ΔΝΤ: Η ενδέκατη πληγή του Φαραώ

Αν ο συμπαθής ψευτο-γιατρός Βουτσάς στην ταινία «Ο Ψεύτης» συστήνει δια πάσαν νόσον έμπλαστρο, οι σύγχρονοι θεραπευτές κρατών συστήνουν «reforms», δηλαδή μεταρρυθμίσεις, και μάλιστα απολύτως συγκεκριμένες, όπως αυτές αναγράφονται στα ιερά κιτάπια της κοινοπραξίας ΔΝΤ/Παγκόσμια Τράπεζα. Δεν πάει να είσαι στον πρώτο κόσμο, δεν πάει να είσαι στον δεύτερο, στον τρίτο, στον τέταρτο, το βιβλίο έχει μια και μόνη συνταγή: ιδιωτικοποιήσεις, απολύσεις, συρρίκνωση του κράτους, περικοπές στις συντάξεις και την περίθαλψη, κατάργηση των επιδοτήσεων, απελευθέρωση των αγορών, και ειδικά της αγοράς ενέργειας, ελαστικοποίηση, απορρύθμιση.

Αυτόν τον κανόνα είχε κατά νου και η κ. Κλίντον, όταν σαν καλός παπαγάλος της σχολής ΔΝΤ ανακοίνωνε ότι οι Αιγύπτιοι δεν χρειάζονταν τίποτε άλλο αυτή τη στιγμή, παρά το χάπι «reforms. Πιάστηκε όμως αδιάβαστη, γιατί μόλις τον περασμένο χρόνο, η Παγκόσμια Τράπεζα κατέτασσε την Αίγυπτο στους κορυφαίους επιτυχημένους μεταρρυθμιστές των τελευταίων τεσσάρων χρόνων. Το ίδιο και η WSJ, η οποία την τοποθετούσε στους ευνοούμενους οικονομικούς εταίρους των ΗΠΑ. Ο δε Στρος Καν μόλις δυο μέρες πριν από το ξέσπασμα της οργής έτριβε τα μάτια του για τα υψηλά επίπεδα ανεργίας των νεαρών Αιγυπτίων και προειδοποιούσε για τις συνέπειες, αγνοώντας προφανώς τα αίτια, τα οποία ως συνήθως δεν είναι στο χάπι, αλλά στη δοσολογία, η οποία δεν είναι ποτέ η σωστή. Το συμπέρασμα λοιπόν που αβίαστα βγαίνει είναι ότι, είτε ο Βουτσάς, η Κλίντον και ο Καν είναι κομπογιαννίτες και δε ξέρουν τι τους γίνεται, είτε ξέρουν, μόνο που οι περιβόητες reforms δυστυχώς, δεν είναι φτιαγμένες για να φέρνουν τη γενική ευημερία, παρά μόνο τη μερική και των ολίγων.

Κι αν αναλογιστεί κανείς ότι των 40% των Αιγυπτίων και η πλειονότης αυτών που διαδήλωναν στην πλατεία Ταχρίρ τις τελευταίες βδομάδες, τη βγάζουν με λιγότερα από 2 δολάρια τη μέρα, η δεύτερη εκδοχή είναι καταφανώς και η επικρατέστερη.

Γύρω στα τέλη της δεκαετίας του ‘80 με αρχές του ’90, η Αίγυπτος, εξ αιτίας ενός χρέους της τάξης των 50 δις δολαρίων, αν και ξελαφρωμένου κατά 20 δις λόγω της συμμετοχής της στον πόλεμο του Κόλπου απ’ τη μεριά των «καλών», αναγκάστηκε, με αντάλλαγμα ένα καινούργιο δάνειο, να καθίσει στα θρανία του ΔΝΤ, όπως άλλωστε και η Τυνησία, το Μαρόκο, η Αλγερία, και η Ιορδανία, για να διδαχτεί τα καινούργια προγράμματα δομικής προσαρμογής, (Structural Adjustment Programs), στη νεο-φιλελεύθερη οικονομική θεολογία.

Στην αρχή, τα πράγματα ήταν λιγάκι χαλαρά και η κυβέρνηση διστακτική. Από το 2004 όμως και εντεύθεν, τα μαθήματα και οι προσπάθειες συμμόρφωσης εντατικοποιήθηκαν. Ο Μουμπάρακ διόρισε νέα κυβέρνηση, νέους υπουργούς, βγαλμένους από τα σπλάχνα του ίδιου του ΔΝΤ, ξεπούλησε όλες τις εμπορικές τράπεζες και τις κρατικές επιχειρήσεις σε ξένα συμφέροντα, μέχρι και η δική μας Τράπεζα Πειραιώς πήρε το μερτικό της, άνοιξε την αγορά του real estate, ευνόησε την κερδοσκοπία της γης, κατάργησε τους φόρους των αγοροπωλησιών, και ω! του θαύματος όλοι οι δείκτες, όπως αύξηση ΑΕΠ, (6% με 7%), και ξένες επενδύσεις άρχισαν να τραβούν την ανηφόρα. Η στατιστική κοινώς θριάμβευε. Δυστυχώς, μονόπαντα. Οι μισθοί από την άλλη μίκραιναν, οι επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό και τα καύσιμα αποσύρονταν και οι τιμές της βενζίνης πέταγαν στα ύψη.

Ο πληθωρισμός, της τάξης του 25% (2008), ανέβαζε τις τιμές βασικών αγαθών και κατέτρωγε το λαϊκό εισόδημα. Οι άνθρωποι περίμεναν με τις ώρες στις ουρές για ν’ αγοράσουν επιδοτούμενα τρόφιμα και οι εντάσεις, που κατά καιρούς ξεσπούσαν ήταν τέτοιες που μόνο το 2008 14 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην ουρά παλεύοντας για μια φρατζόλα ψωμί.

Τα γεγονότα της πλατείας Ταχρίρ δεν ήρθαν φυσικά από το πουθενά, αλλά αποτέλεσαν το επιστέγασμα μιας σειράς μικρότερων εξεγέρσεων που άρχισαν να ενεργοποιούνται από το 2004 και μετά, χρονιές που σημαδεύτηκαν, όπως είδαμε, από εκτεταμένες ιδιωτικοποιήσεις. Μόνο την τετραετία 2004-2008, πάνω από 1.7 εκατομμύρια εργαζόμενοι συμμετείχαν σε περισσότερες από 1,900 απεργιακές κινητοποιήσεις, διεκδικώντας ικανοποιητικούς μισθούς, πληρωμένους στην ώρα τους, επαναπρόσληψη των απολυθέντων, διανομή των κερδών, κι ανάμεσα σ’ αυτά και το τόσο ζωτικό επίδομα τροφής.

Η πιο σημαντική απεργία έλαβε χώρα τον Δεκέμβρη του 2006, στην πόλη Μαχάλα στο δέλτα του Νείλου, στην οποία συμμετείχαν 20,000 εργάτες από τις τοπικές υφαντουργίες. Κράτησε τρεις μέρες εν μέσω οδομαχιών και σκληρών συγκρούσεων με την αστυνομία, οι οποίες άφησαν πίσω τους και νεκρούς, ικανοποιήθηκαν κάποια αιτήματα, αλλά η σημαντικότερη κληρονομιά της ήταν ότι πυροδότησε το μεγαλύτερο από το 1940 κύμα απεργιών σ’ ολόκληρη τη χώρα και ξαναέβαλε στο τραπέζι την ανάγκη σύστασης ανεξάρτητων εργατικών ενώσεων.

Στη διάρκεια του επόμενου χρόνου, μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2007, οι απεργίες έφτασαν τις 650, ενώ οι συμμετέχοντες, από δημοσίους υπαλλήλους, εφοριακούς, εργαζόμενους στις μεταφορές, εργάτες της τσιμεντοβιομηχανίας, έως υπαλλήλους καθαριότητας και ψαράδες, άγγιξαν τους 200,000. Οι μαζικές παν-αιγυπτιακές απεργίες, οι καταλήψεις και οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν και καθ’ όλη τη διάρκεια του 2009 και 2010. Το ίδιο συνέβη και στις αγροτικές περιοχές, οι οποίες αντετίθεντο στις προθέσεις της κυβέρνησης για την επαναφορά της μεγάλης ιδιοκτησίας, κατά το πρότυπο της αποικιοκρατίας. Η κίνηση «6 Απρίλη» των νέων κατάφερε το 2008 να κινητοποιήσει 100,000 σε γενική απεργία. Ενώ, τον Δεκέμβρη του 2010 είδαμε τη δημιουργία του πρώτου ανεξάρτητου συνδικάτου των δημοσίων υπαλλήλων.

Η πλημμυρίδα των εξεγέρσεων που σάρωσε πρόσφατα τον αραβικό κόσμο μπορεί να ιδωθεί μόνο μέσα στο πλαίσιο των προγραμμάτων δομικού μετασχηματισμού που επιβλήθηκαν στις οικονομίες τους την ίδια εποχή με της Αιγύπτου, δηλαδή από τη δεκαετία του 1980 και μετά.

