβαρδισμού αυτού είναι αδιανόητο να βρεθεί έστω και μια σταλιά χώρος να χωρέσει την γραφειοκρατία του ιδιωτικού τομέα, γραφειοκρατία η οποία μεταφράζεται ομοίως σε σπατάλη, αναποτελεσματικότητα και διαφθορά (έχει κανείς αντίρρηση ως προς αυτό;). Μοιάζει σα σχήμα οξύμωρο, αλλά γιαυτό ευθύνεται η προπαγάνδα και όχι η πραγματικότητα. Η πληθώρα των ερευνών σχετικά με την σύγκριση της αποδοτικότητας των κυβερνήσεων και των ιδιωτικών οργανισμών στην παροχή δημόσιων αγαθών, όπως ενέργεια και νερό δεν παρήγαγε κάποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα υπέρ της μιας ή της άλλης πλευράς, ούτε ως κόστος, ούτε ως ποιότητα. Εκεί όμως που τα αποτελέσματα είναι σαφή και με μεγάλη διαφορά υπέρ των κρατικών παρόχων είναι στην υγεία και την εκπαίδευση.

Το ότι το αμερικανικό σύστημα υγείας είναι εξωφρενικά ακριβό και επιλεκτικό σε σύγκριση ας πούμε με το βρετανικό είναι πασίγνωστο και τεκμηριωμένο. Αντιστοιχεί στο 13.6% του ΑΕΠ, ενώ ο μέσος όρος των 13 βιομηχανοποιημένων χωρών του ΟΟΣΑ είναι στο 8.2%. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με την ανώτατη εκπαίδευση, όπου τα κόστη των ιδιωτικών πανεπιστημίων είναι πάνω από τριπλάσια σε σχέση με αυτά των δημοσίων και πολιτειακών.

Τι είναι αυτό όμως που ανεβάζει το κόστος της ιδιωτικής περίθαλψης; Η γραφεικρατία!

Τα διοικητικά κόστη στις ΗΠΑ απομυζούν 31 σεντ για κάθε δολάριο που δαπανάται στην Υγεία, σε σύγκριση με 17 σεντ στον Καναδά. Και πού οφείλεται αυτή η διαφορά; Στη χαρτούρα και στο υπερβολικό προσωπικό. Ο μεγαλύτερος πάροχος υγείας στη Μασαχουσέτη απασχολεί 6682 άτομα για 2.7 εκ. συνδρομητές, πολύ περισσότερα απ' ότι το κρατικό σύστημα υγείας του Καναδά για 25 εκ. . Και γιατί χρειάζονται τόσοι πολλοί; Όπως λέει ο Κρούγκμαν, όχι φυσικά για να παρέχουν καλύτερες υπηρεσίες, αλλά για να κινούν διαδικασίες ώστε να μεταφέρουν τα κόστη σε οποιονδήποτε άλλο εκτός της δικής τους εταιρίας.

Άλλοι λόγοι είναι η επικάλυψη πολλών εταιριών για τον ίδιο λόγο. Κάθε ιδιωτική ασφαλιστική εταιρία πρέπει να διατηρεί τα δικά της αρχεία και να αναπτύσσει το δικό της σύστημα κάλυψης, τιμολόγησης και πληρωμών. Κι αν στα έξοδα υπολογίσουμε και το κέρδος, όλα αυτά προσθέτουν ένα 15%-25% στο ιδιωτικό ασφαλιστικό πρόγραμμα. Αντιθέτως τα διοικητικά κόστη του κυβερνητικού Medicair ανέρχονται μόλις στο 3%.

Ας πάμε τώρα στην Εκπαίδευση.

Βάσει του γνωστού νεοφιλελεύθερου μάντρα ότι ο ανταγωνισμός παρέχει καλύτερες υπηρεσίες και σε χαμηλότερο κόστος, θα έπρεπε τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στις ΗΠΑ να κατέβαζαν το κόστος όχι μόνο το δικό τους, αλλά και των δημοσίων. Αυτό που συνέβη όμως είναι ότι αντί να κατεβάσουν το κόστος το ανέβασαν και μάλιστα το πολλαπλασίασαν. Για παράδειγμα, στο πολιτειακό πανεπιστήμιο της Μινεσσότα, τα δίδακτρα ανέβηκαν πάνω από δυο φορές στη δεκαετία, στα 13.500 δολάρια. Στα ιδιωτικά η αύξηση ήταν μικρότερη, αλλά με δίδακτρα στα 30.000 δολάρια κατά μέσο όρο τα περιθώρια είναι αντικειμενικά στενά.

Και ο λόγος της αποτυχίας; Πάλι η γραφεικρατία και τα κόστη της!

