Τα καλά των παραχωρήσεων

Όπως έχουμε τονίσει πολλές φορές απ’ αυτή εδώ τη γωνιά, οι κυβερνήσεις της πλειονότητας των χωρών του πλανήτη, διοικούν το βιλαέτι τους βασιζόμενες όχι πλέον στις ευσύνοπτες συνταγές του γνωστού μας ολιγοσέλιδου manual, αλλά έχοντας απλουστεύσει τη διαδικασία, πατούν πλέον σε κάποια ολίγα keywords που περιλαμβάνονται in bold, στο index της τελευταίας σελίδας.

Ας μην επαναλάβω τα γνωστά, όπως αποτελεσματικότητα, ανταγωνιστικότητα, ανταποδοτικότητα, υπευθυνότητα, απορροφητικότητα, επιχειρηματικότητα, καινοτομία, αξιοκρατία, κ.α., και ας σταθώ στα τρία σχετικά καινούργια φυντάνια, που εισέβαλαν πρόσφατα στο λεκτικό μας τοπίο: Εκποίηση, Αξιοποίηση, Παραχώρηση.

Στραβομουτσουνιάσαμε στο πρώτο, ταλαντευτήκαμε στο δεύτερο, αλλά το τρίτο θαρρείς και μας άρεσε. Ποιο να είναι άραγε το κακό αν το κράτος παραχωρήσει απλά κάποια κομμάτια της περιουσίας του σε κάποιον ιδιώτη για 20, 30, 50, 100 χρόνια, να τα αξιοποιήσει, να τα συμμορφώσει, να τα νοικοκυρέψει; Δεν ακούγεται έξυπνο και αποτελεσματικό; Δεν ήμασταν εμείς αυτοί που τόσο καιρό λέγαμε ότι ο ιδιώτης, καλός by default, και καλύτερα τα κάνει συγκρινόμενος με το κακό κράτος και μάλιστα πιο φτηνά; Αν και δεν υπάρχουν πολλές περιπτώσεις win-win στη βιβλιογραφία, αυτή εδώ θαρρείς ήρθε και έφτιαξε τον ορισμό της.

Μη νομίζετε ότι οι απανταχού κυβερνήτες κάθονται και ξεφυλλίζουν νυχθημερόν τόμους επί τόμων και βιβλία επί βιβλίων, μαθητεύοντας στην τέχνη του ευ-κυβερνάν. Όταν εξαντληθεί το manual που όλοι έχουν απαραιτήτως μπροστά τους, του ‘ρχεται τότε κάποιου τυχαία στο μυαλό μια καινούργια λέξη, μια καινούργια φράση, τη λέει στον διπλανό του, αυτός την εκμυστηρεύεται στον παραδιπλανό του, κι έτσι δεν θέλει και πολύ ν’ αρχίσουν οι υπόλοιποι να επιδίδονται στο γνώριμο σπορ του copy-paste. Κάπως έτσι προέκυψε και η ιδέα ότι τα ελλείμματα των χωρών και των πολιτειών μπορούν να μειωθούν μέσω της ευρεσιτεχνίας των παραχωρήσεων.

Όποιος είπε «πολύ καλό για νάναι αληθινό», είχε στην περίπτωση αυτή απόλυτο δίκαιο. Στην Ελλάδα η παραχωρησιολογία κρατάει αρκετά χρονάκια μέσω των ΣΔΙΤ, αλλά τελευταία μας απασχόλησαν και επί της ουσίας εξ αιτίας του κινήματος ενάντια στα διόδια. Για το τι λένε οι συμβάσεις παραχώρησης των εθνικών οδών δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω, οι του κινήματος τα ξέρουν καλύτερα και φαντάζομαι ότι συνεχίζουν να τις ξεψαχνίζουν.

Εμπειρία από ΣΔΙΤ στην Αμερική

Εδώ θα ήθελα να παρουσιάσω περιπτώσεις ΣΔΙΤ άλλων χωρών και να μεταφέρω εμπειρίες οι οποίες είναι πανομοιότυπες με τις δικές μας. Το copy-paste που λέγαμε.

Τα ερωτήματα που εγείρονται είναι 1) πώς είναι δυνατόν οι ιδιώτες να τα κάνουν καλύτερα, φτηνότερα, και στο τέλος να κερδίζουν τον άμπακα; Και 2) πόσο αλήθεια είναι ότι και το κράτος κερδίζει από αυτή την ιστορία;

Η απάντηση και στα δυο ερωτήματα είναι ότι 1) ο Ι.Τ. ούτε καλύτερα τα κάνει, ούτε φτηνότερα, και 2) οι συμβάσεις παραχώρησης είναι τέτοιες που το κράτος μόνο χάνει. Ανατρέχοντας στη διεθνή εμπειρία, το συμπέρασμα είναι ότι τα κέρδη των ιδιωτών προέρχονται από μεγάλες φοροελαφρύνσεις και φοροαπαλλαγές, και από το συνεχές ξεζούμισμα του κράτους και των τοπικών κοινοτήτων. Για να μην νομίσετε ότι γράφω με προκατάληψη, τα συμπεράσματα αυτά εξήχθησαν από ερευνητές οι οποίοι δεν ήξεραν καν κατά που πέφτει η Ελλάδα.

Φοροαπαλλαγές που διαρκούν περισσότερο από τη διάρκεια ζωής του έργου που τους έχει παραχωρηθεί, εξασφαλίζουν ότι οι επενδυτές θα έχουν αποσβέσει τα κεφάλαιά τους το πολύ μέσα σε μια δεκαετία. Μια δεύτερη φοροαπαλλαγή προέρχεται από τη δυνατότητα που τους παρέχεται να εκδίδουν αφορολόγητα ομόλογα για τη χρηματοδότηση του έργου. Η απώλεια δε των εσόδων από το κράτος το βυθίζει ακόμα περισσότερο στα ελλείμματα τα οποία υποτίθεται ότι η παραχώρηση θα μείωνε.

Η καλή φορολογική μεταχείριση αποτελεί το πλέον εύληπτο και αυτονόητο μέρος μιας τέτοιας σύμβασης. Από κει και πέρα οι συμβάσεις είναι γεμάτες από αυτά που λέγονται «ψιλά γράμματα». Τι μπορεί να είναι αυτά;

Ας πάρουμε για παράδειγμα μια παραχώρηση δρόμου στο Σικάγο. Σύμφωνα λοιπόν με ένα «ψιλό γράμμα», αν κάποια φορά αποφασίσει ο δήμαρχος να κλείσει ένα δρόμο είτε για επισκευή, είτε επειδή γίνεται κάποια γιορτή, τότε η πόλη υποχρεούται να πληρώσει στους κερατάδες που έχουν αναλάβει δια παραχωρήσεως τα παρκόμετρα, όσα κερατιάτικα ζητήσουν με το σκεπτικό των κερδών που διέφυγαν. Αν πάλι συμβεί ατύχημα σε κάποιο παραχωρημένο δρόμο, ενώ βάσει της σύμβασης την αποζημίωση οφείλει να την καταβάλει ο ιδιώτης, αυτό σπανίως γίνεται μιας και πάντα μπορούν να βρεθούν τρόποι να τα ρίξουν είτε στην αργοπορία της αστυνομίας, είτε στην αργοπορία του ασθενοφόρου, είτε σε ο,τιδήποτε άλλο πιθανό και απίθανο.

Το πιο συχνό είναι ότι τα συμβόλαια περιέχουν όρους οι οποίοι απαγορεύουν στο κράτος να διατηρεί και να επισκευάζει εναλλακτικούς δρόμους, ως ανταγωνιστικούς. Αυτό συνέβη στο δρόμο S-91 στη νότια Καλιφόρνια, ενώ στο Denver υποχρέωσαν την τοπική κυβέρνηση να στενέψει τις λωρίδες, και επιπλέον να τοποθετήσει στον πολιτειακό δημόσιο δρόμο σαμάρια ώστε οι οδηγοί να κινούνται με χαμηλότερες ταχύτητες!

Επίσης, όταν η κυβέρνηση της Βιρτζίνια αποφάσισε για λόγους μόλυνσης και μείωσης της κυκλοφορίας να εισάγει το μέτρο του car-pooling, δηλαδή να επιτρέπονται να εισέλθουν στην πόλη μόνο τα οχήματα με περισσότερους από έναν επιβάτη, ο ιδιώτης παραχωρησιούχος απαίτησε αποζημίωση λόγω μείωσης της κυκλοφορίας.

Άλλο παράδιεγμα, πάλι στο Σικάγο. Η πόλη βάσει σύμβασης, δεν μπορεί να αλλάξει τον αριθμό των παρκομέτρων. Αν συμβεί να θελήσει να πεζοδρομήσει κάποιο δρόμο, οφείλει να μεταφέρει τα παρκόμετρα κάπου αλλού με το ζόρι, ακόμα κι αν δεν υπάρχει ανάγκη. Τόσο το χειρότερο. Θα πρέπει την ανάγκη αυτή, οπωσδήποτε να δημιουργηθεί. Και πάει λέγοντας.

Με την παράδοση της ηλεκτροδότησης σε ιδιώτες τα παραδείγματα είναι πιο πολλά και γνωστά. Γνωστή είναι η περίπτωση της Καλιφόρνιας, λιγότερο γνωστή, αυτή του Ωκλαντ στη Ν. Ζηλανδία. Κι εκεί υπήρξε παραμέληση συντήρησης του δικτύου, κι εκεί απολύθηκαν έμπειροι τεχνικοί, κι εκεί συνέβησαν απανωτά blackout, αλλά το τελικό συμπέρασμα ήταν….

Ποιο;;

Α!, Το έχουμε πει τόσες φορές, μα τόσες φορές!

Ότι η ιδιωτικοποίηση δεν είχε προχωρήσει αρκετά!!!

Είπαμε, ποτέ δεν φταίει το χάπι. Πάντα είναι η δόση που βρίσκεται λειψή!