Τον Απρίλιο του 1989 ταραχές ξέσπασαν στην Ιορδανία, που έμειναν γνωστές ως οι εξεγέρσεις του ψωμιού. Ο βασιλιάς Χουσεΐν έκανε κάποιες παραχωρήσεις, αλλά οι ταραχές ξαναήρθαν στο προσκήνιο εφτά χρόνια αργότερα, στο νότο, όταν κατ’ απαίτηση του ΔΝΤ η κυβέρνηση κατάργησε την επιδότηση του ψωμιού, με αποτέλεσμα τον τριπλασιασμό της τιμής του. Όταν το κοινοβούλιο αρνήθηκε περαιτέρω παραχωρήσεις στο ΔΝΤ, ο βασιλιάς Χουσεΐν το απέπεμψε και κήρυξε τη χώρα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης. Η πιο αιματηρή διαμαρτυρία, με 200 νεκρούς, συνέβη το 1988 στην Αλγερία, εξ αιτίας πάλι των προγραμμάτων λιτότητας, της κατάργησης της επιδότησης των τροφίμων και των εκτεταμένων απολύσεων στις κρατικές επιχειρήσεις. Εξεγέρσεις για το ψωμί συνέβησαν το 1984 και στην Τυνησία. Ο πρόεδρος της χώρας Μπουργκίμπα για να τις καταστείλει κατέφυγε στο στρατό, ο οποίος τρία χρόνια αργότερα, στρεφόμενος εναντίον του, κατάφερε να τον ανατρέψει και να εγκαταστήσει τον Μπεν Άλι. Το 2008 χιλιάδες πάλι άνεργοι βγήκαν στους δρόμους, στο νότο, ζητώντας εργασία και το τέλος του νεποτισμού. Η συνέχεια, γνωστή.

Κι όμως, ως εάν το τριαντάχρονο αυτό μακελειό να επρόκειτο για ένα αναίτιο, φυσικό και τυχαίο συμβάν, ασύνδετο από τη συγκεκριμένη τριαντάχρονη οικονομική πολιτική του ΔΝΤ, την 1η του Φλεβάρη, ντυμένος την προβιά του φιλανθρώπου, ο αρχηγός του Στρος Καν εμφανίστηκε να υπόσχεται στους ήδη εξεγερμένους Αιγύπτιους νέα «βοήθεια», νέα δάνεια και νέες βελτιωμένες μεταρρυθμίσεις... Τι να πει κανείς!

Η τρόικα εκπαιδεύεται...

Άκουγα πριν λίγο το κολλητήρι τον Σασαχινίδη στις ειδήσεις, στο ράδιο, να κορδώνεται για την παραδοχή της τρόικας ότι είχε πέσει έξω στις αρχικές της εκτιμήσεις, και ότι δεν είχε εκτιμήσει σωστά τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης.

Πού είχε πέσει έξω η τρόικα;

Στον πληθωρισμό; Μπααα!

Στην ανεργία; Μπααα!

Στην ύφεση; Μπααα!

Τίποτε απ' όλα αυτά. Αυτά τα είχε προβλέψει σωστά. Απ' την ανάποδη, φυσικά.

Στην περαίωση έπεσε έξω η τρόικα.

Στην αρχή στράβωσε τη μούρη, μιας και μαθημένη στις μεγάλες λαμογιές, το 'φερε βαρύ να ξεπέσει στα ψιλικατζίδικα. Όχι, επέμενε, ο μάστορας, ο πρωθυπουργός. Να δεις που θα πιάσει και θα μαζέψουμε το χρήμα, ζεστό, ζεστό.

Μα, είναι ντροπής πράγματα αυτά, φέρεται να είπε η τρόικα, δια στόματος Σαχινίδη. Δεν είναι γραμμένα αυτά τα κόλπα στο manual, ούτε καν στα footnotes.

Στο πες, πες, όμως τι να κάνει, ενέδωσε η Παρθενόπη και έδωσε το πράσινο φως. Λεφτά είναι αυτά, και γυάλισε το λαίμαργο μάτι της.

Είδατε, που είχε πέσει έξω η τρόικα, επαναλάμβανε πασίχαρης ο Καραγκιόζης.Ένα δις μαζέψαμε πέρσι, κι άλλο ένα στο όπου νάναι.

Σιχαμένα σκουλήκια...

Φορολογία του κεφαλαίου στην ΕΕ από το 1995-2010

Στο ερώτημα του "Πώς δημιουργήθηκαν τα ελλείμματα" στη χώρα μας, πέρα από την επίσημη αντι-προεδρική απάντηση ότι τα δημιουργήσαμε εν ίσοις όροις όλοι μας, υπάρχει και μια άλλη, η οποία τα εντοπίζει στις συγκεκριμένες (κάργα-ταξικές) φορολογικές επιλογές των τελευταίων κυβερνήσεων και όχι μόνο αυτής του αντι-προέδρου.

Τα ελλείμματα δημιουργούνται είτε όταν ξοδεύεις περισσότερο από όσα εισπράττεις, είτε όταν εισπράττεις λιγότερα από όσα ξοδεύεις. Όσον αφορά δε το δεύτερο σκέλος, οι μικρότερες εισπράξεις μπορεί να οφείλονται είτε σε φοροδιαφυγή, είτε σε νόμιμες μειώσεις φόρων.

Η επιλογή των φοροελαφρύνσεων μπορεί να αφορά στα χαμηλότερα ή στα υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Οι λόγοι για τα μεν χαμηλά είναι αυτονόητοι, για δε τα υψηλά, δικαιολογούνται βάσει του ευφευρήματος ότι με τον τρόπο αυτό αυξάνονται οι επενδύσεις και επέρχεται η ευημερία, η ειδική των ευνοημένων στρωμάτων, αλλά και η γενική όλου του πληθυσμού, βάσει του έτερου δόγματος, αυτού τής προς τα κάτω διάχυσης του πλούτου.

Αν βλέπαμε τα παρακάτω διαγράμματα τα οποία δείχνουν:

το μεν ΠΡΩΤΟ, τη χρονική εξέλιξη του μέσου όρου του ανώτατου φορολογικού συντελεστή, για τα ΑΤΟΜΙΚΑ υψηλά εισοδήματα, στην ΕΕ-27 και στην ευρωζώνη,

το δε ΔΕΥΤΕΡΟ, την ίδια χρονική μεταβολή, αλλά για τις επιχειρήσεις, θα παρατηρούσαμε ότι αμφότερα βαίνουν μειούμενα.

Και το ερώτημα το οποίο επιθυμώ να θέσω είναι, γιατί η δεκαπεντάχρονη συνεχόμενη μείωση της φορολογίας του κεφαλαίου δεν ελάττωσε την ανεργία, και γιατί τα δημόσια ελλείμματα όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε πολλές καλές μεριές της ΕΕ-27, έφτασαν σ' αυτό εδώ το ύψος. Έλα ντε;

Στοιχεία: European Comission- Taxation and Customs Union-Taxation trends in the European Union-Main results- pp 9-10.

Recession is OVER!!!

Μετά λόγου τιμής, και εις γνώσιν όλων των συνεπειών του νόμου, είμαι στην ευχάριστη θέση να σάς ανακοινώσω ότι η ύφεση στη χώρα μας αποτελεί πλέον παρελθόν!

Τα κωλόχαρτα, μετά απουσίαν ενός και πλέον μηνός, επανήλθαν στις τουαλέτες των γραφείων μας!

Ο.ε.δ.

Αυξάνουν οι μετανάστες την ανεργία;

Το αντιμεταναστευτικό αίσθημα, παρά το γεγονός ότι περιορίζεται σε μια μειονότητα και όχι στο σύνολο του πληθυσμού, βρίσκεται σε έξαρση όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Αμερική, κυρίως λόγω της δραματικής οικονομικής κατάστασης αμφοτέρων των χωρών. Απόδειξη, ο νόμος που πέρασε στην Αριζόνα, όπου η αστυνομία θα μπορεί να συλλαμβάνει οποιονδήποτε υποπτεύεται ότι είναι ξένος χωρίς χαρτιά. Όπως επίσης και η σκέψη κατάργησης της απόδοσης αμερικανικής υπηκοότητας στα παιδιά τα οποία γεννιούνται σε αμερικανικό έδαφος, ανεξαρτήτως της κατάστασης νομιμότητας των γονιών τους.


Τα αισθήματα αυτά βασίζονται κυρίως στη (λανθασμένη) αντίληψη ότι οι μετανάστες κλέβουν τις δουλειές των γηγενών, και μάλιστα των λιγότερο ευνοημένων, ότι ρίχνουν τους μισθούς και ότι ευθύνονται για την περικοπή των κοινωνικών παροχών, γεγονός όμως που διαψεύδεται από τις μελέτες. Στις σημερινές συνθήκες, ο αριθμός των μεταναστών που φθάνουν κάθε χρόνο στις ΗΠΑ υπολογίζεται στα 1.25 εκατομμύρια, αριθμός ο οποίος αντιστοιχεί στο 40% της αύξησης του πληθυσμού. Το 30%-40% των νεοαφιχθέντων, έχουν όντως περάσει παράνομα στη χώρα, προερχόμενοι από το Μεξικό και την Κεντρική Αμερική.

Ας δούμε λοιπόν κατά πόσον οι μετανάστες κλέβουν όντως τις δουλειές. Η πρώτη εντύπωση είναι ότι όντως έτσι συμβαίνει, βάσει της απλής εφαρμογής του αξιώματος της προσφοράς και της ζήτησης, η οποία όμως κάνει το λάθος να υποθέτει ότι ενώ η προσφορά αυξάνει, η ζήτηση παραμένει σταθερή. Μελέτες δε επί μελετών έδειξαν ότι συμβαίνει το ακριβώς αντίθετο.

