Σάββατο, 2 Ιουνίου 2012

Καναπεδόφιλοι και καναπεδομάχοι




Δεν ξέρω πώς οι ιστορικοί του εκάστοτε μέλλοντος αξιολογούν τα στοιχεία του παρελθόντος για να διηγηθούν την ιστορία του. Το πιο εύκολο είναι να σταθούν σε σημαδιακές ημερομηνίες μαχών, σε ημερομηνίες κήρυξης ή τερματισμού πολέμων, κυβερνητικών αλλαγών που κατά κάποιο τρόπο θεωρήθηκαν σημαντικές για τις κατοπινές εξελίξεις, σε περιόδους εμφυλίων συρράξεων, ή σε κάποια αδιάφορα γεγονότα, τα οποία μπορεί στην εποχή τους να μην είχαν την παραμικρή σημασία, κατόρθωσαν όμως να επιβιώσουν στις υποσημειώσεις των υποσημειώσεων κάποιων ιστορικών κειμένων της εποχής τους, και στο χρόνο να μεγεθυνθούν σε σπουδαιότητα, μεταπηδώντας απλά από την υποσημείωση, στη σημείωση, και μετά στο κυρίως κείμενο, τη διατριβή ή την πραγματεία και με τον τρόπο αυτό να αναβαθμιστούν και να περάσουν τεχνητά στις επόμενες γενιές ως τα πλέον σημαντικά. Κι αντιθέτως, άλλα γεγονότα σημαντικά στην εποχή τους, να μην τα καταφέρουν να βρουν εκείνο το χέρι το οξυδερκές, που θα τα πέρναγε από τη λήθη στις επόμενες γενιές.

Φαντάζομαι λοιπόν, τον μελλοντικό ιστορικό του δικού μας παρόντος να έχει μια εύκολη δουλειά να επιτελέσει. Η κρίση του 2008 βγάζει μάτι, τόσο που να είναι αδύνατον να την προσπεράσει ή να μειώσει τη σημασία της ή να υποτιμήσει κάποια από τις λέξεις κλειδιά, όπως Τράπεζα, υπερδανεισμός, bail-out, χρέος, έλλειμμα, Μνημόνιο, δάνειο, λιτότητα, χρεοκοπία, ανεργία, φτώχεια, αγανακτισμένος, πλατεία, διαδήλωση, απεργία, σύγκρουση, Μέρκελ, Γερμανία, ΕΚΤ, ευρώ, ευρωζώνη, ανακεφαλαιοποίηση, LTRO, TARP, QE1, QE2, QE3, κατάσχεση, αριστερά, ΣΥΡΙΖΑ, κλπ. Μπορεί να γίνουν και κάποια τερατώδη λάθη, όπως για παράδειγμα, μένοντας μόνο στις λέξεις και μη διερευνώντας τις σκόπιμες διαστρευλώσεις, ή τις ποικίλες σημασίες που μπορεί να φέρουν, να θεωρήσει τους “εταίρους φίλους μας”, ως πραγματικούς φιλέλληνες στην ίδια παράδοση με τον Μπάιρον, και τη καγκελάριο Μέρκελ, ως τη “Μεγάλη Φίλη” της Ελλάδας. Και φυσικά, σε ένα σερί παρερμηνειών, να μεταφέρει ένα εντελώς παραμορφωμένο είδωλο για την εποχή μας.

Εμβληματική ανάμεσα στους συγχρόνους μας είναι και η λέξη “καναπές”. Βέβαια είναι πολύ ευτελές σαν αντικείμενο, ώστε να απασχολήσει τους ακαδημαϊκούς. Μη λαμβάνοντάς τον όμως υπ' όψιν, και χωρίς αναφορές στις νοοτροπίες και τις συνήθειες που κατευθύνουν τις πράξεις των ανθρώπων, ώστε με αυτές να δημιουργούν γεγονότα άξια καταγραφής, σίγουρα χάνεται ένα μεγάλο μέρος της πραγματικότητας.

Ο καναπές πρόσφατα συνδέθηκε άμεσα με τη αδράνεια των ανθρώπων να βγουνε στις επάλξεις και να αλλάξουνε τη μοίρα που ύφαναν γιαυτούς τα σκοτεινά κέντρα των γνωστών μητροπόλεων. Στην ετεροβαρή σχέση “καναπές-άνθρωποι”, το βέλος της ενοχοποίησης στρέφεται αποκλειστικά προς τους δεύτερους για την αδυναμία τους να τον αποχωριστούν και να πράξουν τα δέοντα. Σπάνια, όμως, έως καθόλου ενοχοποιείται ο ίδιος ο “καναπές”, όπως θα έπρεπε, αν αφιερώναμε λίγο χρόνο ώστε να θυμηθούμε την εξέλιξή του, και τη θέση του στο ιστορικό προτσές. Δεν θα πάμε ως τους προϊστορικούς χρόνους, όταν οι καναπέδες όντες πέτρινοι και καθόλου φιλόξενοι, συνέβαλαν στην επιβίωση του ανθρωπίνου γένους, κρατώντας τους κυνηγούς σταθερά πίσω από τα θηράματά τους και μακριά από τη θαλπωρή της οικογενειακής εστίας.