Όταν ο ουρανός θυμώνει, βρέχει σκατά

Τις τελευταίες μέρες, την καημένη την κυβέρνηση και τους εναπομείναντες λακέδες της, είναι στ’ αλήθεια να τους λυπάσαι. Πού είναι η αύρα των πρώτων ημερών! Πού είναι η κομπορρημοσύνη, ο αέρας, ο ρέων και υψηλόφρων λόγος, οι μεγάλες κουβέντες! Πριν αλέκτωρ λαλήσει τρις το χρυσάφι έπιασε σκουριά, τα μούτρα ήρθαν και ζάρωσαν κι οι λέξεις ξίνισαν. Όσο και να τις ανακάτωσαν, όσο και να τις άλλαξαν φορεσιά και να τις μασκάρεψαν, στο τέλος δεν έμεινε απ’ αυτές παρά η μπόχα. Ο σοσιαλισμός πιάνεται πλέον σαν βρισιά, και οι σοσιαλιστές δεν γράφονται πια με γιώτα, αλλά με ήτα.

Κακοί ταχυδακτυλουργοί, για τα παζάρια της επαρχίας, κι αυτό υπό όρους. Σαν θεατρίνοι, ατζαμήδες, κανονικά ούτε σε μπουλούκι δεν θα μπορούσαν να σταυρώσουν δουλειά. Θα μπορούσες να τους σιχαθείς μόνο και μόνο από τη φτήνια και τη χοντράδα τους, από την κενότητα της σκέψης τους, από την αθλιότητα των επιχειρημάτων τους. Κολυμπώντας μήνες τώρα σ’ έναν οχετό από ψέματα, έχουν πια εξαντληθεί και όσο και να προσπαθούν, δεν μπορούν να αποτρέψουν το βούλιαγμα στη λυματώδη λάσπη των ίδιων τους των λόγων.

Μένει πια να πιαστούν απ’ όσες σκατούλες μπορούν ν’ αρπάξουν στην τύχη από τον ουρανό, όταν κι αυτός θυμώνει. Πράσινες, μπλε, μαύρες, ό,τι λάχει και πέσει μέσα στο βόθρο τους. Μια απ’ αυτές φαίνεται να ‘πιασε προχθές και ο Μαγκριώτης. «Τα διόδια είναι δίκαια. Γιατί να πληρώνει ο άνθρωπος από την Κρήτη για έναν δρόμο που χρησιμοποιεί ο Αθηναίος;», έγραφε το cookie που φώλιαζε στη σκατούλα του Μαγκριώτη.

Η Θάτσερ τουλάχιστον ήταν πιο εκλεπτυσμένη. Έλεγε τα ίδια, αλλά στρεφόταν με χάρη στη βιβλιοθήκη της, και για του λόγου το αληθές κατέβαζε και τον ανάλογο δερματόδετο τόμο με το μεταξωτό χαρτί. Χάγιεκ, ξε-Χάγιεκ, νομπελίστας ήταν ο άνθρωπος, και όπως και να το κάνουμε άλλη η βαρύτητα του χρησμού ενός νομπελίστα και άλλη η βαρύτητα του χρησμού μιας ξεραμένης σκατούλας. Κι επιπλέον, η Θάτσερ ποτέ δεν είπε ότι ήταν σοσιαλίστρια. Ούτε σ’ αυτή τη ζωή, ούτε σε κάποια άλλη. Σκύλα μεν, ποτέ δεν μπέρδεψε τις πούτσες με τις βούρτσες, δε.

Αυτή η κυβέρνηση όμως τις μπερδεύει άσχημα. Λίγο καιρό πριν θα μπορούσες να πεις ότι μάς μπέρδευε και μάς. Όχι πλέον. Τι θα μπορούσε να πει λοιπόν, ο οποιοσδήποτε στον κ. Μαγκριώτη; Να για παράδειγμα, ότι δεν θα συνέχιζε να πληρώνει το φόρο που του αναλογεί, ώστε να μπορεί ο κ. Μαγκριώτης να αγοράζει με έκπτωση ή και τζάμπα, τα φάρμακα απ’ το ταμείο του. Ότι δεν θα συνέχιζε να πληρώνει το σχολείο στο οποίο φοιτούν τα παιδιά του κ. Μαγκριώτη, γιατί ο ίδιος δεν έτυχε ή δεν θέλησε να έχει παιδιά. Ότι δεν θα ήθελε να πληρώσει για την εγχείριση σκωληκοειδίτιδας του κ Μαγκριώτη, γιατί ο ίδιος δεν τη χρειάστηκε ποτέ του να την κάνει. Δόξα τω θεώ είναι γερός, ενώ ο άλλος γεννήθηκε με σάπιο DNA. Κι αυτός τι φταίει; Ότι θα απέσυρε την επιδότηση που δίνει στα καράβια της άγονης γραμμής για να πηγαίνει εκδρομές τα καλοκαίρια ο Μαγκριώτης. Ο ίδιος δεν μπήκε ποτέ του σε καράβι. Ούτε και σ’ αεροπλάνο. Γιατί λοιπόν να πληρώνει και τ’ αεροδρόμια; Για να πηγαίνει για ούζα τα σαββατοκύριακα στα λαδάδικα ο Μαγκριώτης;

Και στο τέλος τέλος, γιατί να πληρώνει το μισθό και τα bonus και τα κινητά, και τα διόδια και τα αυτοκίνητα του Μαγκριώτη; Για να τον πετροβολά κι από πάνω με τις σκατούλες του;

Εκπαίδευση και οικονομική ανισότητα

Το μείζον πρόβλημα της οικονομικής ανισότητας με το 1% του πληθυσμού των ΗΠΑ και ΕΕ, των δυτικών δημοκρατιών δηλαδή, να προσπορίζεται ένα 20% του πλούτου, (στον τρίτο κόσμο τα πράγματα είναι ακόμα χειρότερα), φαίνεται να απασχολεί όλο και περισσότερο τα δυτικά think tanks, εξ ου και το μακροσκελές αφιέρωμα του Economist, σε πρόσφατο τεύχος του, όπως και το συνέδριο επιφανών οικονομολόγων αυτές τις μέρες στην Αμερική.

Μη τολμώντας φυσικά να αγγίξουν την καρδιά του προβλήματος, που είναι ο τρόπος διανομής του πλούτου και η προστασία της ασυδοσίας του μεγάλου κεφαλαίου και δη του χρηματοπιστωτικού, μέσα από σειρά νομικών διευκολύνσεων, το θέμα μετατοπίζεται και πάλι στην εκπαίδευση, ως εάν η ελλιπής πρόσβαση σ’ αυτήν να αποτελεί και τον κύριο παραγωγό της οικονομικής ανισότητας. Το λέει και ο Μπέρνανκι, το είχε πει και προηγουμένως ο Ρήγκαν και ο Μπους, και ο Κλίντον, το λένε κι άλλοι, το ασπάζονται και οι δικοί μας πίθηκοι, οι οποίοι ούτε ένα σωστό copy-paste δεν είναι ικανοί να κάνουν. Κοντολογίς, λοιπόν, το πρόβλημα της ανισότητας εντοπίζεται αφ’ ενός στα «κακά» σχολεία και αφ’ ετέρου στους ανειδίκευτους εργαζόμενους, να μην προσθέσω και στους τεμπέληδες εξ αυτών. Η θεωρία Πισσαρίδη και σια, του mismatch ανάμεσα στις θέσεις εργασίας και στη διαθεσιμότητα των εργαζομένων βγήκε στην επιφάνεια την κατάλληλη στιγμή, στο ξέπλυμα μάλιστα, βοήθησε τα μάλα και η Σουηδική Ακαδημία Επιστημών προσφέροντας δώρο ένα Νόμπελ τόσο στον Πισσαρίδη και την παρέα του, όσο και στα γεράκια της Wall Street.

Το θέμα δεν είναι μόνο ελληνικό, αλλά παγκόσμιο και η πρεμούρα εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων που διακατέχει τις περισσότερες κυβερνήσεις, δείχνει την αμηχανία και τον πανικό τους μπροστά σε ένα θέμα που έχει πολύ βαθύτερες ρίζες.

Η μετάβαση από την εκπαίδευση των ολίγων στη μαζική εκπαίδευση των πολλών, από το 70 και μετά, φάνηκε να λειτούργησε για κάποιες δεκαετίες, μιας και συνέβαλε τόσο στην κοινωνική κινητικότητα των κατώτερων στρωμάτων, όσο και στην οικονομική και τεχνολογική ανάπτυξη των χωρών που υιοθέτησαν το εν λόγω σύστημα. Με τον καιρό, όμως το μοντέλο αυτό δεν φαίνεται να δουλεύει πλέον επαρκώς. Με τα χρόνια περάσαμε από την απαξίωση του απολυτηρίου του γυμνασίου, στην απαξίωση αυτού του Λυκείου, μετά στην απαξίωση των πανεπιστημιακών πτυχίων και βρισκόμαστε πολύ κοντά και στην απαξίωση των διδακτορικών διπλωμάτων, με την έννοια ότι οι κάτοχοί τους, οι οποίοι εν τω μεταξύ πληθαίνουν, ευελπιστώντας σε καλύτερες μέρες και δουλειές, ούτε βελτιώνουν σημαντικά την πρόσβαση την αγορά εργασίας, ούτε και αμείβονται καλύτερα. Η ανεργία είναι η ίδια ανεξάρτητα από το επίπεδο εκπαίδευσης, με μικρές μόνο διακυμάνσεις. Και τα πρόσφατα καραμπινάτα σκάνδαλα λογοκλοπής του υπουργού άμυνας της Γερμανίας Γκούτενμπεργκ και του υιού Καντάφι, που είναι σταγόνα στον ωκεανό ενός σαφώς μεγαλύτερης έκτασης φαινομένου, δεν αποτελούν παρά σημάδια υπονόμευσης και αυτού του ύστατου εργαλείου κοινωνικής ανόδου και καλυτέρευσης των όρων εργασίας. Με τη μετατροπή της εκπαίδευσης από δημόσιο αγαθό σε ιδιωτική επένδυση, και από αγαθό σε εμπόρευμα, ταυτόχρονα έπεσε και η αξία των εκπαιδευτικών τίτλων, όπως ακριβώς η μεγάλη παραγωγή πορτοκαλιών σε κάποιους έφορους πορτοκαλεώνες ρίχνει και την τιμή του κιλού στις απανταχού λαϊκές αγορές.