Μια από τις πλέον ενδελεχείς μελέτες επί του συγκεκριμένου αυτού ζητήματος έγινε από τον οικονομολόγο του Berkeley, David Card, ο οποίος χρησιμοποιώντας στοιχεία από την απογραφή του 2000 συνέκρινε την κατάσταση της αγοράς εργασίας σε 17 μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα των ΗΠΑ. Οι λόγοι ήταν οι εξής: Πρώτα στις πόλεις αυτές το μεταναστευτικό στοιχείο είναι πολύ υψηλό, κατά μέσο όρο στο 27% του πληθυσμού τους, που αντιστοιχεί στο μισό περίπου του εθνικού μέσου όρου. (Πόσο άραγε είναι διαφορετικό από αυτό της Ελλάδας;). Έτσι οποιαδήποτε επίδραση της μετανάστευσης στην αγορά εργασίας θα γινόταν φανερή κατά κύριο λόγο στις περιοχές αυτές. Επιπλέον, το ποσοστό των μεταναστών διαφέρει από πόλη σε πόλη του δείγματος, με τη Φιλαδέλφεια στο 8%, και το Los Angeles στο 35%.

Επομένως, αν οι μετανάστευες έκλεβαν όντως δουλειές από τους ντόπιους, τα πράγματα θα ήταν χειρότερα στο Los Angeles απ’ ότι στη Φιλαδέλφεια και μάλιστα για τους ντόπιους οι οποίοι απασχολούνται σε δουλειές με χαμηλή ή καθόλου εξειδίκευση όπως σερβιτόροι, οδοκαθαριστές, οδηγοί ταξί, κηπουροί κλπ. Ο Card όμως έδειξε, όπως και άλλοι μελετητές, χρησιμοποιώντας διαφορετική μεθοδολογία, ότι ανεξαρτήτως του πληθυσμού των μεταναστών, δεν υπάρχουν διαφορές από πόλη σε πόλη ανάμεσα στον αριθμό των συγκεκριμένων θέσεων εργασίας και στο ύψος των αντίστοιχων αμοιβών.

Ποια όμως εξήγηση υπάρχει γιαυτό;

Η εξήγηση βρίσκεται στο ότι οι μετανάστες δεν αυξάνουν απλώς την προσφορά εργασίας, αλλά και τη ζήτηση, διότι ταυτόχρονα καταναλώνουν, νοικιάζουν σπίτια και γραφεία, αγοράζουν αυτοκίνητα, γεγονός που ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να επενδύουν. Επιπλέον, οι μετανάστες στήνουν δικές τους επιχειρήσεις σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ότι οι γηγενείς. Και είναι γεγονός ότι πόλεις όπως το Miami, το Los Angeles και η Νέα Υόρκη έχουν να επιδείξουν αυξημένη επενδυτική δραστηριότητα. Επικαιροποιημένα δε στοιχεία για την περίοδο 2008-2009, δείχνουν την ίδια ακριβώς εικόνα.

Τι γίνεται όμως με το επιχείρημα ότι οι μετανάστες χρησιμοποιούν τις κοινωνικές παροχές, όπως εκπαίδευση και υγεία, χωρίς την αντίστοιχη καταβολή φόρων; Κι εδώ, τα στοιχεία πάλι δείχνουν προς την αντίθετη κατεύθυνση: οι περισσότεροι από τους μετανάστες χωρίς χαρτιά πληρώνουν περισσότερους φόρους από τις παροχές που απολαμβάνουν. Σύμφωνα με μελέτη των πανεπιστημίων Princeton και Γκουανταλαχάρα, τα ¾ των παράνομων μεξικανών είχαν κρατήσεις φόρων και κοινωνικής ασφάλισης, ενώ μόνο το 10% εξ αυτών έστελνε το παιδί του σε δημόσιο σχολείο και μόνο το 5% εξ αυτών έκανε χρήση των κουπονιών διατροφής και των επιδομάτων ανεργίας. Ο δε οργανισμός κοινωνικής ασφάλισης δήλωσε ότι για το 2007 το καθαρό κέρδος από τους παράνομους μετανάστες ανερχόταν σε $240 δις, στο 10% δηλαδή του ενεργητικού του. Η εξήγηση είναι απλή και αποδίδεται στην επισφαλή θέση που κατέχουν και στην εκμετάλλευση που υφίστανται.

Όσον αφορά λοιπόν τις ΗΠΑ, χώρα παραπλήσια με τη δική μας στα ποσοστά ροής παράνομων μεταναστών, οι μελέτες δείχνουν ότι δεν είναι οι τελευταίοι υπεύθυνοι για τη μαζική ανεργία και τις περικοπές κοινωνικών παροχών. Οι πραγματικοί υπεύθυνοι είναι αυτοί οι οποίοι πασχίζουν να καταστήσουν υπεύθυνους τους μετανάστες.

Στην Ελλάδα, υπάρχει καμιά αντίστοιχη μελέτη;;;

Στοιχεία από το άρθρο του Τruth-out: «Can We Please Stop Blaming Immigrants?» του Robert Pollin, who is a professor of economics and co-director of the Political Economy Research Institute (PERI) at the University of Massachusetts-Amherst.

Νέοι, μορφωμένοι και άνεργοι

Ένα από τα κοινά χαρακτηριστικά των τελευταίων εξεγέρσεων στην Τυνησία και Αίγυπτο ήταν ότι ξεκίνησαν αυθόρμητα από ανέργους ή υποαπασχολούμενους νέους, με αρκετούς από αυτούς σπουδαγμένους, με περγαμηνές και με πτυχία. Γεγονός εν μέρει κατανοητό, μια και οι χώρες της Βορείου Αφρικής και της Μέσης Ανατολής κατοικούνται κυρίως από νεαρόκοσμο, με περίπου το 60% του πληθυσμού να είναι ηλικίας κάτω των 30. Ήδη από καιρό, η Παγκόσμια Τράπεζα είχε βγάλει ραπόρτο με το οποίο προειδοποιούσε για την πολιτική επικινδυνότητα της συγκεκριμένης ηλικιακής κατηγορίας, χωρίς όμως μέχρι τώρα, παρά μόνο πρόσφατα, να έχει επιβεβαιωθεί. Ώσπου ήρθε η στιγμή που η φωτίτσα που καρβούνιασε το κορμί του Μπουαζίζι να φουντώσει τόσο, που να ξαπλωθεί μέχρι την άλλη μεριά της ηπείρου, στην Αίγυπτο, να περάσει απέναντι στη Συρία και Ιορδανία, και να πάρει να κατηφορίζει προς το νότο, μέχρι την Υεμένη.

Η ανεργία των νέων σε όλο τον αραβικό κόσμο είναι από τις μεγαλύτερες παγκοσμίως, αγγίζοντας κατά μέσο όρο το 25% του πληθυσμού των 30 και κάτω, ενώ όπως επισημαίνει ο αραβικός οργανισμός εργασίας η τάση είναι να αυξάνεται με μεγαλύτερο ρυθμό όμως ανάμεσα στους μορφωμένους, απ’ ότι ανάμεσα στους ανειδίκευτους.

Η Τυνησία δεν αποτελεί τη χειρότερη περίπτωση στο αραβικό κόσμο, όσον αφορά το μορφωτικό επίπεδο και το βαθμό φτώχειας των κατοίκων της. Παρ’ όλα αυτά η επίσημη συνολική ανεργία βρίσκεται στο 14%, ενώ γίνεται διπλάσια μεταξύ των νέων και ειδικά των μορφωμένων. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι μισοί περίπου από τους απόφοιτους πανεπιστημίου την περίοδο 2006-2007 δεν είχαν καταφέρει να βρουν δουλειά ένα χρόνο μετά την αποφοίτησή τους, υπολογιζόμενοι στους 336,000, για να δώσουμε ένα ενδεικτικό νούμερο.

Αλλά, ούτε κι από ξένες επενδύσεις στερήθηκε η χώρα, με τη διαφορά όμως ότι τα χρήματα και οι δουλειές εισέρεαν σταθερά στα παραθαλάσσια τουριστικά θέρετρα και γύρω από τα ξενοδοχεία, ενώ η ενδοχώρα παρέμενε στάσιμη, δίχως αναπτυξιακή προοπτική. Επόμενο ήταν οι περισσότεροι νέοι να μην έχουν και πολλές επιλογές, με την επακόλουθη κρίση να κάνει μια κατάσταση δύσκολη ακόμα δυσκολότερη.

Η Αίγυπτος από την άλλη, πάσχει κι αυτή από την ίδια ακριβώς αρρώστια· νέοι, μορφωμένοι και άνεργοι. Οι Αιγύπτιοι γονείς πασχίζουν πάρα πολύ, (σ’ αυτό δε, μοιάζουν πολύ με τους δικούς μας), να εξασφαλίσουν το μέλλον των παιδιών τους. Η ζήτηση πανεπιστημιακών σπουδών είναι πολύ μεγάλη, η εισαγωγή γίνεται μέσω ιδιαίτερα σκληρών παν-αιγυπτιακών εξετάσεων, και τα ιδιαίτερα μαθήματα, όπως κι εδώ, βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη. Δυστυχώς όμως, οι 700,000 που αποφοιτούν ετησίως από τα πανεπιστήμια βρίσκονται αντιμέτωποι με 200,000 μόνο θέσεις εργασίας, (στοιχεία του 2005), με αποτέλεσμα την υποαπασχόληση και τη διόγκωση της δυσαρέσκειας.

Στη Συρία η επίσημη ανεργία σ’ όλο τον πληθυσμό είναι στο 11%, (ανεπίσημα στο 20%), αλλά για τους απόφοιτους πανεπιστημίου τα πράγματα δεν είναι καλύτερα, αφού αναγκάζονται να παίρνουν πολύ κακοπληρωμένες δουλειές και φυσικά χωρίς συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι το 80% των αποφοίτων μπορεί να περιμένει ως και τέσσερα χρόνια για μια κανονική θέση εργασίας. Αρκετοί επιχειρούν να μεταναστεύσουν σε άλλα αραβικά κράτη, αλλά κι εκεί η κατάσταση δεν είναι καλύτερη.