Όπως φαίνεται στο παραπάνω γράφημα, οι κάθετες μπάρες στ' αριστερά δείχνουν, ενδεικτικά για το πανεπιστήμιο της Μινεσσότα, το ποσοστό αύξησης του κόστους την περίοδο 2001-2012 των διοικητικών δαπανών, κατά 45% και των δαπανών που σχετίζονται αποκλειστικά με τη διδασκαλία, όπως μισθοί καθηγητών, εργαστήρια κλπ., κατά 15.6%. Η διαφορά είναι παραπάνω από εμφανής. Την ίδια περίοδο η αύξηση των φοιτητών είναι 22.4%,.

Οι καμπύλες στα δεξιά αναφέρονται σ' όλα τα πανεπιστήμια συνολικά, τόσο στα δημόσια, όσο και στα ιδιωτικά και δείχνουν την αύξηση των διδάκτρων, κατά 92%, πολύ παερισσότερο από την αύξηση του κόστους της ιατρικής περίθαλψης (47%) και του δείκτη τιμών καταναλωτή (27%). Από τη σύγκριση των δυο αυτών γραφημάτων είναι εμφανές πού πηγαίνουν τα δίδακτρα. Στη διοίκηση και όχι στη διδασκαλία.

Θα μου αντιτείνετε όμως ότι αυτό δεν αφορά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά μόνο τα δημόσια. Είναι όμως λάθος. Διότι η αναλογία διοικητικού προσωπικού προς φοιτητές είναι μεγαλύτερη στα ιδιωτικά, απ' ότι στα δημόσια: 9 διοικητικοί για 100 φοιτητές στα ιδιωτικά, 8, στα δημόσια. Ειδικά για το Vanderbilt η αναλογία φτάνει στους 64 διοικητικούς ανά 100 φοιτητές, στο Rochester τους 40 και στο John Hopkins, τους 31. Την περίοδο 1975-2005 ο αριθμός των διοικητικών στα δημόσια πανεπιστήμια αυξήθηκε κατά 66%, ενώ στα ιδιωτικά κατά ...135%.

Και φυσικά οι πανεπιστημιακές διοικήσεις έχουν και τα δικά τους golden boys, με μισθούς που αγγίζουν το εκατομμύριο. Και όπως μετά την κρίση τα τραπεζικά golden boys συνέχισαν να διεκδικούν και να λαμβάνουν τα χρυσά τους bonus, με τα χρήματα των φορολογουμένων αυτή τη φορά, κάτι παρόμοιο συνέβη και στην πλειονότητα των πανεπιστημίων. Οι διοικήσεις προτίμησαν να παγώσουν τις προσλήψεις και τους μισθούς του διδακτικού προσωπικού, να κλείσουν τμήματα και να απολύσουν διδάσκοντες, παρά να πειράξουν έστω και ένα σεντ από τις παχυλές αμοιβές τους.

Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια εν τέλει αποτέλεσαν κακή παρέα για τα δημόσια, για το λόγο ότι τα ανάγκασαν να δρουν με ιδιωτικο-οικονομικά κριτήρια. Δηλαδή να πασχίζουν με όρους marketing να προσελκύουν εξωτερικές χορηγίες και φοιτητές, που σημαίνει να αναγκάζονται να ξοδεύουν το 1/4 τουλάχιστον του προυπολογισμού τους σε συμβούλους, σε άσχετα meetings, σε κατάρτιση στρατηγικών πλάνων, το περιεχόμενο των οποίων ουδείς μπορούσε να θυμηθεί τον επόμενο μήνα, σε επιτροπές επί επιτροπών για θέματα που έπρεπε να εφευρεθούν ώστε οι διοικήσεις να διατηρούν τα πόστα τους και την ισχύ, σε διοικητικές ιεραρχίες απίθανης κλιμάκωσης και μηδενικής επαφής, σε κατασκευή πολυτελών campus με πισίνες, τζακούζι, τοίχους αναρρίχησης κλπ για να γητεύουν φοιτητές και να κερδίζουν θέσεις στις αξιολογήσεις των League Tables, σε psychobubble σεμινάρια για “την ενδυνάμωση του εσωτερικού κόσμου” και “για το πώς να γίνεις επιτυχημένος”, και σε ο,τιδήποτε μαρκετίστικο και εξω-εκπαιδευτικό.

Πάντως, όσοι σκέφτηκαν να εξομοιώσουν την Εκπαίδευση και την Υγεία με συνήθη προιόντα, θα πρέπει να απογοητεύτηκαν γιατί τα συγκεκριμένα αποδείχτηκαν εντελώς απείθαρχα και προδοτικά των προσδοκιών.

INFO

Η Ιδιωτική Εκπαίδευση καταστρέφει τη Δημόσια

Deans List: Hiring Spree Fattens College Bureaucracy—And Tuition

Administrators Ate My Tuition

The New Bureaucracy: Waste and Folly in the Private Sector

The Case FOR Bureaucracy