Ενώ λοιπόν βαδίζουμε ολοταχώς προς την απομείωση της ανταλλακτικής αξίας και αυτών των διδακτορικών διπλωμάτων, το ερώτημα είναι τι γίνεται μετά. Άπαξ η εκπαίδευση γίνεται προϊόν, την απάντηση, λένε, θα τη δώσει και πάλι η αγορά, μέσω της προσφοράς και της ζήτησης. Αν η αντίδραση στο κατρακύλισμα της τιμής των πορτοκαλιών είναι η καταστροφή κάποιων πορτοκαλεώνων, ή ενός μέρους της σοδειάς, το κατρακύλισμα της αξίας των τίτλων θα αποφευχθεί μέσω του ανάστροφου μηχανισμού της μείωσης παραγωγής τίτλων, δηλαδή είτε μέσω της ελάττωσης του αριθμού των σχολείων και των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, είτε μέσω της επιβολής διδάκτρων, τα οποία όπως στο χρηματιστήριο θα αυξομειώνονται αναλόγως της ροής σπουδαστών στα ανώτατα ιδρύματα.

Έτσι το μοντέλο που βρίσκεται στα σκαριά είναι αφ΄ ενός επιστροφή στο πανεπιστήμιο των ολίγων και της ελίτ, αφ’ ετέρου προώθηση προγραμμάτων δια βίου μάθησης, τα οποία, σε απόλυτη αντιστοιχία με το επιθυμητό μοντέλο εργασίας, θα παρέχουν κάποιες λίγες βασικές δεξιότητες σε ένα μεταβαλλόμενο και ευέλικτο εργατικό δυναμικό.

Η φυγή από το μοντέλο της μαζικής εκπαίδευσης αφ’ ενός θα σημάνει την ελάττωση των δημοσίων επενδύσεων, αφ’ ετέρου θα εξασφαλίσει το επίπεδο αμοιβών των αποφοίτων, οι οποίοι όμως ολοένα και περισσότερο θα προέρχονται από τις εύπορες και ανώτερες τάξεις. Έτσι το νέο μοντέλο εκπαίδευσης όχι μόνο δεν θα συμβάλλει στην εξάλειψη της οικονομικής ανισότητας, αλλά επιπλέον θα την οξύνει. H ηθική δε δικαιολόγηση καλλιεργείται και εμπεδώνεται ήδη βάσει της εισαγωγής των ιδεολογημάτων των ταλαντούχων και των αρίστων.

ΥΓ. Δείτε για παράδειγμα Το ιδεολόγημα της Αξιοκρατίας

Καντάφι και Ευρωπαίοι αρχηγοί

Το περιοδικό Der Spiegel στην on-line του διεθνή έκδοση φιλοξενεί τακτικά κι από μια συλλογή φωτογραφιών αφιερωμένων σε κάποιο θέμα της επικαιρότητας.

Τις προάλλες, με την άγρια επίθεση του Καντάφι από ξηράς και αέρος, εναντίον των συμπατριωτών του, τότε που όλοι άρχισαν να ανακαλύπτουν, δήθεν με έκπληξη την οικονομική στήριξη, και το πολιτικό ξέπλυμα, που του παρείχε η άδολη Ευρώπη, το Spiegel δημοσίευσε μια σειρά φωτογραφιών από τις επίσημες συναντήσεις Καντάφι με Ευρωπαίους πολιτικούς αρχηγούς.

Στη μια λοιπόν εικονιζόταν ο Σαρκοζί με τον Καντάφι, από την επίσκεψη του τελευταίου στο Παρίσι, στην άλλη ο Καντάφι με τον Μπλερ στην Τρίπολη, στην παράλλη ο Καντάφι με τον Westerwelle, οι δυο τους με τη συνήθη συνοδεία μπράβων και παρατρεχάμενων, και στην προτελευταία ο Καντάφι τετ-α-τετ με τον πρώην Καγκελάριο Σρέντερ, στο τσαντίρι του.

Μόνο η τελευταία ήταν διαφορετική. Εδώ εικονιζόταν ο Μπερλουσκόνι με τον Καντάφι στην Τρίπολη, (Ρώμη όπως με διόρθωσε ο Μ.Μ.), μόνο που ο Καντάφι δεν ήταν μόνος, όπως σε όλες τις προηγούμενες συναντήσεις, αλλά περιστοιχιζόταν από μια αρμαθιά κορίτσια, αυτά τα περίφημα της προσωπικής του φρουράς. Επίσης, όπως φαίνεται στη φωτογραφία, ο Καντάφι δεν προσέρχεται με τη γνωστή αραβική περιβολή, την πολύπτυχη και αυστηρή δηλαδή κελεμπία με το αέρινο σαρίκι, αλλά με μια πλουμιστή, παραφορτωμένη, θεατρική θα έλεγε κανείς, στολή αξιωματικού.

Τυχαίο; Δεν νομίζω; Δεν ξέρω, αλλά νομίζω ότι από κάτι τέτοιες λεπτομέρειες μπορεί κανείς να βγάλει συμπεράσματα τόσο για το ποιόν των εικονιζομένων, όσο και για το βάθος και είδος της υψηλής διπλωματίας.

Και για να μην ξεχνιόμαστε, ας είναι καλά ο φακός του Spiegel, η Ρούμπι αφήνοντας πίσω της και στα δικαστικά του δράματα, τον μέντορά της Καβαλιέρε, βρέθηκε όχι βέβαια στην εμπόλεμη Λιβύη, αλλά στη μπούνγκα-μπούνγκα χοροεσπερίδα της Όπερας της Βιέννης, να στροβιλίζεται στην αγκαλιά του ηλικιωμένου, αλλά κροίσου Richard Lugner.

Μπούνγκα-μπούνγκα στην αμαρτωλή βίλα της Ρώμης, μπούνγκα-μπούνγκα και στην ευυπόληπτη Όπερα της Βιέννης; Τι είναι τελικά το Μπούνγκα-μπούνγκα;

Α!, τίποτε το πονηρό, όπως εξ αρχής νόμιζα: μπούνγκα-μπούνγκα απλά σημαίνει Ηigh Society. Είπα κι εγώ!

Απεχθή χρέη και η περίπτωση της Ελλάδας

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αυξανόμενο νομικό και πολιτικό ενδιαφέρον για το τι συνιστά απεχθές και παράνομο χρέος. Το θέμα ανακινήθηκε πρόσφατα από τους Αμερικανούς στην περίπτωση του Ιράκ, όταν επιχείρησαν την ακύρωση των χρεών της εποχής Σαντάμ με την αιτιολογία του απεχθούς χρέους. Αν και η τελική απόφαση ακύρωσης ελήφθη με βάση την αδυναμία εξυπηρέτησης, το θετικό της υπόθεσης είναι ότι ξανάφερε το θέμα στην επικαιρότητα.

Αυτές τις μέρες μάλιστα, (6-11 Φεβρουαρίου) στα πλαίσια του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ που διεξάγεται στο Ντακάρ, (Σενεγάλη), κινήματα πολιτών οργανώνουν εκστρατεία για την υιοθέτηση δίκαιων κανόνων διευθέτησης χρεών υπερχρεωμένων χωρών, καθώς και για σύσταση αντίστοιχου διεθνούς δικαστηρίου.

Σύμφωνα με τον κλασσικό ορισμό του απεχθούς χρέους (odious debt), τρία είναι τα κριτήρια τα οποία πρέπει να ικανοποιούνται: 1) τα δάνεια που έχουν συναφθεί να μην ήταν προς όφελος του πληθυσμού της χώρας, 2) να μην ήταν εις γνώσιν αυτού, με αποτέλεσμα να μην μπορεί ούτε να τα εγκρίνει, ούτε να τα απορρίψει, και 3) όλα αυτά να ήταν εις γνώσιν των πιστωτών.

Υπάρχουν αρκετές τέτοιες περιπτώσεις, όπου πιστώτριες χώρες του πλούσιου Βορρά, όπως Αμερική, Καναδάς, Γερμανία, Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, και Ιαπωνία, ενεπλάκησαν σε ανεύθυνους (επιεικής χαρακτηρισμός) δανεισμούς σε δικτατορικά ή αυταρχικά καθεστώτα, σε πωλήσεις περιττών αγαθών ή υπηρεσιών για ίδιον όφελος, σε πωλήσεις οπλικών συστημάτων και εξοπλισμών σε διεφθαρμένες κυβερνήσεις, κι όλα αυτά με υψηλά επιτόκια και με σημαντικές κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Ενώ με τα σημερινά ένδικα μέσα δεν υπάρχει τρόπος τα χρέη αυτά να ακυρωθούν, εν τούτοις κάποια από αυτά θα μπορούσαν, μιας και ένα μέρος της ευθύνης, μικρότερο ή μεγαλύτερο κατά περίπτωση, πέφτει ομολογουμένως στους πιστωτές.

Στα χρονικά, υπάρχει μια περίπτωση κράτους που όντως ανέλαβε την ευθύνη για ιδιοτελή δανεισμό. Κι αυτή ήταν η Νορβηγία, η οποία το 2006 ακύρωσε απαιτήσεις 80 εκατ. δολαρίων από το Εκουαδόρ, Αίγυπτο, Τζαμάικα, Περού και Σιέρρα Λεόνε παραδεχόμενη ότι τα πλοία που πούλησε στις εν λόγω χώρες, χρεώνοντάς τις, στην πραγματικότητα δεν τα χρειάζονταν, αλλά το έκανε μόνο και μόνο για να τονώσει τα χειμαζόμενα ναυπηγεία της.