Το εργασιακό αδιέξοδο όμως δεν αποτελεί προνόμιο των αραβικών χωρών μόνο, και τούτο παρά το γεγονός ότι το ΑΕΠ τα τελευταία χρόνια μεγεθυνόταν με πολύ μεγαλύτερους ρυθμούς απ’ ότι στη Δύση.

Μια ματιά και στην Ευρώπη δείχνει την ίδια ακριβώς τάση. Σύμφωνα με τη Eurostat, το Δεκέμβρη του 2009 η συνολική ανεργία των νέων, των κάτω των 25, ήταν 21% στην ευρωζώνη και 21.4% στην ΕΕ27, ενώ την ίδια περίοδο του 2008 τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 17% και 16.9% αντίστοιχα, δηλαδή εξ ίσου απογοητευτικά. Τα υψηλότερα ποσοστά δε, παρατηρήθηκαν στην Ισπανία (44.5%) και Λετονία (43.8%).

Στην Αγγλία σοκ προκάλεσε η δημοσίευση των πλέον πρόσφατων στατιστικών στοιχείων για την ανεργία των νέων πανεπιστημιακής μόρφωσης. Μέσα σ’ ένα χρόνο από το 11% σχεδόν διπλασιάστηκε, χτυπώντας ένα 20.3%. Έτσι δεν προκαλεί έκπληξη η διαπίστωση ότι ταυτόχρονα αυξάνεται και ο αριθμός αυτών που αναγκάζονται να εργαστούν σε θέσεις χαμηλής εξειδίκευσης όπως σερβιτόροι και ταμίες σε supermarkets.

Σ’ όλο τον κόσμο λοιπόν παρατηρείται το ίδιο σε γενικές γραμμές, φαινόμενο, το οποίο συνοψίζεται στην αναντιστοιχία ανάμεσα στις δεξιότητες των νέων που λαμβάνουν τριτοβάθμια εκπαίδευση και των δεξιοτήτων που (δεν) απαιτούνται, οδηγώντας έτσι στην ανεργία και την υποαπασχόληση.

Η δυσαρμονία αυτή θα μπορούσε ν’ αποδοθεί είτε στο ότι το μαζικό πανεπιστήμιο των μεταπολεμικών χρόνων έφτασε σε κάποιο ανώτατο όριο, είτε στο ότι η ίδια η οικονομία έφτασε σε κάποιο αντίστοιχο κατώτατο όριο, εξ αιτίας της αδυναμίας παραγωγής ικανών και εξειδικευμένων θέσεων εργασίας, ώστε να τους απορροφά. Δεδομένης της συνεχόμενης μείωσης των παραγωγικών θέσεων εργασίας στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη και της αντικατάστασής τους από θέσεις εργασίας στον τομέα των υπηρεσιών, θα λέγαμε ότι το πρόβλημα βρίσκεται από τη μεριά της οικονομίας και όχι από τη μεριά του πανεπιστημίου.

Και τι γίνεται επ’ αυτού; Ακριβώς το ανάποδο. Δηλαδή, αντί για τον αναπροσανατολισμό της οικονομίας, συρρικνώνονται τα πανεπιστήμια, με τον απλό τρόπο της εισαγωγής, και εκεί όπου ήδη υπάρχουν, της σημαντικής αύξησης των διδάκτρων. Η αντίστροφη μέτρηση για την επάνοδο στην εποχή όπου τα πανεπιστήμια προορίζονταν για την ελίτ έχει ήδη αρχίσει।

Αδελφοί Μουσουλμάνοι: δυο τρία πράγματα που ξέρω γι αυτούς

Οι αδελφοί μουσουλμάνοι αποτελούν το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, με αρκετές πιθανότητες να κερδίσει τις επόμενες εκλογές όποτε, και αν αυτές προκηρυχτούν. Το ότι όμως αποτελεί θρησκευτικό κόμμα και μάλιστα ισλαμικό εγείρει ποικίλους συνειρμούς που σχετίζονται με την επανάσταση των αγιατολαχ το 1979 στο Ιράν, ώστε πολλοί ν’ ανησυχούν για την πιθανότητα μελλοντικής του εξέλιξης από ήπιο και ειρηνικό κόμμα που είναι σήμερα, σε φονταμενταλιστικό.

Και μόνο το όνομα του Ισλάμ στην προμετωπίδα είναι αρκετό για να ενσπείρει ανησυχίες στην Αμερική κυρίως και στο Ισραήλ. Οι περισσότεροι όμως αναλυτές συμφωνούν ότι οι αδελφοί μουσουλμάνοι δεν συνιστούν τέτοιο κίνδυνο, πρώτα γιατί δεν διαθέτει χαρισματικούς ηγέτες, δεύτερο γιατί έχουν ακολουθήσει ως τα τώρα δημοκρατικές διαδικασίες στα εσωτερικά τους και τρίτο γιατί και η Αιγυπτιακή κοινωνία είναι περισσότερο κοσμική παρά θρησκευτική. Στις τελευταίες διαδηλώσεις τα αιτήματα του τεράστιου πλήθους ήταν αμιγώς δημοκρατικά, χωρίς ίχνος αναφορών σε ισλαμικού τύπου παρακλάδια. Αλλά και πάλι, κανείς δεν ξέρει, καταλήγουν.

Κανείς δεν το περίμενε ότι οι αδελφοί μουσουλμάνοι θα αναδεικνύονταν τόσο γρήγορα σε ρυθμιστές, οπότε τα ερωτήματα για την πολιτική τους ταυτότητα και το βαθμό αφοσίωσής τους στο Ισλάμ συνεχώς πληθαίνουν. Από τους αδαείς φυσικά, γιατί για τους ενήμερους, οι αδελφοί μουσουλμάνοι δεν είναι καινούργιοι στην πιάτσα και μάλιστα όχι και πολύ αθώοι.

Ο τρόπος που τους χρησιμοποίησαν οι δυτικοί σ’ όλα αυτά τα χρόνια της μετα-αποικιοκρατίας, δεν διαφέρει στην ουσία από τον τρόπο που οι αμερικανοί χρησιμοποίησαν τους μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν εναντίον των Ρώσων. Κι επειδή γνωρίζουν πολύ καλά εκ των υστέρων τι εισέπραξαν από αυτούς, έχουν κάθε δίκιο να ανησυχούν ότι κάποια στιγμή θα μπορούσαν τα πράγματα να έρθουν τούμπα και να πάθουν τα ίδια και χειρότερα και από τους «αδελφούς».

Η ομάδα αυτή, αντικομουνιστική και κοινωνικά συντηρητική γεννήθηκε το 1928, όπως είναι ήδη γνωστό, και αποτέλεσε τη μήτρα της Χαμάς και των διαφόρων φατριών στο Αφγανιστάν τα έτη του Ρωσο-Αφγανικού πολέμου στο διάστημα 1979-1989. Οι δε γεννήτορές τους, η «Κοινωνία της Προπαγάνδας και της Καθοδήγησης» χρησιμοποιήθηκαν από τους βρετανούς σαν αντίβαρο στη δράση των αντι-αποικιοκρατικών κινημάτων, όλο το διάστημα από το 1920 ως το 1950, άλλοτε σε αγαστή συνέργεια και άλλοτε σε αντιπαράθεση.

Όταν ο Νάσερ ανέλαβε με πραξικόπημα τα ηνία της χώρας το 1952, και έδωσε τέλος στην αποικιοκρατία, η αδελφότητα συνέχισε να δρα με τον ίδιο τρόπο, όπως και πριν, συνεργαζόμενη με τους αμερικανούς, αλλά και τους σαουδάραβες, οι οποίοι δεν ήταν και τόσο ευχαριστημένοι με τα σχέδια του Νάσερ περί της εγκαθίδρυσης ενός παν-αραβικού σοσιαλιστικού συνδέσμου.

Η αντι-κομουνιστική στόφα των αδελφών ήταν ότι έπρεπε για το κυνήγι των ντόπιων κομουνιστών, και τέτοιο κελεπούρι δεν ήταν δυνατόν να αφεθεί ανεκμετάλλευτο. Οι αμερικανοί με τη στάση τους αυτή όμως κατάφεραν να πολιτικοποιήσουν το Ισλάμ, ενέργεια για την οποία φαντάζομαι ότι θα πρέπει να έχουν μετανιώσει σήμερα πικρά.

Ο Νασέρ όμως δεν κάθισε με σταυρωμένα χέρια, εξαπέλυσε εναντίον τους κυνηγητό και μέχρι τα τέλη του ’50 και τις αρχές του ’60 τους είχε εντελώς καθυποτάξει. Μετά όμως από την ταπεινωτική ήττα του στον πόλεμο των έξι ημερών από το Ισραήλ το 1967, και τον ξεσηκωμό αριστερών και ριζοσπαστικών δυνάμεων, ο Νάσερ τους ξαναέβγαλε στο δρόμο με στόχο ακριβώς τους κοσμικούς αντιπάλους του.

Ο Σαντάτ, ο οποίος ακολούθησε τον Νάσερ το 1970 στην προεδρία, συνέχισε το ίδιο βιολί, με σκοπό να έχει τους αδελφούς μουσουλμάνους στην εφεδρεία εναντίον των αριστερών ομάδων που σήκωναν κεφάλι. Μάλιστα τους επέτρεψε, κατόπιν αμερικανικού αιτήματος, να στρατολογήσουν ομάδες ζηλωτών, τους επονομαζόμενους μουτζαχεντίν, για να προωθηθούν στο Αφγανιστάν το οποίο τότε βρισκόταν υπό σοβιετική κατοχή. Οι ισραηλινοί φυσικά δεν θέλησαν να χάσουν την ευκαιρία. Απευθύνθηκαν στον Σαντάτ και του ζήτησαν τη χάρη να στείλει μερικούς αδελφούς απ’ τους δικούς του ώστε να δημιουργήσουν αντιπερισπασμό στην Παλαιστίνη ενάντια στο κοσμικό PLO. Από τη δράση αυτή των αδελφών μουσουλμάνων, σχηματίστηκε η λεγόμενη Χαμάς.

Του Σαντάτ βέβαια, όλο αυτό το παιχνίδι δεν του βγήκε στο τέλος σε καλό. Οι ίδιοι αυτοί ισλαμιστές στράφηκαν αργότερα εναντίον του, το 1981, και οι αχάριστοι τον δολοφόνησαν.

Μετά απ’ όλα αυτά, η αδελφότης μόνο σκιά του εαυτού της φαντάζει σήμερα. Και τούτο γιατί στο μεσοδιάστημα, με τον Μουμπάρακ και την αλλαγή του δοεθνούς πολιτικού σκηνικού κανείς δεν βρέθηκε να ζητήσει τη βοήθειά της. Κι απ’ ότι φαίνεται, από την άποψη της προσφοράς "καλής θέλησης" υπηρεσιών, η αδελφότης θα παραμείνει στα αζήτητα.

Στοιχεία από το άρθρο του Brendan O’Neill: ‘What if the Muslim Brotherhood comes to power?’

Αίγυπτος: at the tipping point

Όταν οι αμερικανοί και οι πρόθυμοι σύμμαχοί τους πλειοδοτούσαν σε δημοκρατικά παραληρήματα για να φυτέψουν τη δημοκρατία στο Ιράκ και όχι ας πούμε στη Σαουδική Αραβία όπου ως γνωστόν το δέντρο της δημοκρατίας ήταν ήδη από καιρό ριζωμένο και μάλιστα βαθιά, δεν φαντάζονταν ότι 7 χρόνια μετά οι λαοί στη γείτονα περιοχή θα έβγαιναν στους δρόμους με το ίδιο ακριβώς αίτημα, της δημοκρατίας και ότι οι ακραιφνείς υποστηρικτές της δημοκρατίας στο Ιράκ θα αναγκάζονταν να υποστείλουν τη ρητορική τους στην περίπτωση της Αιγύπτου. Διότι, όπως καλά γνωρίζουν, άλλη είναι η ποιότητα της «δημοκρατίας» όταν επιβάλλεται από τα πάνω και με την κάνη των όπλων και άλλη όταν αποτελεί αίτημα από τα κάτω.

Οι αμερικανοί τα έχουν βρει όντως δύσκολα. Όλες αυτές οι μέρες η διπλωματία προχωρά με μικρά και προσεκτικά βήματα, πάνω σε τεντωμένο σκοινί σταθμίζοντας τις εξελίξεις και πράττοντας αναλόγως. Το διακύβευμα εδώ δεν είναι μόνο η Αίγυπτος, αλλά κι ολόκληρη η Μέση Ανατολή αν κάτι πάει στραβά. Αφ’ ενός, λοιπόν, αποφεύγει να ζητήσει την εδώ και τώρα παραίτηση του Μουμπάρακ για το φόβο ότι θα βρισκόταν πολλαπλώς εκτεθειμένη στην πιθανή επικράτηση ενός αντι-αμερικανικού και εχθρικού καθεστώτος, (η επικράτηση της Χαμάς στις εκλογές του 2006 δύσκολα μπορεί να χωνευτεί), αφ’ ετέρου, δεν της πάει και να τον στηρίξει ανοιχτά, διότι μια τέτοια απροκάλυπτη κίνηση θα ερχόταν σε αντίθεση με τις δεδηλωμένη, αλλά στην ουσία υποκριτική, προσήλωση της Αμερικής στις αξίες της δημοκρατίας, ελευθερίας κλπ, για τις οποίες τόσο πολύ κόπτεται.

Έτσι στις τελευταίες του δηλώσεις ο Ομπάμα από τη μια ονομάζει τον Μουμπάρακ πατριώτη και τον ευχαριστεί για την μέχρι τούδε συνεργασία τους, από την άλλη, του ζητάει να ακούσει προσεκτικά τον λαό και να πάρει τις σωστές αποφάσεις, χωρίς να τις κατονομάζει, για μια ειρηνική μετάβαση μέχρι την προκήρυξη εκλογών. Δηλαδή, ανάλογα με το πώς εξελίσσονται τα πράγματα στους δρόμους, δείχνει σιγά-σιγά να τον αδειάζει. Όχι όμως και εντελώς.

Οι διαδηλωτές εν τω μεταξύ δεν φεύγουν και συνεχίζουν να ξενυχτούν στην Ταχρίρ, αντιτιθέμενοι σε κάθε είδους διαπραγμάτευση πριν την παραίτηση Μουμπάρακ. Η πιθανότητα διαπραγμάτευσης βρίσκει επίσης αντίθετους τον ElBaradei, τους αδελφούς μουσουλμάνους, καθώς και τα περισσότερα μισο-πεθαμένα κόμματα της αντιπολίτευσης, καθότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα έστελνε τον κόσμο στα σπίτια του, η εξέγερση θα ξεφούσκωνε σε μερικές αναιμικές μικρο-μεταρρυθμίσεις και το καθεστώς, στην καλύτερη περίπτωση θα πήγαινε σε άλλα, αλλά του ιδίου φυράματος, χέρια. Παρά ταύτα αντιπροσωπεία κάποιων μικρών κομμάτων και της ομάδας σοφών που έχει συγκροτηθεί από 16 «εξέχοντα» μέλη της ελίτ, συναντήθηκαν σήμερα σε μια πρώτη επαφή με τον Ομάρ Σουλεϊμάν, με αιχμή της συζήτησης το άρθρο 139 του συντάγματος το οποίο προβλέπει ανάληψη των καθηκόντων από τον αντι-πρόεδρο σε περίπτωση παραίτησης του προέδρου.

Έτσι μέχρι τώρα, ο Μουμπάρακ αρνείται να παραιτηθεί. Είναι πράγματι πατριώτης όπως τον αποκάλεσε ο Ομπάμα, και φοβάται την επόμενη μέρα και το πιθανό χάος, είναι μήπως η τεράστια περιουσία του, υπολογιζόμενη στα 750 δις δολάρια που θέλει πρώτα να διασφαλίσει; Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει. Οι διαδηλωτές από την άλλη, παραμένουν ανυποχώρητοι ως προς την έναρξη διαπραγματεύσεων πριν την παραίτηση Μουμπάρακ, ποντάροντας στον τεράστιο όγκο τους και στο ανυποχώρητο φρόνημα, ο Ομπάμα ακόμα δεν αποφασίζει να σκληρύνει τη στάση του, ενώ ο στρατός παραμένει το μεγάλο άγνωστο χαρτί.

Στην πραγματικότητα ο στρατός διχασμένος από εσωτερικές αντιφάσεις, κάθε άλλο παρά ενιαίος είναι. Από τη μια μεριά έχουμε τους στρατηγούς της προεδρικής φρουράς και της αεροπορίας οι οποίοι αποτελούν την ελίτ και παραμένουν πιστοί στον αρχηγό, από την άλλη υπάρχει ο υπόλοιπος στρατός ο οποίος δεν είναι διατεθειμένος να υπακούσει, εξ ου και η παρουσία του υπουργού των ενόπλων δυνάμεων ανάμεσα στο πλήθος της Ταχρίρ τις προηγούμενες μέρες.

Η Αίγυπτος αυτή τη στιγμή βρίσκεται στο λεγόμενο «tipping point», χωρίς κανείς να μπορεί να προβλέψει προς τα πού θα κάτσει η κατάσταση, και ποιανού το χαρτί θα αποδειχθεί ισχυρότερο. Ο χρόνος όμως πιέζει και ο κόσμος μένει άγρυπνος και τα λεφτά τελειώνουν...

Υ.Γ1. Οι εξελίξεις έτρεξαν γρηγορότερα από το ποστ. Ο Μουμπάρακ αντικατέστησε τoυς αρχηγούς του κυβερνώντος κόμματος, μαζί και τον γιο του Gamal, σαν μια ακόμα παραχώρηση στους διαδηλωτές.

Y.Γ2. Σύμφωνα με το Associated Press: CAIRO - State TV reports that President Hosni Mubarak has resigned as head of Egypt's ruling party. However, Mubarak still continues as the nation's president.

Άρα, συνεχίζουμε...

Υ.Γ3. Σχετικά με την Αιγυπτιακή αντιπολίτευση δείτε το ποστ της L'Enfant de la Haute mer.