Τα τελευταία χρόνια δημιουργούνται όλο και περισσότερες επιτροπές για τον έλεγχο του χρέους των χωρών τους, είτε με πρωτοβουλία των κυβερνήσεων για χρέη προηγούμενων κυβερνήσεων, είτε ανεξάρτητα από τους πολίτες τους ίδιους.

Στη Βραζιλία για παράδειγμα, στο τέλος του 2008 συστάθηκε επιτροπή ορκωτών λογιστών σε στενή συνεργασία με κοινωνικά κινήματα για τον έλεγχο του δημοσίου χρέους, ενώ συνεχίζεται ακόμα η πίεση για την ενσωμάτωση του λογιστικού ελέγχου και στο Σύνταγμα. Αυτή τη στιγμή, η Βραζιλία ξοδεύει σε τοκοχρεολύσια το 36% του προϋπολογισμού της, ενώ για την Υγεία λιγότερο από 5% και για την Παιδεία, λιγότερο από 3%.

Το 2001, στο Περού η επιτροπή ελέγχου συστάθηκε από το ίδιο το Κογκρέσο για τη διερεύνηση του συσσωρευμένου χρέους της προηγούμενης κυβέρνησης Φουτζιμόρι. Ενώ τον Αύγουστο του 2005, για τον έλεγχο του εξωτερικού χρέους της Παραγουάης κινήθηκαν οι ίδιοι οι πολίτες συστήνοντας ειδικές ελεγκτικές επιτροπές.

Στη Βολιβία το Δεκέμβρη του 2009, με απόφαση της Κάτω Βουλής ψηφίστηκε η σύσταση επιτροπής, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών για τον έλεγχο του χρέους.

Στις Φιλιππίνες, συμμαχία κοινωνικών κινημάτων απαίτησε από την κυβέρνηση να προβεί σε επίσημο λογιστικό έλεγχο του ιδιαίτερα μεγάλου εξωτερικού χρέους της χώρας. Το κοινοβούλιο, κάτω από την κοινωνική πίεση πήρε πράγματι θετική απόφαση, την οποία όμως σταμάτησε η Γερουσία. Αυτό, κάθε άλλο αποθάρρυνε τους πολίτες, οι οποίοι κινητοποιήθηκαν σ’ ολόκληρη τη χώρα, οργανώθηκαν, και το 2008 συνέστησαν δική τους ανεξάρτητη επιτροπή ελέγχου.

Η περίπτωση του Εκουαδόρ είναι γνωστή για την ευτυχή της κατάληξη. Κι εκεί, τα κοινωνικά κινήματα που είχαν εν τω μεταξύ δραστηριοποιηθεί από τα πριν, βρήκαν ευήκοον ους στο πρόσωπο του νέου προέδρου Κορέα και με τη βοήθεια διεθνών οργανισμών κατόρθωσαν να διαχωρίσουν το σύνολο του χρέους σε νόμιμο και παράνομο και να το επαναδιαπραγματευθούν με καλύτερους όρους.

Οι περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες είναι χρεωμένες μέχρι το λαιμό με δάνεια τα οποία ως επί το πλείστον είναι χαρακτηρισμένα ως απεχθή. Η Ζιμπάμπουε ακολουθεί τα βήματα των λατιναμερικάνικων χωρών και οργανώνει επιτροπές πολιτών για τον έλεγχο του δικού της χρέους.

Για την διαλεύκανση και ακύρωση του χρέους αναπτυσσόμενων κυρίως χωρών δραστηριοποιούνται διεθνείς οργανισμοί με σημαντικούς πόρους, εμπειρία και τεχνογνωσία, όπως οι CADTM, EURODAD, και JUBILEE DEBT COALITION, στους οποίους θα μπορούσε να απευθυνθεί και η Ελλάδα, μιας και ανήκει πλέον στην κατηγορία των υπερχρεωμένων και χωρίς καμιά αμφιβολία, καταδικασμένων χωρών.

Στα καθ’ ημάς τώρα. Θα μπορούσαν να συσταθούν και στην Ελλάδα παρόμοιες επιτροπές ελέγχου από πολίτες, με την απαίτηση μέρος του χρέους να κηρυχτεί απεχθές; Κατά τη γνώμη μου, ναι, βάσει μαρτυριών των καθ’ ύλην αρμοδίων.

Δια στόματος λοιπόν του προέδρου του Eurogroup Γιουνκέρ έχουμε την εξής μαρτυρία: «Ήξερα ότι το πρόβλημα αυτό θα έφθανε, διότι συζητούσαμε, οι Γερμανοί, οι Γάλλοι, ο πρόεδρος Ζαν Κλοντ Τρισέ στην ΕΚΤ, η Επιτροπή (ευρωπαϊκή) και εγώ ο ίδιος, για τις προοπτικές για αυτό που δεν ήταν τότε γνωστό, όπως αυτό που αποκαλούμε ελληνική κρίση». Κοντολογίς, οι Γερμανοί και οι Γάλλοι συνέχιζαν εν γνώσει τους να μας δανείζουν διότι « κέρδιζαν τεράστια ποσά από τις εξαγωγές τους προς την Ελλάδα». Η δήλωση αυτή εμπίπτει σε έναν από τους τρεις λόγους σύμφωνα με τους οποίους ένα χρέος μπορεί να χαρακτηριστεί απεχθές.

Οι δανειακές συμβάσεις, οι λόγοι σύναψης, οι όροι, καθώς και τα επιτόκια δανεισμού, ουδέποτε έγιναν γνωστά στον ελληνικό λαό, ούτε και είναι προσβάσιμα, ακόμα και τώρα, εν μέσω μάλιστα του πυρετού της «Διαύγειας». Άρα, ένας ακόμα όρος του επαχθούς χρέους φαίνεται να ικανοποιείται.

Ωφέλησαν όμως τα δάνεια αυτά τον ελληνικό λαό; Το εάν και κατά πόσον, θα πρέπει να διερευνηθεί. Υπάρχουν όμως τρεις τουλάχιστον γνωστές και ύποπτες υποθέσεις που σχετίζονται με διακίνηση μαύρου χρήματος, με δωροδοκία, σπατάλη και με ιλιγγιώδεις υπερχρεώσεις. Αυτές είναι:

α) οι προμήθειες του δημόσιου τομέα (π.χ. περίπτωση Siemens, με ομολογίες Χριστοφοράκου, Τσουκάτου κ.α.),

β) οι εξοπλισμοί, όπου για ορεκτικό έχουμε τις μαρτυρίες του αναπληρωτή υπουργού εθνικής άμυνας. Λέει λοιπόν ο κ. Μπεγλίτης: «Κάποιοι έγιναν πλούσιοι και βρίσκονται εντός και εκτός του Πενταγώνου». Μιλάει για «κατασκευασμένες αμυντικές δαπάνες», για «πανηγύρι εξοπλισμών», για το ότι «φτιάχτηκαν περιουσίες, ενδεχομένως και πολιτικές καριέρες», και

γ) οι Ολυμπιακοί Αγώνες, οι οποίοι είναι γνωστό ότι κόστισαν πολλές φορές πάνω από τον αρχικό προϋπολογισμό, μπορεί και 20 δις ευρώ, και για τους οποίους η συναίνεση υφαρπάχτηκε μέσα από έντονη και κατευθυνόμενη προπαγάνδα, όπως αποκάλυψε σε πρόσφατο σημείωμά του ο Φ. Συρίγος στην Ελευθεροτυπία (4/1/2011).

Το τελευταίο δε δάνειο των 110 δις αρχίζει ήδη να αποκτά τα χαρακτηριστικά εκείνα που θα μπορούσαν να το τοποθετήσουν στην κατηγορία του απεχθούς. Δεν είναι προς όφελος του ελληνικού λαού, αλλά των πιστωτριών τραπεζών και παρέχεται σε μια ήδη υπερχρεωμένη χώρα.

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΧΡΕΟΥΣ

Υπογραφές ΕΔΩ --> www.elegr.gr

Με μεγάλη παρουσία κόσμου δόθηκε σήμερα στον Τύπο η έκκληση για τη δημιουργία Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου για το δημόσιο χρέος. Την έκκληση υπογράφουν περισσότερες από 200 προσωπικότητες από την Ελλάδα και το εξωτερικό που υπογραμμίζουν την ανάγκη να ανοιχθούν τα βιβλία του δημόσιου χρέους.

Από το εξωτερικό την έκκληση υπογράφουν ο σκηνοθέτης Κεν Λόουτς, ο Νόαμ Τσόμσκι, ο πρώην βουλευτής των Βρετανών Εργατικών, Τόνι Μπεν, πρώην υπουργοί από τον Ισημερινό (όπου δημιουργήθηκε αντίστοιχη επιτροπή Λογιστικού Ελέγχου του δημόσιου χρέους) κι επίσης βουλευτές και ευρωβουλευτές από την ΕΕ. Από την Ελλάδα το κείμενο υπογράφουν βουλευτές, συνδικαλιστές, οικονομολόγοι, συνταγματολόγοι, πανεπιστημιακοί, διανοούμενοι, καλλιτέχνες, κ.α.