Μετά τον Μουμπάρακ τι;

Το ex-"σοσιαλιστικό" μουλάρι Μουμπάρακ στύλωσε τα ποδάρια και δεν λέει να το κουνήσει, παρ’ ότι η χώρα του οδηγείται αυτή τη στιγμή σε εμφύλιο σπαραγμό. Τι μπορεί άραγε να εξηγήσει την επιμονή του 82-χρονου και κατά πάσα πιθανότητα καρκινοπαθή γέροντα να κερδίσει μερικούς ακόμα μήνες στην εξουσία, κινδυνεύοντας να βυθίσει τη χώρα σε μια παρατεταμένη αιματοχυσία; Παίρνοντας σαν δεδομένο ότι θα τηρήσει την υπόσχεσή του να αποσυρθεί οριστικά τον Σεπτέμβρη, είναι προφανές ότι στους μήνες που μεσολαβούν θα επιδιώξει να τακτοποιήσει σημαντικές εκκρεμότητες που κατά πάσα πιθανότητα έχουν να κάνουν με τη διάδοχη κατάσταση και κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το γεγονός ότι στις διαπραγματεύσεις μπορεί να συμμετέχουν και ξένες δυνάμεις. Το ότι η αμερικανίδα πρέσβειρα των ΗΠΑ Margaret Skobey όπως και άλλοι ανώτεροι αμερικανοί αξιωματούχοι ήρθαν σε επαφή με τον Elbaradei και το ότι οι αδελφοί μουσουλμάνοι ανέθεσαν στον τελευταίο να διαπραγματευθεί και εξ εν ονόματος αυτών, είναι γεγονός.

Για άλλη μια φορά οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών πιάνονται στον ύπνο και για μια άλλη φορά σέρνονται από τα γεγονότα που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι βέβαιο ότι θα τους ξεπεράσουν. Με την απώλεια της Αιγύπτου, οι ΗΠΑ χάνουν ένα πολύτιμο σύμμαχο στη Μέση Ανατολή, το ίδιο και το Ισραήλ.

Οι αδελφοί μουσουλμάνοι είναι το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το οποίο αν και στην παρανομία, καθ’ ότι θρησκευτικό, κατέλαβε το 20% των θέσεων στο αιγυπτιακό κοινοβούλιο εφαρμόζοντας το κόλπο των ατομικών και ανεξάρτητων υποψηφιοτήτων. Η δημοφιλία του, κυρίως ανάμεσα στους φτωχούς των πόλεων συνίσταται στα εκτεταμένα δίκτυα περίθαλψης και κοινωνικής πρόνοιας που διαθέτει.

Σε επικείμενες εκλογές, μετά την αποχώρηση Μουμπάρακ, αν δεν προλάβουν οι μυστικές υπηρεσίες να οργανώσουν κόβοντας και ράβοντας απ’ εδώ κι απ’ εκεί, ένα κάποιο περισσότερο δυτικόστροφο κόμμα που να ταιριάζει στα γούστα του στρατού και της κοσμικής μεσαίας τάξης, αποψιλωμένης είναι αλήθεια τις τελευταίες δεκαετίες με τη νεοφιλελεύθερη στροφή του Μουμπάρακ, η οποία δημιούργησε λίγους πολύ πλούσιους και πολλούς πολύ φτωχούς, οι αδελφοί μουσουλμάνοι είναι σίγουρο ότι θα κληθούν να κυβερνήσουν. Κι εδώ αρχίζουν τα δύσκολα, μιας και όλοι το ‘χουν σίγουρο πως οι συσχετισμοί στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, δεν θα είναι οι ίδιοι όπως με πριν.

Οι αδελφοί μουσουλμάνοι αν και μετριοπαθείς ισλαμιστές σήμερα, έχοντας στο παρελθόν «διαγραφεί» από τα φυσικά τους τέκνα Χαμάς, Χεσμπολά και Αλ Κάιντα, με τη δικαιολογία ότι ήταν εξαιρετικά ήπιοι και ενεργούμενα του Μουμπάρακ και της Αμερικής, εγείρουν φόβους ότι άμα τη αναλήψει του κυβερνητικού θώκου μπορεί να μεταλλαχτούν σύντομα προς το ισλαμικότερον. Προς το παρόν κρατούν χαμηλό προφίλ και βάζουν μπροστά τον κοσμικό και δυτικόφρονα ElBaradei να διαλαλεί στα αμερικανικά μέσα ότι δεν πρόκειται να εφαρμοστεί κανένας ισλαμικός νόμος και ότι οι αδελφοί μουσουλμάνοι δεν έχουν καμιά σχέση με Ιράκ, Αφγανιστάν ή το επάρατο Ιράν, προφανώς για να μην εγείρουν αντι-ισλαμικά φοβικά σύνδρομα και η όλη προσπάθεια πατώσει εν τη γενέσει της. Αλλά κανείς δεν δίνει εγγυήσεις για το μέλλον, ότι δηλαδή δεν θα επικρατήσουν στην πορεία περισσότερο φονταμενταλιστικές φωνές.

Το πιο πιθανόν είναι ότι οι αδελφοί, ακόμα και αν παραμείνουν ως έχουν, κάπως όπως οι μετριοπαθείς ισλαμιστές του Ερντογάν δηλαδή, και κρατήσουν την σημερινή τους δέσμευση για ένα δημοκρατικό καθεστώς, δεν θα τηρήσουν την ίδια φιλική στάση με το Ισραήλ. Θα ανοίξουν τα σύνορα με τη Γάζα, θα κόψουν τις ανενόχλητες βόλτες και τα πήγαιν’ έλα των ισραηλινών στο Σουέζ, και θα περιορίσουν την οικονομική συνεργασία. Μια τέτοια στροφή πιθανόν να παρασύρει και την Ιορδανία ώστε να επανεξετάσει τη στάση της με το Ισραήλ, ίσως και άλλα κράτη της ευρύτερης περιοχής.

Πάντως ότι και να γίνει, με τα σημερινά δεδομένα, ο χάρτης της μέσης ανατολής δεν θα είναι ο ίδιος όπως παλιά. Και το Ισραήλ περισσότερο από ποτέ θα βρεθεί στριμωγμένο.

Μαθητεία στην ανυπακοή

Ισπανοί και Έλληνες, πέρα από τα χρέη, τα ελλείμματα, και την επικείμενη χρεοκοπία, βρέθηκαν να έχουν να αντιμετωπίσουν και την πλήρη απαγόρευση του καπνίσματος σε όλους τους δημόσιους χώρους. Οι Ισπανοί, από την 2^η μέρα του χρόνου. Εμείς, οσονούπω, μιας και η εφαρμογή του νόμου στην πρώτη του φάση άρχισε να μπάζει από νωρίς νερά.

«Για δες καιρό που διάλεξαν να …κόψω το τσιγάρο», θα μπορούσε να πει γεμάτος καημό τόσο ο στριμωγμένος Ισπανός, όσο και ο στριμωγμένος Έλληνας. Η συγκυρία επιβολής του μέτρου δεν θα μπορούσε να ήταν πιο άστοχη. Ή δεν ήταν; Μάλλον το δεύτερο, αν αναλογιστεί κανείς πόσο μειώνονται τα αντανακλαστικά αντίδρασης των πληττομένων εξ αιτίας μιας καταιγιστικής επιβολής περιορισμών και μέτρων που ανατρέπουν άρδην και προς το χειρότερο θεμελιώδεις συνιστώσες του βίου, όπως είναι η εργασία, για παράδειγμα.

Ο νόμος στην Ισπανία είναι τόσο περιοριστικός ώστε στο τέλος καταντάει και γελοίος. Το κάπνισμα δεν απαγορεύεται μόνο στους κλειστούς χώρους, αλλά και σε ανοιχτές περιοχές ίσες με 150 τετραγωνικά μέτρα, και όχι ας πούμε149, μπροστά από σχολεία, νοσοκομεία και παιδικές χαρές, ή σε όσες οριοθετούνται από δυο τουλάχιστον τοίχους, εγείροντας ποικίλα ερωτήματα σχετικά με το αν η απαγόρευση ισχύει και για τις στάσεις λεωφορείων, υπόστεγα σταθμών λεωφορείων και τρένων, στάδια, παραλίες με τέντες και άλλα τέτοια ευτράπελα, ή ακόμα και φιλοσοφικές απορίες για το τι συνιστά «ανοιχτό» και τι «κλειστό».

Θες πάλι η συγκυρία, οι Ισπανοί με πρόσχημα το τσιγάρο οργανώθηκαν και αντέδρασαν καλώντας σε ανυπακοή. Κάποιοι ιδιοκτήτες μπαρ και χώρων εστίασης ανάρτησαν πινακίδες στις εισόδους με την ένδειξη ότι το κάπνισμα επιτρέπεται, άλλοι κάλεσαν σε μαζικές διαδηλώσεις, τα Κανάρια νησιά σήκωσαν σύσσωμα τη σημαία της ανταρσίας, άλλοι έφτιαξαν γαστρονομικούς ομίλους για να ξεφύγουν από την εμβέλεια του νόμου, κι όλα αυτά όχι μόνο σαν ένδειξη υπεράσπισης της ελευθερίας των ατομικών επιλογών, αλλά και σαν αντίδραση στην επιχείρηση μεταφοράς του πεδίου αντιπαράθεσης πέρα από τα ζωτικής σημασίας προβλήματα του ισπανικού λαού.

Το σήκωμα της μπάρας στα διόδια, όπως και η παραβίαση του αντικαπνιστικού νόμου, μπορεί να μην συνιστούν per se επαναστατικές πράξεις, μπορεί να μην διαπνέονται από ταξικά χαρακτηριστικά, μπορεί να μην φέρνουν το σοσιαλισμό στον κοντινό ορίζοντα, αποτελούν όμως για πρώην φιλήσυχους και νομοταγείς πολίτες μια πρώτη δοκιμή, μια πρώτη πρόβα στο πώς εφαρμόζεται στην πράξη η ανυπακοή ενάντια στην κρατική αυθαιρεσία. Και μια τέτοια μαθητεία μπορεί να αποβεί στο μέλλον ιδιαίτερα χρήσιμη.

Αξιολόγηση των μηχανισμών αξιολόγησης των πανεπιστημίων

Όπως κάθε προϊόν, που φιλοδοξεί να κάνει καριέρα στην αγορά πρέπει πρωτίστως να πιστοποιηθεί, έτσι και η εκπαίδευση, ειδικά η τριτοβάθμια, προτού αναβαπτιστεί στο καθαρτήριο λουτρό της αγοράς, οφείλει προηγουμένως να αξιολογηθεί και να τιμολογηθεί, έτσι ώστε οι επίδοξοι αγοραστές/επενδυτές να γνωρίζουν επακριβώς την αξία της επένδυσης, το ρίσκο που θα αναλάβουν, ως και τις μελλοντικές αποδόσεις των κεφαλαίων τους.

Αν για τα κοινά εμπορεύματα και τις υπηρεσίες υπάρχει η πιστοποίηση κατά ISO, για το τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό προϊόν, το πρωτόκολλο πιστοποίησης, ως και οι πιστοποιημένοι οργανισμοί που θα δικαιούνται να πιστοποιούν δεν έχουν εισέτι πιστοποιηθεί…

Αντ’ αυτών, στη μεταβατική αυτή κατάσταση, χρέη άτυπης πιστοποίησης των ανά την υφήλιο πανεπιστημιακών ιδρυμάτων έχουν αναλάβει αρκετοί καλοθελητές, με προεξάρχοντες τους 1) QS World University rankings, 2) Academic Ranking of World Universities (του πανεπιστημίου της Σαγκάης), και 3) THE World University Rankings (των TIMES), οι οποίοι και θα μας απασχολήσουν στη συνέχεια.

Για να μπορέσει η επιχείρηση lifting, (κοινώς μεταρρύθμιση) να εφαρμοστεί και στα ελληνικά πανεπιστήμια, ώστε να βγαίνουν πλέον ευπρόσωπα στην αγορά, εξαπολύθηκε μια άγρια εκστρατεία σπίλωσης η οποία συν τοις άλλοις, αλίευε επιχειρήματα και από τη θέση που αυτά κατείχαν στους πίνακες κατάταξης των προαναφερθέντων μηχανισμών αξιολόγησης.

Μηχανισμοί αξιολόγησης και ελληνικά πανεπιστήμια

Ας δούμε λοιπόν από κοντά, ποια είναι αυτά τα κριτήρια.

1) Ο QS World University rankings αξιολογεί συνολικά ένα πανεπιστήμιο σύμφωνα με α) τη φήμη που έχει στην ακαδημαϊκή κοινότητα, με στατιστικό βάρος 40%, β) τη γνώμη που έχουν σχηματίσει οι εργοδότες για τους αποφοίτους του, με 10%, (γ) τον αριθμό των αναφορών ανά ερευνητή για τις εργασίες που παράγονται σ’ αυτό, με ένα 20%), δ) την αναλογία φοιτητών προς διδάσκοντες, με 20%, ε) τον αριθμό των αλλοδαπών φοιτητών που σπουδάζουν εκεί, με 5%, και ζ) τον αριθμό των αλλοδαπών καθηγητών που προσελκύει, μ’ άλλο ένα 5%.

Σύμφωνα με το πρώτο κριτήριο, είναι φανερό ότι ευνοούνται τα μεγάλα πανεπιστήμια, μιας και λόγω εκτοπίσματος έχουν περισσότερες πιθανότητες να γίνουν γνωστά. Σύμφωνα με το δεύτερο, ευνοούνται εκείνα τα οποία εδρεύουν σε ανεπτυγμένες καπιταλιστικές οικονομίες και αγορές, σύμφωνα με το τρίτο, αυτά στα οποία υπάρχει ικανή χρηματοδότηση για τη διεξαγωγή έρευνας και για πρόσληψη διδακτικού προσωπικού, ενώ σύμφωνα με τα δυο τελευταία κριτήρια, ευνοούνται τα αγγλοσαξονικά πανεπιστήμια, κυρίως λόγω γλώσσας. Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι το 65% των πρώτων 100 θέσεων του πίνακα καταλαμβάνεται από αγγλόφωνα πανεπιστήμια.

Από την Ελλάδα, το Καποδιστριακό, η ΑΣΟΕΕ, το Μετσόβιο, και το Αριστοτέλειο, παρά την οπισθοδρομική παραγωγική δομή της χώρας, την σχεδόν ανύπαρκτη χρηματοδότηση της έρευνας, (με ποσοστό, το μικρότερο εντός ΕΕ), και παρά το μειονέκτημα της γλώσσας, βρίσκονται στην ομάδα 201-300, ενώ με μόνο το κριτήριο της ακαδημαϊκής επίδοσης πλησιάζουν τη 200^η, αφήνοντας ξωπίσω τους πανεπιστήμια ολκής, όπως το Tufts, το Stony Brook, την École Normale Supérieure de Lyon, το Vanderbild, το George Washington, το πανεπιστήμιο του Essex, το πανεπιστήμιο του Reading, το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι, και άλλα ων ουκ έστιν αριθμός. Το δε ΕΜΠ, στην κατηγορία των τεχνολογικών ιδρυμάτων, βρίσκεται μια ανάσα μόνο από την εκατοστή.

2) Οι πίνακες του πανεπιστημίου της Σαγκάης καταρτίζονται με βάση κριτήρια τα οποία απευθύνονται στα θετικής κατεύθυνσης, κυρίως ελίτ και πλούσια πανεπιστήμια. Εδώ, λαμβάνονται υπ’ όψιν ο αριθμός των καθηγητών κατόχων βραβείων Νόμπελ, ο αριθμός των αποφοίτων με βραβείο Νόμπελ επίσης, ο αριθμός των διδασκόντων με τις περισσότερες αναφορές στο έργο τους, ο αριθμός των εργασιών που έχουν δημοσιευτεί στα υψηλού κύρους περιοδικά Nature και Science, καθώς και ο συνολικός αριθμός των δημοσιεύσεων σε έγκυρα επιστημονικά περιοδικά.

Παρ’ όλα αυτά, και παρά το γεγονός ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια δύσκολα θα εύρισκαν τους πόρους για την πρόσληψη βραβείων Νόμπελ, το Καποδιστριακό τα καταφέρνει να βρίσκεται στην ομάδα 201-300, παρέα με πολύ γνωστά πανεπιστήμια.

3) Η κατάταξη κατά TIMES είναι η μοναδική η οποία επιχειρεί να μετρήσει(!) την ποιότητα της διδασκαλίας, με συντελεστή μάλιστα ίσο με 30%. Πέρα από τον όγκο της ερευνητικής δραστηριότητας, τη φήμη, και τον αριθμό των αλλοδαπών φοιτητών, λαμβάνει επίσης υπ’ όψιν της και τα εισοδήματα του πανεπιστημίου από παροχή υπηρεσιών προς τη βιομηχανία, με ένα μικρό προς το παρόν ποσοστό, (2,5%). Στον κατάλογο αυτό, όπου περιλαμβάνονται μόνο τα πρώτα 200 πανεπιστήμια, τα ελληνικά απουσιάζουν.

«Το να βρίσκεται κάποιο πανεπιστήμιο συστηματικά στις πρώτες 20 θέσεις, είναι κάτι το πολύ σημαντικό, αλλά κι αυτά που απαντώνται στις πρώτες 300, αν σκεφτούμε ότι υπάρχουν γύρω στα 20,000 πανεπιστήμια παγκοσμίως, είναι εξ ίσου σημαντικό, και δείχνει αξιόλογη συμμετοχή στην παγκόσμια διανοητική αγορά», λέει ένας ειδικός επί των αξιολογήσεων.

Έτσι με βάση τα προαναφερθέντα κριτήρια, οι ακαδημαϊκές και ερευνητικές περγαμηνές των ελληνικών πανεπιστημίων παρουσιάζουν μια αρκετά ευπρεπή εικόνα, τέτοια που να μην δικαιολογεί το μέγεθος του εξευτελισμού που υφίστανται.

Ασάφεια και παραπλάνηση

Πόσο σοβαρά όμως πρέπει να παίρνουμε τις εν λόγω κατατάξεις; Όχι και πολύ, αποφαίνονται οι ειδικοί, μιας και σύμφωνα με τον Αϊνστάιν «ό,τι μπορεί να μετρηθεί, δεν σημαίνει ότι «μετράει», ούτε ό,τι «μετράει» μπορεί τελικά να μετρηθεί». Και οι εφαρμοζόμενες μεθοδολογίες μπάζουν νερά από παντού.

Για παράδειγμα πώς ένα ποιοτικό μέγεθος, όπως η διδασκαλία, μπορεί κανείς να το καταστήσει ποσοτικό και να το μετρήσει ακριβώς;

Επίσης κάποιοι δείκτες είναι πολύ ευαίσθητοι στο «θόρυβο», εξ αιτίας ενός μικρού στατιστικού δείγματος, όπως για παράδειγμα η κατάταξη με βάση τους κατόχους βραβείου Νόμπελ στο διδακτικό προσωπικό, όπως ορίζει η μέθοδος της Σαγκάης.

Μια άλλη ιδιότητα των κατατάξεων είναι ότι η κατανομή του αριθμού των πανεπιστημίων με βάση τη βαθμολογία τους παρουσιάζει «μακριές ουρές», δηλαδή πέρα από τα λίγα πανεπιστήμια της πολύ υψηλής βαθμολογίας που βρίσκονται στην κορυφή, τα περισσότερα απ’ τα υπόλοιπα είναι απλωμένα σε παρεμφερείς βαθμολογίες, έτσι ώστε μια μικρή διαφοροποίηση σε ένα μόνο κριτήριο να μπορεί την επόμενη χρονιά να τα σπρώξει έως και 100 θέσεις παραπάνω ή παρακάτω.