Μετά την ανάγνωση της έκκλησης η ανεξάρτητη βουλευτής Σοφία Σακοράφα υπογράμμισε μεταξύ πολλών άλλων τον κινηματικό χαρακτήρα της Πρωτοβουλίας που ξεκινάει και την ανεξαρτησία της από κοινοβουλευτικές επιτροπές. Ο οικονομολόγος Κώστας Λαπαβίτσας αναφέρθηκε στη δυνατότητα που ανοίγεται κι άλλες χώρες της περιφέρειας της ευρωζώνης να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Ελλάδας ζητώντας να ανοίξουν κι εκεί τα βιβλία του χρέους. Ο Παναγιώτης Λαφαζάνης, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, ανέφερε συγκεκριμένα παραδείγματα όπου θα πρέπει να στραφεί η έρευνά μας, όπως για παράδειγμα ακόμη και εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπου τονίζεται ο παράνομος χαρακτήρας του χρέους. Η συγγραφέας Νάντια Βαλαβάνη τόνισε την ανάγκη να στηρίξει το αίτημα για σχηματισμό Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου όλος ο κόσμος που αγωνίζεται κατά του μνημονίου. Ο συνταγματολόγος, Γιώργος Κατρούγκαλος, μεταξύ άλλων ανέφερε τη δυνατότητα να απαιτήσουμε την μη αποπληρωμή του χρέους επικαλούμενοι τις καταστροφικές συνέπειες για την κοινωνική συνοχή που έχει η εξυπηρέτησή του. Ο πρόεδρος της ΑΔΕΔΥ, Σπύρος Παπασπύρος, μίλησε για την σημασία που έχει να υιοθετηθεί αυτό το αίτημα από τα συνδικάτα και τους κοινωνικούς φορείς και να μην είναι μόνο ένα αίτημα των ειδικών. Ο μουσικοσυνθέτης Διονύσης Τσακνής είπε πως αποτελεί στοιχειώδες δημοκρατικό μας δικαίωμα να μάθουμε τι χρωστάμε και υπό ποιους όρους δανειστήκαμε. Τέλος, ο Μανόλης Γλέζος πρότεινε στα οικονομικά τμήματα των πανεπιστημίων να στρέψουν την έρευνά τους προς το δημόσιο χρέος.

Από τη μεριά της Πρωτοβουλίας για τη Συγκρότηση Επιτροπής Λογιστικού Ελέγχου ανακοινώθηκε ότι στο εξής θα λειτουργεί ιστοσελίδα, όπου θα συνεχιστεί η συγκέντρωση υπογραφών κι απ’ όπου θα υπάρχει ενημέρωση για τις περαιτέρω δραστηριότητες. Μεταξύ αυτών είναι η δημιουργία επιτροπών για την μελέτη του χρέους, η πραγματοποίηση διεθνούς συνεδρίου τον Μάιο, εκδόσεων,κ.α.

Η λίστα υπογραφών από το ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ βρίσκεται ΕΔΩ

Η λίστα υπογραφών από την ΕΛΛΑΔΑ βρίσκεται ΕΔΩ

LINKS:

Andy Robinson, Chomsky, Loach a Grecia, Irlanda: “¡No paguéis!”

http://blogs.lavanguardia.es/diario-itinerante/?p=331

Κ. Lapavitsas: Support the campaign to audit Europe's public debt
http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2011/mar/03/audit-europe-public-debt

Η εξέγερση ως emergent φαινόμενο

Θέλοντας να το ερμηνεύσουν, πολλοί απέδωσαν το πρόσφατο εξεγερσιακό φαινόμενο της κοντινής μας Ανατολής, στην εξάπλωση του facebook και του twitter, ενώ άλλοι τόσοι έσπευσαν να τα αποσυνδέσουν από το γεγονός και να τα υποβαθμίσουν.

Όσο παράλογο είναι να θεωρήσεις ότι οι αλλεπάλληλες εξεγέρσεις οφείλονταν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, άλλο τόσο παράλογο είναι να πεις ότι δεν έπαιξαν και κάποιον μεγάλο ρόλο.

Η τεχνολογία χωρίς να είναι η αιτία, εν τούτοις, πάντα έπαιζε σημαίνοντα και καταλυτικό ρόλο σε κοσμοϊστορικές αλλαγές. Για παράδειγμα, αν δεν ήταν τέτοια η εξέλιξη της πληροφορικής, των τηλεπικοινωνιών και των μεταφορών, ώστε τα στελέχη των επιχειρήσεων να μπορούν να συνεννοούνται μεταξύ τους και να αποφασίζουν, αν και διασκορπισμένα σε διάφορα μέρη του κόσμου, ή να διοικούν διαμελισμένες επιχειρήσεις, με την παραγωγή στο ένα μέρος του χάρτη και το management στο άλλο, η παγκοσμιοποίηση με τη σημερινή της μορφή δεν θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί, ούτε και να έχει ως κατάληξη σε πολλά μέρη του κόσμου την εμμένουσα ή διογκούμενη ανεργία και τη συμπίεση μισθών.

Επίσης, αν δεν είχε αυξηθεί τόσο πολύ η υπολογιστική δύναμη, ώστε να παίρνονται μεγαλύτερα χρηματοπιστωτικά ρίσκα, εξ αιτίας της ανάπτυξης περίπλοκων μαθηματικών μοντέλων τα οποία ενέπνεαν υπέρ του δέοντος εμπιστοσύνη στους χρηματιστές και τους τραπεζίτες, πιθανόν η χρηματιστηριακή φούσκα που βιώσαμε να μην ήταν αυτής της έκτασης και βάθους.

Εν πάσει περιπτώσει χωρίς την ανάπτυξη της πληροφορικής τεχνολογίας, ο καπιταλισμός που ξέρουμε δεν θα είχε αυτή τη μορφή.

Το facebook, για να γυρίσουμε στις μεγάλες εξεγέρσεις της Τυνησίας, Αιγύπτου και Λιβύης, απ’ όσο γνωρίζουμε λειτούργησε σαν ο εκτελεστικός βραχίονας ενός σχεδίου που κυοφορείτο από καιρό, αλλά δεν έβρισκε τον τρόπο να υλοποιηθεί. Ενώ λοιπόν το σχέδιο αυτό προϋπήρχε, στο μυαλό του καθενός χωριστά και όχι κεντρικά, δεν υπαγορευόταν δηλαδή από κάποιο πολιτικό κέντρο, εν τούτοις μέσω αυτού του εργαλείου έγινε δυνατό όλα αυτά τα ατομικά σχέδια να συνταυτισθούν, να συγχρονιστούν, να συμπέσουν χωρικά και χρονικά και να καταφέρουν την αλλαγή φάσης του πολιτικού σκηνικού, δηλαδή την εκκωφαντική ανατροπή.

Τα συγκεκριμένα social media αποτελούν εξελιγμένη μορφή της παλιάς τεχνικής του «από στόμα σε στόμα». Εξελιγμένη, όσον αφορά την ταχύτητα μετάδοσης μιας πληροφορίας, της ακρίβεια μετάδοσης, και της εμβέλειας αυτής. Η «από στόμα σε στόμα» μετάδοση επ’ ουδενί θα μπορούσε να φτάσει στις δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων που θα έμελλε να αποτελέσουν την κρίσιμη μάζα της ανατροπής. Τα ηλεκτρονικά δίκτυα είναι σαφώς αποτελεσματικότερα, όχι τόσο ο καθένας κόμβος από μόνος του, ο οποίος θα μπορούσε κατά κάποιο τρόπο να παρομοιαστεί και με το «στόμα», αλλά οι μεγάλοι κόμβοι «hubs», οι οποίοι και συγκεντρώνουν πολύ μεγάλο αριθμό συνδέσεων. Τέτοιοι κόμβοι ξεχώρισαν τόσο στην Τυνησία, της Lina για παράδειγμα, όσο και στην Αίγυπτο, του sandmonkey, και δεν είναι τυχαίο, που οι κάτοχοί τους, όχι χωρίς να το αξίζουν, έγιναν κάτι σαν οι σταρ των αντίστοιχων εξεγέρσεων.

Πολλοί χαρακτήρισαν τις εξεγέρσεις αυτές leaderless και πιστεύω ότι αυτό είναι το όνομα με το οποίο θα μείνουν και στην ιστορία. Πώς όμως κατέστη αυτό δυνατό; Να συντονιστούν δηλαδή τόσοι πολλοί άνθρωποι και να επιτύχουν αυτό το τόσο ανέλπιστο και μοναδικό στο χώρο και χρόνο αποτέλεσμα;

Το μυαλό πάει αμέσως στη θεωρία της αυτό-οργάνωσης, όχι την πολιτική, αλλά των συστημάτων. Σύμφωνα με τον ορισμό, αυτο-οργάνωση είναι η διαδικασία κατά την οποία έχουμε την εμφάνιση ενός σχήματος ή μιας δομής χωρίς την ύπαρξη μιας κεντρικής εξουσίας ή ενός κεντρικού σχεδιασμού, μόνο και μόνο από τις τοπικές, γειτονικές αλληλεπιδράσεις σε ένα κατώτερο ιεραρχικά επίπεδο, το οποίο καθόλου δεν ομοιάζει με αυτό που τελικά προκύπτει. Γιαυτό και πήρε το όνομα emergent, σαν κάτι δηλαδή το οποίο αναδύεται από το πουθενά, και το οποίο αποτέλεσμα εμπεριέχει, θα έλεγα, τον θαυμασμό!

Η έννοια της αυτο-οργάνωσης είναι παρούσα σε όλα τα βιολογικά συστήματα. Η ζωή για παράδειγμα, είναι ένα αναδυόμενο φαινόμενο, απ’ όλες εκείνες τις χιλιάδες μυριάδες χημικές αντιδράσεις που συντονίζονται βλέποντας μόνο η μια την άλλη στη γειτονιά τους, και οι οποίες κουρδίζουν με τόση μεγάλη ακρίβεια το ρολόι της ζωής.

Είναι παρούσα επίσης στον τρόπο που ξεπετάγονται οι πόλεις, από το ακάματο πήγαιν’ έλα χιλιάδων ανθρώπων, εντελώς άγνωστων μεταξύ τους, στον τρόπο που τα πουλιά φτιάχνουν τα σμήνη για να ταξιδεύσουν, στον τρόπο που αναδύεται μια συγκεκριμένη γλώσσα από τους ακατάστατους και αυθαίρετους ήχους και μουρμουρητά του καθενός, κ.ο.κ.