Το κυριότερο όμως είναι ότι η ίδια η προοπτική μέτρησης των επιδόσεων θέτει σε κίνηση και τον μηχανισμό χειρισμού τους. Δηλαδή, για να μπορέσουν τα πανεπιστήμια να κερδίζουν θέσεις, εφαρμόζουν κάτι ανάλογο με τα «greek statistics».

Επίσης, όλες οι μεθοδολογίες καταρτίζονται με ένα συγκεκριμένο μοντέλο για το τι συνιστά «καλό» πανεπιστήμιο, που φυσικά είναι το Harvard και μόνο το Harvard. Διαφορετικοί ορισμοί, όπως είναι φυσιολογικό θα θεσπίσουν και διαφορετικά κριτήρια, απ’ όπου θα προκύψουν και διαφορετικές κατατάξεις.

Η κατάταξη όμως δεν είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Δηλαδή η άνοδος ενός πανεπιστημίου στον πίνακα, δεν σημαίνει τον αυτόματο υποβιβασμό κάποιου άλλου. Πολύ απλά, ένα πανεπιστήμιο μπορεί να χάνει θέσεις, όχι λόγω υστέρησης σε επιδόσεις, αλλά διότι κάποια άλλα, όπως για παράδειγμα τα ασιατικά, εισέρχονται δυναμικότερα στην αρένα και το προσπερνούν.

Συμπερασματικά, αφ΄ ενός οι μηχανισμοί αξιολόγησης δεν αντανακλούν ποιότητες per se, αφ’ ετέρου, όσα επιχειρήματα αντλούνται από αυτούς για ν’ απαξιώσουν τα ελληνικά πανεπιστήμια, δεν στηρίζονται και σε πολύ υγιείς βάσεις.

Η Θεωρία και η Πράξη της εξέγερσης

Οι δυο επιτυχημένες εξεγέρσεις, πρώτα στην Τυνησία και μετά στην Αίγυπτο, που απ' ότι όλα δείχνουν θα είναι κι αυτή επιτυχημένη, πέρα από τις διαφορές τους, μοιράζονται και αρκετά κοινά στοιχεία, τα οποία εντοπίζονται όχι στο παρόμοιο κοινωνικο-πολιτικό υπόβαθρο των εν λόγω χωρών, αλλά στον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν

Μέχρι τώρα διαδεδομένη ήταν η πεποίθηση ότι κανένα απολυταρχικό καθεστώς δεν μπορεί ν' ανατραπεί αν δεν υπάρχει από κάτω μια οργανωμένη και συνεκτική αντιπολίτευση, κι επειδή σε απολυταρχικά, ή ψευδο-δημοκρατικά καθεστώτα η αντιπολίτευση είναι εκ προιμίου ανύπαρκτη, η πίστη αυτή ήταν καλά εδραιωμένη.

Μέχρι πριν λίγες μέρες, όμως. Η αντιπολίτευση στην Τυνησία ήταν από τις πιοαποδυναμωμένες στον αραβικό κόσμο, χωρις τα τρία μικρά κόμματα από τα οποία απαρτίζεται και το εξόριστο ισλαμικό κόμμα, να έχουν παίξει κάποιο ρόλο στην άσκηση πίεσης προς την μέχρι πρότινος κυβέρνηση του Μπεν Άλι. Το ίδιο συνέβη και με τις εργατικές ενώσεις και τα επαγγελματικά συνδικάτα, τα οποία δεν είχαν τη δυνατότητα να αναπληρώσουν το οργανωτικό κενό. Η εξέγερση ήταν αυθόρμητη, μαζική και ανοργάνωτη. Και παρά ταύτα επίμονη και αποτελεσματική.

Τα πράγματα εξελίχθηκαν πάνω στο ίδιο πάνω κάτω μοτίβο και στην Αίγυπτο. Οι δρόμοι πλημμύρισαν αυθόρμητα από νέους, σε απάντηση των εξεγερμένων ομηλίκων τους στην Τυνησία, με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, το κυριότερο αντιπολιτευτικό κόμμα, να παραμένουν αναποφάσιστοι στο σκοτάδι για αρκετές μέρες μετά και να τρέχουν στο κατόπι να προλάβουν.

Η αντιπολίτευση από δω και μπρος, κάτω από την πίεση των γεγονότων θα επισπεύσει τις διαδικασίες και θα καταφέρει να συγκροτηθεί εντός των προθεσμιών. Άλλωστε, δεν μπορεί να κάνει κι αλλιώς.

Βέβαια, και των Τυνησιων και των Αιγυπτίων τους πήρε κοντά τριάντα χρόνια για να καταλάβουν ότι μια ανατροπή μπορεί να συμβεί και αντίθετα απ' ότι λένε τα βιβλία με τη θεωρία. Εμείς εδώ τι λέμε; Τι θα ψηφίσουμε; Θεωρία ή Πράξη;

Τι είναι το άσυλο;

«Τα πανεπιστήμια είναι για να γίνονται μαθήματα. Τι άλλο; Δεν υπάρχει άλλο. Ή μαθήματα ή βρωμοδουλειές. Διότι, για ποιο λόγο να υπάρχει το άσυλο, αν όχι για να καλύπτει τους παρανομούντες, μιας και η ελεύθερη διακίνηση των ιδεών υφίσταται έτσι κι αλλιώς σ’ ολόκληρη την κοινωνία, είτε μέσα είτε έξω από τα πανεπιστήμια; Οπότε τι να το κάνουμε το άσυλο; Να προστατεύσει τι;».

Αυτά λίγο πολύ διακηρύττουν οι συνήθεις «θεματοφύλακες της λογικής», που χειρίζονται με επιδεξιότητα το λάστιχο των εννοιών, τεντώνοντάς τις και παραμορφώνοντάς τις, ώστε να έρχονται πάντα στα μέτρα αυτών που εκ προοιμίου ισχυρίζονται ως λογικά.

Τώρα βέβαια το πράγμα πάει κι ανάποδα. Γιατί, ποιος είναι τόσο αιθεροβάμων να πιστεύει ότι αν ολόκληρη η κοινωνία είναι δεμένη χειροπόδαρα, θα μπορούν οι ιδέες, (κι εδώ μιλάμε για πολιτικές ιδέες, κι όχι για το νόμο της βαρύτητας), να σουλατσάρουν ανεμπόδιστες εντός των πανεπιστημιακών τειχών; Όταν η κοινωνία είναι δεμένη χειροπόδαρα, μοιραία και το πανεπιστήμιο θα είναι δεμένο, και μάλιστα με τον τρόπο που ξέρουν ήδη να το κάνουν, αναγκάζοντας δηλαδή σε παραίτηση ή απολύοντας τους αντιφρονούντες και ενοχλητικούς καθηγητές. Στην περίπτωση αυτή το άσυλο θα μπορεί να εξακολουθεί να υπάρχει, σαν παρωδία όμως, και σαν ομοίωμα, αφού στην ουσία θα προστατεύει ένα άδειο κουφάρι, συλημένο ήδη από τα πριν.

Γιατί το θέλουμε το άσυλο λοιπόν;

Το άσυλο στην Ελλάδα, έχει πρωτίστως βαθύ συμβολικό χαρακτήρα, απότοκο ενός κομματιού της πρόσφατης ιστορίας μας, που μπορούμε να ανακαλούμε δίχως λύπη και ντροπή, είναι κατάκτηση και λάβαρο των δικών μας φοιτητικών εξεγέρσεων οι οποίες και μορφοποίησαν το μετέπειτα πολιτικό σκηνικό της χώρας. Το άσυλο είναι η ενσάρκωση της σημαίας του Πολυτεχνείου, είναι μνήμη, είναι ένα μνημείο διατηρητέο, είναι ένα απ’ τα καλύτερά μας. Δεν παίρνει αξία από τη χρηστικότητά του, άσχετο, αν έτσι όπως πάνε τα πράγματα μπορεί να αποκτήσει και τέτοια. Κι ούτε βάρος έχει, ούτε όγκο για να το μετράμε. Όπως δεν μετράμε κι όλα τα σύμβολα και τα μνημεία της ιστορικής μας πορείας.

Το «άσυλο» είναι έννοια, και σαν τέτοια, εκ νέου νοηματοδοτούμενη και κοινωνικά διαπραγματεύσιμη. Αντί για κάτοψη τοπογραφικού σχεδίου, όπως σε εποχές ευτελισμού καταντάει να σημαίνει, το «άσυλο» μπορεί να έρθει να σημαίνει και χίλια δυο άλλα πράγματα, όσα δηλαδή η κοινωνία θεωρεί φυλακτά της πολύτιμα που θέλει να τα θέσει υπό ασυλία και να τα προστατέψει. Όπως ας πούμε τις ΑΞΙΕΣ της, που μέσα σ’ αυτές μπορεί να είναι και η προστασία των αδυνάτων και των κατατρεγμένων από κάθε εξουσία και κρατική αναλγησία. Όπως όμως είναι φυσικό, μια τέτοια απόπειρα αναδιαπραγμάτευσης του περιεχομένου του ασύλου θα συναντήσει μπροστά της την αντίδραση, την συκοφάντηση και την καταστολή, όπως κάθε φορά που βγαίνει στο προσκήνιο η κοινωνία ζητώντας να χειρίζεται αυτή τα σύμβολά της.

Σε μια εποχή που οι αξίες χρησιμεύουν για να γεμίζουν τους ρητορικούς δεκάρικους των δεκαρολόγων, ας δούμε πώς θα μπορέσουμε μέσω του ασύλου να τις υποστασιοποιήσουμε...