Η κοινωνία είναι κι αυτή ένα τέτοιο πολύπλοκο σύστημα, αποτελούμενο από ένα πολύ μεγάλο αριθμό δρώντων υποκειμένων, τα οποία αλληλεπιδρούν σε τοπικό επίπεδο είτε θετικά, όταν διαχέουν μια πληροφορία, είτε αρνητικά όταν την παρακρατούν. Και πληροφορία είναι οτιδήποτε κρυσταλλώνεται τελικά στα λεγόμενα μακροσκοπικά κοινωνικά, πολιτικά, οικονομικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά του δεδομένου συνόλου.

Η τεχνολογία λοιπόν ενώ δεν είναι προφανώς η γενεσιουργός αιτία των κοινωνικών κινημάτων, εν τούτοις βάζει τη σφραγίδα της, ώστε αυτά στον 21^ο αιώνα να παίρνουν διαφορετικά χαρακτηριστικά από τα κινήματα του 20^ου, δηλαδή να είναι περισσότερο οριζόντια παρά κάθετα, αποκεντρωμένα, παρά ιεραρχικά, από τα κάτω (grassroots), παρά οργανωμένα από τα πάνω.

Φαντάζομαι τώρα ότι οι χρήστες του facebook και των συγγενών δικτύων θα έχουν συνειδητοποιήσει τη μεγάλη δύναμη την οποία διαθέτουν, και πράγματι είναι μεγάλο το κατόρθωμα το να περάσει κανείς αυθημερόν από την καλλιέργεια των εικονικών αγρών στις κάθε λογής virtual φάρμες, στην καλλιέργεια επιτυχημένων και real επαναστάσεων...

Το ανταγωνιστικό Σύνταγμα

Χωρίς να είμαι νομικός, μέχρι τώρα νόμιζα η έρμη ότι τα απανταχού Συντάγματα κατοχύρωναν κάποιες θεμελιώδεις αξίες, και κάποιες μεγάλες ιδέες που ανά τους αιώνες εξέθρεψαν, όχι χωρίς αίμα, και τίμησαν οι λαοί. Ξέρετε τώρα, αξίες όπως ελευθερία, ισότητα, αξιοπρέπεια, προστασία ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων κ.λ.π., οι οποίες και θα αποτελούσαν το υπόστρωμα όλων των νόμων που θα απέρρεαν από αυτά, ώστε οι πολίτες της συγκεκριμένης πολιτείας να ζούνε καλά κι εμείς καλύτερα.

Και πάλι στην πορεία των αιώνων και μέσα στους δαιδάλους του μυαλού φωτεινών πνευμάτων βρέθηκε ότι οι αξίες αυτές οι ίδιες και όχι κάποιες άλλες, θα μπορούσαν να συστήσουν αυτό που ονομάζεται κοινωνία και Πολιτεία.

Γιατί, όπως καταλαβαίνετε, ένα Σύνταγμα που θα αποθέωνε, ας πούμε, την κλεψιά και θα την έθετε στη βάση του δικαίου, δεν θα μπορούσε να σταθεί και για πολύ, γιατί πάραυτα θα έπαυε να υφίσταται και η χώρα που θα το υιοθετούσε, λόγω γενικευμένου εσωτερικού πολέμου και άλλων δυσάρεστων τινών.

Τα Συντάγματα για τη νεωτερικότητα είναι ό,τι η βίβλος, το κοράνι, το πράσινο και το κόκκινο βιβλιαράκι για τις προ-νεωτερικές κοινωνίες, δηλαδή κάτι παραπάνω από ιερά, και τούτο γιατί χωρίς θεμελιώδεις κανόνες δικαίου και αλληλοσεβασμού δεν υπάρχει συνοχή κι όλα όσα προκύπτουν από την έλλειψη αυτής.

Σκεφτείτε τώρα ένα Σύνταγμα που θα θεμελιωνόταν πάνω στον ανταγωνισμό και την ανταγωνιστικότητα, τι σόι νόμους θα μπορούσε να παραγάγει, αλλά και τι σόι ποινές θα επέσυρε η παραβίασή τους, γιατί νόμος χωρίς ποινές, απλά δεν είναι νόμος. Αν η αλληλεγγύη εξασφαλίζει την ύπαρξη μιας κοινωνίας, ο ανταγωνισμός των μελών της την διαλύει. Το γεγονός όμως ότι μια διαλυμένη κοινωνία είναι και άνομη, αυτό φαίνεται να μην περνάει απ’ το μυαλό κανενός.

Αν λοιπόν το Σύνταγμα σκοπεύει εφ εξής να αναδεικνύει την ανταγωνιστικότητα ως μια από τις θεμελιώδεις αρχές της κοινωνίας, λογικά αυτή θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται και σε όλων των ειδών τις σχέσεις και όχι μόνο τις οικονομικές και εμπορικές. Διότι αλλιώς τι νόημα θα είχε να κατοχυρωνόταν και συνταγματικά! Και επειδή ο νόμος είναι νόμος, κάθε σχέση λοιπόν μη ανταγωνιστική θα πρέπει να ποινικοποιείται.

Να ποινικοποιείται δηλαδή η αγάπη, η αλληλεγγύη, ο έρωτας, η φιλία, η φιλευσπλαχνία, η φιλανθρωπία, η φιλοζωία, η φιλοπατρία, η φιλοκαλία, η φιλολογία, η φιλομάθεια, η φιλοξενία, η φιλοπονία, οι φιλόπτωχες κυρίες, η φιλοσοφία, η φιλοστοργία, οι φιλότιμοι, αλλά και ο φιλοτελισμός, ενώ σαν εξαίρεση του νόμου ενάντια σε κάθε «φιλο» θα επιτρέπονται η φιλοκέρδεια, οι φιλοχρήματοι και ο φιλοτομαρισμός.

Καθώς και οι άφιλοι, οι αφιλόξενοι, οι αφιλότιμοι, οι αλήτες και οι φίλοι αυτών...

26/2: Όλη η Αμερική στο πόδι!

Η απόφαση του νέο-εκλεγμένου ρεπουμπλικάνου κυβερνήτη του Ουισκόνσιν να περάσει νόμο για την κατάργηση του δικαιώματος συλλογικών διαπραγματεύσεων προκάλεσε τον ξεσηκωμό όχι μόνο των άμεσα θιγομένων, οι οποίοι αντέδρασαν με πολυήμερες διαδηλώσεις και κατάληψη του κυβερνείου από δεκάδες χιλιάδες Ουισκονέζους, αλλά έδωσε το σήμα και σε άλλες πολιτείες να οργανώσουν κι αυτές το δικό τους ξεσηκωμό, εμπνεόμενες από τα τελευταία γεγονότα της Αιγύπτου και Τυνησίας.

Ο νόμος μπορεί να πέρασε με επεισοδιακό τρόπο από τη βουλή, αλλά θα κολλήσει στη Γερουσία, μιας και οι 14 δημοκρατικοί βουλευτές οι οποίοι συνεχίζουν να διαφεύγουν στο γειτονικό Ιλλινόι, της στερούν την απαρτία.

Στη Georgia, στο Idaho, στο Ohio, στο Tennessee και στην Montana, και στα πλαίσια της Main Street Movement για την υπεράσπιση της μεσαίας τάξης στην Αμερική, χιλιάδες κατέβηκαν επίσης σε διαδηλώσεις υπερασπιζόμενοι εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα και δηλώνοντας την οργή τους για την επίθεση στους δημοσίους υπαλλήλους και τις πρωτοφανείς περικοπές των δημοσίων υπηρεσιών. Στην Ιndiana, το σκηνικό όπου στήθηκαν οι διαμαρτυρίες ήταν το ίδιο με το Ουισκόνσιν. Κι εδώ οι δημοκρατικοί βουλευτές την «έκαναν» σε άλλη πολιτεία για να μην ψηφιστεί ο νόμος που απαγορεύει τον συνδικαλισμό, και οι πολίτες προέβησαν σε κατάληψη του Κυβερνείου. Η προσπάθεια απέδωσε και ο κυβερνήτης απέσυρε τον νόμο.

Η Αμερική αυτή τη στιγμή, και ειδικά σήμερα (26/2), βρίσκεται κυριολεκτικά στο πόδι. Πέρα από τις διαδηλώσεις της Main Street Movement και του US-UNCUT το οποίο έχει εν τω μεταξύ απλωθεί από τη Ν. Υόρκη, ως τη Χαβάη, σε συγκεντρώσεις μπροστά από το κυβερνητικό μέγαρο σε κάθε πολιτεία, στις 12 το μεσημέρι, καλεί επίσης και το Moveon.org, με σύνθημα τη διάσωση του αμερικανικού ονείρου.

Δείτε για το θέμα τις προηγούμενες αναρτήσεις:

1. GREECE: UN-CUT?

2. Έφτασε η σπίθα και στην Αμερική;

Κολεγιοπαιδαρισμοί

Σα ξαναζεσταμένο φαί ακούστηκε η πρόσφατη σάχλα του Γιωργάκη για το πόσο θα ήθελε να διαδηλώσει πάλι μετά των πτωχών και αδυνάτων, ενάντια στον κακό επικυρίαρχο της κυρίαρχης κυβέρνησης με τα πλήρη όμως κυριαρχικά δικαιώματα επί του λαού της, δλδ, εναντίον του εαυτού του. Το είπε μια τον Μάη, (εδώ), και το ερμηνεύσαμε επιεικώς ως πρόβλημα διχασμού προσωπικότητας, το είπε δυο τον Ιούνη (εδώ), και το ερμηνεύσαμε ως σύμπτωμα της νόσου του κολεγιοπαιδαρισμού, η οποία συνίσταται στην άμετρη εκδήλωση αμετροέπειας, αλαζονείας, χλεύης και υποτίμησης της προσωπικότητας του άλλου, στην προκειμένη του θύματος, το οποίο ο θύτης με γαλιφιές επιδιώκει να προσεταιριστεί για να γλιτώσει.

Το ότι το επανέλαβε και για άλλη μια, τρίτη, φορά, σημαίνει είτε ότι στέρεψε από εξυπνάδες, ο ίδιος ή οι σύμβουλοί του που τον τροφοδοτούν, οπότε πρέπει να βιαστεί να τους αλλάξει, είτε ότι έχει προσβληθεί από τη νόσο του Αλτσχάιμερ.

Επειδή όμως οι καιροί είναι δύσκολοι και ακατάλληλοι για τέτοιες χαριτωμενιές και εξυπνάδες, καλόν είναι να έχομεν κατά νου, ότι χρειάζεται λιγάκι παραπάνω προσοχή στο χειρισμό των «όπλων» των εργαζομένων.

Όταν κάποιος τους στερεί, ή ξευτελίζει τα όπλα που διαθέτουν, δηλαδή την απεργία και τη διαδήλωση, τότε όπως η ιστορία δείχνει, οι λαοί καταφεύγουν σε άλλα «όπλα», δυναμικότερα…

Για για την τιμή των όπλων!

Με τα μάτια στη Λιβύη

Η πορεία σήμερα πάτησε στα βήματα της 5^ης του Μάη, και της 15^ης του Δεκέμβρη, μπορεί και να τις ξεπέρασε. Ο κόσμος έχει πια συνηθίσει τις μάχες στα πεδινά της πλατείας Συντάγματος, ξέρει τι θα συναντήσει, έρχεται καλύτερα εξοπλισμένος, και θαρρείς πως αν δεν πέσει και καμιά μολότωφ, θα είναι σαν κάτι να έχει λείψει. Θα μοιάζει δηλαδή, σαν Ανάσταση χωρίς βεγγαλικά. Δηλαδή σαν μια πολιτικά ορθή περιφορά πανό και συνθημάτων. Δηλαδή ξενέρωμα…

Καλά μέχρις εδώ, δεν θα σχολιάσω περαιτέρω, διότι αυτά τα έχουμε ξαναπεί. Αντ’ αυτού θα πάω απέναντι στη Λιβύη, όπου έχουμε αφήσει μια μισοτελειωμένη εξέγερση, και την οποία δεν πρέπει να χάσουμε απ’ τα μάτια μας. Έτσι είναι αυτά τα πράγματα. Άμα στρέψεις αλλού το βλέμμα, μπορεί και να μαραζώσουν και ν’ αποτύχουν.

Πάμε λοιπόν!

Η Λιβύη διαφέρει σημαντικά από την Αίγυπτο ως προς την κοινωνική της δομή. Η Λιβύη, μαζί με την Υεμένη και την Ιορδανία κατατάσσονται ανάμεσα σ’ εκείνα τα κράτη όπου οι φυλές έπαιξαν και συνεχίζουν να παίζουν σημαντικό κοινωνικό και πολιτικό ρόλο. Και οι λόγοι είναι κυρίως γεωγραφικοί, δλδ μεγάλες εκτάσεις ερήμου κατοικημένες αραιά από Βεδουίνους νομάδες, οι οποίοι για λόγους επιβίωσης ήταν αναγκασμένοι να αναπτύξουν ισχυρούς τοπικούς δεσμούς.

Ο Καντάφι όταν ανέλαβε την εξουσία το 1969 βασίστηκε κυρίως στις φυλές Gadhafi, Magarha και Warfalla από τις οποίες και επάνδρωσε όλες τις σημαντικές θέσεις στο στρατό, τις μυστικές υπηρεσίες και τα σώματα ασφαλείας. Επομένως δεν είχαν κανένα λόγο ν’ αμφισβητούν την εξουσία του αρχηγού, ο οποίος και εξ αυτού μακροημέρευε. Αυτά όμως μέχρι χθες. Με τα γεγονότα των τελευταίων ημερών, η φυλή Warfalla γύρισε την πλάτη της στη φυλή Gadhafi για την βάναυση μεταχείριση των εξεγερμένων και έτσι άλλαξε στρατόπεδο. Αυτό ήταν μια σημαντική απώλεια για το κανταφικό στρατόπεδο, διότι η εν λόγω φυλή είναι από τις ισχυρότερες και διαθέτει μεγάλη επιρροή.

Στη Λιβύη βρίσκονται διάσπαρτες γύρω στις 140 φυλές, από τις οποίες πολιτική επιρροή έχουν μοναχά 30. Η Ghadhafi, η οποία κατοικοεδρεύει στα βορειοδυτικά, γύρω από την Τρίπολη, χωρίς την υποστήριξη της Warfalla (που αυτομόλησε), δεν διαθέτει από μόνη της μεγάλη επιρροή και δύναμη, κι επομένως αν ο Καντάφι θέλει να πιστεύει πως ακόμα διαθέτει ισχυρά υποστηρίγματα, πολύ κακώς το πιστεύει. Οι μέρες του στην εξουσία ήδη μετράνε με γοργό ρυθμό αντίστροφα, όπως και οι μέρες του στον μάταιο τούτο κόσμο, μιας και δεν μού φαίνεται ότι θα μπορούσε να σηκώσει μια ήττα παίρνοντας απλώς το ελικόπτερο για Σαουδική Αραβία ή για Τσαντ ή για κάπου αλλού. Όταν λέει ο Καντάφι ότι θα πεθάνει στη γη που τον γέννησε, το εννοεί. Και φυσικά δεν εννοεί ότι θα περιμένει τον χάρο να έρθει με το πάσο του να τον πάρει. Θα μπορούσε κάλλιστα κι ο ίδιος να πάει να τον συναντήσει.

Ο Καντάφι κατόρθωσε να κρατηθεί τόσα χρόνια στην εξουσία ανάμεσα σε ένα κυκεώνα φυλών, εφαρμόζοντας την τακτική «καρότο και μαστίγιο». Οι φυλές που του ήταν πιστές ελάμβαναν προνόμια και υλικές ανταμοιβές, ή εξασφάλιση εργασίας και μερίδιο στα κρατικά αναπτυξιακά έργα, ενώ όσες σήκωναν τα φρύδια στις αποφάσεις του, τιμωρούνταν. Η ίδια άλλωστε τακτική απέναντι στις διαφωνίες εφαρμοζόταν και στο εσωτερικό των φυλών, διατηρώντας τη συνοχή τους.

Το 1994 δε, ο Καντάφι είχε συστήσει και μια επιτροπή η οποία εγγυάτο τη συμμετοχή όλων των φυλάρχων στα πολιτικά πράγματα της χώρας.

Αυτά όσον αφορά τις φυλές. Όπως είπαμε και προηγουμένως τα ψωμιά του Καντάφι όπου νάναι τελειώνουν. Στο τελευταίο τηλεοπτικό του διάγγελμα τραύλιζε, ήταν παρά πάνω απ’ ότι έπρεπε νευρικός, και αυτά τα πράγματα δεν είναι καλό σημάδι.

Το ερώτημα είναι βέβαια ποιος θα αναλάβει. Κόμματα κλπ οργανώσεις δεν υπάρχουν. Επομένως σε μια μεταβατική κατάσταση θα κληθούν φύλαρχοι της μεγαλύτερης φυλής Warfalla, προφανώς μερίδα του στρατού που τάχτηκε με το αντι-κυβερνητικό στρατόπεδο, καθώς επίσης και το NFSL, η εξόριστη αντιπολίτευση σε Λονδίνο και ΗΠΑ, η οποία όμως δεν φαίνεται να έχει ιδιαίτερα ερείσματα στο εσωτερικό. Το ίδιο μάλλον συμβαίνει και με τις ΗΠΑ, οι οποίες κι αυτές δεν ξέρουν πού να πατήσουν. Με την Αίγυπτο τα πράγματα ήταν εύκολα. Όχι όμως κι εδώ.

Καλύτερες σχέσεις με το παρόν καθεστώς στη Λιβύη φαίνεται να διατηρεί ο Μπερλουσκόνι, όχι μόνο εξ αιτίας της ενεργειακής εξάρτησης της Ιταλίας από το Λιβυκό πετρέλαιο, αλλά και λόγω ταυτόσημης ιδιοσυγκρασίας με τον πρόεδρό της. Σε τελευταία του επίσκεψη στη Ρώμη, το καλοκαίρι, ο μεν Μπερλουσκόνι του προμήθευσε μια λεγεώνα καλλονών για λιβυκού τύπου πάρτυ μπούνγκα-μπούγκα στην πολυθρύλητη τέντα, ο δε Καντάφι του χάρισε μια αρμαθιά από καθαρόαιμα αραβικά άλογα.

Ποια είναι μέχρι στιγμής η κατάσταση; Το ανατολικό τμήμα της χώρας φαίνεται να έχει περάσει εξ ολοκλήρου στα χέρια των αντι-κυβερνητικών δυνάμεων. Τόσο το Τομπρούκ, όσο και η Βεγγάζη και τα σύνορα με την Αίγυπτο βρίσκονται κάτω από τον έλεγχό τους. Σήμερα δε ανακοινώθηκε ότι και δυο πόλεις, οι Zliten και Misrata, που πλησιάζουν από τα ανατολικά την Τρίπολη, άλλαξαν χέρια. Τουτέστιν ο κλοιός ολοένα και σφίγγει γύρω από τον Καντάφι, ο οποίος βασίζεται κυρίως σε μισθοφόρους.

Οι παραιτήσεις δε στενών συνεργατών του και διπλωματικών υπαλλήλων συνεχίζονται με αμείωτο ρυθμό, ενώ φαίνεται ότι και η ίδια του η οικογένεια αρχίζει να φυλλοροεί. Πληροφορίες από Aljazeera λένε ότι ένα αεροπλάνο των Λιβυκών αερογραμμών, ζήτησε εκτός δρομολογίου να προσγειωθεί στη Βαλέττα, αίτημα το οποίο οι αρχές της Μάλτας αρνήθηκαν να ικανοποιήσουν, και το αεροπλάνο αναγκάστηκε να επιστρέψει στη Λιβύη. Λέγεται ότι σε αυτό επέβαινε η κόρη του, επάγγελμα δικηγόρος, η οποία μάλιστα είχε αναλάβει και την υπεράσπιση του Σαντάμ Χουσεΐν.

Επίσης, ένα ιδιωτικό αεροπλάνο, learjet, ζήτησε άδεια να προσγειωθεί στο Λίβανο, μεταφέροντας την σύζυγο ενός εκ των 8 υιών του, αίτημα όμως που και αυτό δεν ικανοποιήθηκε.

Αύριο (24/2) συνεδριάζουν οι 27 υπουργοί εσωτερικών και δικαιοσύνης της ΕΕ με σκοπό να εξετάσουν τις κυρώσεις που θα επιβάλλουν εναντίον της Λιβύης. Φυσικά, ουδείς ζητάει παραίτηση Καντάφι, έστω και για τα μάτια του κόσμου. Πετρέλαιο γαρ, όπως και δισεκατομμύρια από βρετανικές επενδύσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, και σε εξαγωγές όπλων.

Ποιοι καταδίκασαν ως τα τώρα ανοιχτά τον Καντάφι; Ο ιρανός Αχμαντινετζάντ! Ποιοι σιώπησαν, διότι τάχατες δεν έχουν ακόμα πειστεί για το μακελειό; Ο Τσάβες και ο Κάστρο! Ποιος στάθηκε στο πλευρό του και του μουρμούριζε γλυκόλογα; Ο Ορτέγκα!

Μπράβο στα παιδιά!

LIVE: Κόσμος που παραμένει στο ΣΥΝΤΑΓΜΑ

18:20 Τα ΜΑΤ περικυκλώνουν τον κόσμο στο Συνταγμα. Φορανε μάσκες...

Παραμένει πολύς κόσμος στο ΣΥΝΤΑΓΜΑ!

Έρχεται κι άλλος

Watch live streaming video from stopcarteltvgr at livestream.com

Παρευρίσκονται τα κινήματα:

"Μένουμε Σύνταγμα;"

"Δεν Πληρώνω"

"Δικαίωμα"

κ.α

ΕΠΙΣΗΣ

Το Σωματείο Τεχνικών

Το Μέτωπο Α-Α

Εκπαιδευτικοί ΟΛΜΕ-ΔΟΕ

ΑΝΤΑΡΣΥΑ

κ.α.

Kλικ! για ανταπόκριση ροής των σημερινών γεγονότων #23fgr:

http://rodiat7.blogspot.com/2011/02/click-23fgr.html

Η αντιπολίτευση στη Λιβύη

Η εξέγερση της Λιβύης τοποθετείται και αυτή στο τσουνάμι των εξεγέρσεων της Βορείου Αφρικής και της αραβικής χερσονήσου ενάντια σε προσωποπαγή απολυταρχικά ή ημι-απολυταρχικά καθεστώτα του ενός. Οι λόγοι, οικονομικοί και πολιτικοί, αν και σε διαφορετικό μείγμα. Η Λιβύη με κατά κεφαλή ΑΕΠ (ΡΡΡ) στα $14,000 βρίσκεται σε αρκετά πλεονεκτικότερη θέση σε σχέση με την Αίγυπτο, ($4,000), εξ αιτίας των πλούσιων και πολύ καλής ποιότητας πετρελαϊκών κοιτασμάτων που διαθέτει. Όπως επίσης και σε σχέση με τις κοινωνικές παροχές και επιδοτήσεις βασικών καταναλωτικών αγαθών. Αυτό που πρωτίστως πυροδότησε το εξεγερσιακό ξέσπασμα στη Λιβύη ήταν η μεγαλύτερη, απ’ ότι στην Αίγυπτο, περιθωριοποίηση των κατοίκων από τα πολιτικά πράγματα της χώρας. Πράγματι, το κεντρικό αίτημα ήταν η παραχώρηση Συντάγματος και ο τερματισμός της απαγόρευσης λειτουργίας πολιτικών κομμάτων.

Αμφότερες ξεκίνησαν αυθόρμητα και από τα κάτω, αλλά ο εξεγερμένος πληθυσμός είχε διαφορετική σύνθεση. Στην Αίγυπτο εξεγέρθηκαν κυρίως οι νέοι αναζητώντας επαγγελματικές διεξόδους, ενώ στη Λιβύη πρωτοστάτησαν κυρίως οι ενήλικες επαγγελματίες, όπως γιατροί, δικαστές, δικηγόροι. Τα σκληρά δε μέτρα καταστολής που ακολούθησαν έδρασαν προς την κατεύθυνση ώστε περισσότερος κόσμο να βγει στους δρόμους.

Η Αίγυπτος, παρ’ όλη την ασθενική, αλλά με μεγάλο δυναμικό αντιπολίτευση, έχει σημαντική προϊστορία εργατικών αγώνων, κινητοποιήσεων και κοινωνικών κινημάτων, ενώ στη Λιβύη η κινηματική και πολιτική ιστορία έχει σχεδόν όλες της τις σελίδες άγραφες.

Ο Καντάφι αποδεικνύεται περισσότερο σκληροτράχηλος σε σχέση με τον Μουμπάρακ, αν και αμφότεροι προέρχονται απ’ τον στρατό, στις πλάτες του οποίου στηρίχτηκαν για να ανέλθουν στην εξουσία. Με μια διαφορά όμως. Στην μεν Αίγυπτο, την κρίσιμη στιγμή ο Μουμπάρακ έχασε τη στήριξη του στρατού, αλλά και της Αμερικής, στην δε Λιβύη η μεν παρέμβαση της Αμερικής και της ΕΕ ήταν στο επίπεδο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δλδ σκανδαλωδώς χλιαρή, ο δε στρατός εμφανίζεται διχασμένος· στα ανατολικά, (Βεγγάζη), να έχει προσχωρήσει στην εξέγερση, στα δε δυτικά, (Τρίπολη), να παραμένει ακόμα πιστός στον Καντάφι.

Το ότι κατά πάσα πιθανότητα τα εκβιαστικά χαρτιά της Δύσης, μπορεί να έχουν μικρή μόνο ισχύ, οφείλεται στην οικονομική και ενεργειακή αυτάρκεια της Λιβύης, με τον πλήρη έλεγχο των πετρελαίων της. Επίσης τα κοιτάσματα είναι μοιρασμένα με τέτοιο τρόπο, ώστε ακόμα και να χωριζόταν το κράτος στα δυο, τόσο το ανατολικό, όσο και το δυτικό θα μπορούσαν να κατέχουν σημαντικό μερίδιο των κοιτασμάτων. Η μικρή λοιπόν εξάρτηση της Λιβύης από τη Δύση, πιθανόν να δρα υπέρ του Καντάφι. Τις τελευταίες μέρες, όμως λόγω του χάους που επικρατεί, έχει κατά πολύ μειωθεί η εξόρυξη πετρελαίου, και εφ’ όσον η κατάσταση αυτή συνεχιστεί, με τις χιλιάδες των ξένων τεχνικών να αποχωρούν και να εγκαταλείπουν τη χώρα, πιθανόν ο Καντάφι ή οι γιοί του, να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται ότι τα διαπραγματευτικά τους χαρτιά δεν θα μετράνε ακόμα για πολύ.

Τώρα, αν υποτεθεί ότι ο Καντάφι ανατρέπεται, ποια θα είναι η επόμενη μέρα, και κυρίως ποιος θα κληθεί να αναλάβει; Εδώ τα πράγματα είναι αρκετά σκούρα. Στη Λιβύη η αντιπολίτευση είναι, όπως είπαμε ανύπαρκτη. Και μιλάμε για την εσωτερική, η οποία ως τα τώρα δεν είχε δώσει κανένα σημάδι ζωής. Εκτός απ’ τον στρατό.

Η όποια δηλαδή μέχρι τώρα «αντιπολίτευση» ενάντια στον Καντάφι ήταν από το εσωτερικό του στρατού, ο οποίος δοκίμασε μέσα σ’ αυτές τις δεκαετίες να τον ανατρέψει κάμποσες φορές. Προσπάθησε να οργανώσει αρκετά πραξικοπήματα, αλλά προς κακή τους τύχη, και εξ αιτίας της καλής οργάνωσης των μυστικών υπηρεσιών, ανακαλύπτονταν προτού καν εκδηλωθούν. Το σοβαρότερο απ’ όλα εκδηλώθηκε τον Μάιο του 1984, το οποίο όμως κατέληξε σε μαζικές συλλήψεις και φυλακίσεις χιλιάδων από τους συμμετέχοντες.

Από την άλλη μεριά η αντιπολίτευση του εξωτερικού είναι πολύ πιο δυνατή. Η μεγαλύτερη ομάδα είναι το National Front for the Salvation of Libya (NFSL), με αρκετούς οικονομικούς πόρους, η οποία το 1984 είχε οργανώσει επιδρομή στον στρατώνα του Καντάφι στην Τρίπολη, και η Libyan National Army (LNA), στο Τσαντ, αποτελούμενη από πρώην φυλακισμένους αξιωματικούς.

Ισλαμικές ομάδες άρχισαν να εμφανίζονται στις αρχές του 1990, κυρίως στα ανατολικά, αλλά με πολύ μικρή ισχύ. Η ισχυρότερη, το Libyan Islamic Group, που αποπειράθηκε να τον δολοφονήσει το 1997 μετέφερε την έδρα της στο Λονδίνο, αλλά η επιρροή της στο εσωτερικό είναι πολύ μικρή.

Συγκρίνοντας λοιπόν με την Αίγυπτο, όπου υπήρχε μια μαγιά για να συγκροτηθεί έστω και μια μεταβατική κυβέρνηση, στη Λιβύη, εκτός από τον στρατό και το NFSL δεν υπάρχει τίποτε άλλο διαθέσιμο.

Κι αυτό αποτελεί πρόβλημα. Απ’ ότι είδα όμως χθες στο Αljazeera, ο πρόεδρος του NFSL, κοστουμαρισμένος και προσεκτικός στα λόγια του, φαίνεται ότι έχει αρχίσει να ρίχνει κι από κανένα ρούχο στη βαλίτσα της επιστροφής...