Αλλά, κι ως δυο τρεις γενιές πιο πίσω, οι καναπέδες δεν είχαν καμιά σχέση με τους σημερινούς. Για όσους είχαν την τύχη να κληρονομήσουν κάποια κομμάτια από τους γονείς, παπούδες, ή από πιο μακρινούς προγόνους, η διαφορά είναι εμφανής, τόσο στο μάτι, όσο και στην αφή. Όσο πιο πίσω πάμε στο χρόνο, τόσο πιο σκληρά γίνονται τα μαξιλάρια, ή απουσιάζουν και εντελώς, και τόσο πιο ευθυτενής γίνεται η πλάτη, ιδιότητες που δεν ευνοούν την μακρόχρονη παραμονή σ' αυτούς, πόσο μάλλον τη θαλπωρή και την αδράνεια. Δείτε για παράδειγμα τα σκληρά ντιβάνια, τον σκυριανό καναπέ, αλλά και όλες τις παρόμοιες εκδοχές που άνθισαν στα ελληνικά νησιά. Αντίθετα, οι άνθρωποι βρίσκονταν σε διαρκή κίνηση, δουλεύοντας είτε μέσα, είτε έξω από το σπίτι, ενώ στο προσκήνιο βρίσκονταν οι καρέκλες, τα σκαμνιά, τα πέτρινα σκαλιά και οι πεζούλες.

Συγκρίνετέ τους λοιπόν, με τους σημερινούς. Οι καναπέδες, θαρρείς ως αποτέλεσμα μιας διεθνούς συνομωσίας των επιπλοποιών, βάζουν τα δυνατά τους για να ρουφήξουν και τα τελευταία υπολείμματα ικμάδας της γενιάς μας. Βαθαίνουν, πλαταίνουν, μαλακώνουν, τα μαξιλάρια βγάζουν χέρια κι αγκαλιάζουν, υποκαθιστώντας την ανθρώπινη οικειότητα που όσο πάει και σπανίζει, μαγνητίζουν, ακυρώνουν κάθε διάθεση αντίστασης στην παραίτηση, υπνωτίζουν, μαγεύουν, αποκοιμίζουν.

Με ύπουλο τρόπο τρυπώνουν στο θυμικό και θέτουν το όριο του οραματικού ορίζοντα του σύγρονου μικροαστού. Δεσμεύουν δυνάμεις και εκτρέφουν την νέα ασθένεια της καναπεδοφιλίας. Η διείσδυση δε και η αλλοίωση της προσωπικότητας είναι τέτοια, που καμμιά αλλαγή δεν είναι δυνατόν να επέλθη, αν πρώτα δεν βρούμε το σθένος να εκδιώξουμε τους καναπέδες από τα σπίτια μας, αν πρώτα δεν μετατραπούμε σε καναπεδομάχους!

14 σχόλια:

stelios είπε...

Αγαπητή μου, cynical,
άλλο ένα πολύ ωραίο άρθρο από τα σαρκαστικά σου , που είναι πολύ πετυχημένα.

cynical είπε...

καλημερα Στελιο

και ευχαριστω. Αποτελει συνεχεια της καναπεδο-φιλοογιας, και ενος παλιού ποστ που συνεκρινε τους καναπεδες Κηφισιας και Αχαρνων.

spiral architect είπε...

Το νέο “Σύμβολον της Πίστεως”:
(καθότι αύριο είναι η εορτή του Αγίου Πνεύματος)

Πιστεύω εις ένα Ευρώ,
Πατέρα, λαοκράτορα, ποιητήν ΔουΝουΤού και γης, δανειστών τε πάντων και φραγγάτων.

Και εις ένα Κύριον πρόεδρο της Ε.Κ.Τ., τον Υιόν του Ευρώ τον μονογενή,
τον εκ του Πατρός δανεισθέντα προ πάντων των εντόκων.

Δάνειο εκ δανείου, ευρώ αληθινόν εξ ευρώ αληθινού, τοκισθέντα, ου χαρισθέντα,
ομοούσιον τω ΔΝΤ, δι’ ου τα πάντα οφείλετο.

Τον δι’ ημάς τους χαχόλους και δια την ημετέραν σωτηρίαν κατελθόντα εκ των Βρυξελλών
και σαρκωθέντα εκ Πνεύματος Ηλιθίου και Μαργαρίτας του Ανδρέα
και πρωθυπουργήσαντα.

Παρετηθέντα τε υπέρ ημών επί Καρόλου Παπούλια και παθόντα και ξεφτιλισθέντα,
και ταξιδέψαντα στην Κόστα Ρίκα κατά τας γραφάς.

Και ανελθόντα εις τη σοσιαλιστική διεθνή
και καθεζόμενον εκ δεξιών του Βλακός.

Και πάλιν ερχόμενον μετά λόξης
κρίναι ζώντας και νεκρούς, ου της μαλακίας ουκ έσται τέλος.

Και εις τον Παπαδήμα τον Άγιον, τον Κύριον, τον φοροοποιόν, τον εκ του Πατρός εκπορευόμενον,
το συν Πασόκ και ΝουΔού συγκυβερνούμενον και συνδοξαζόμενον, το λαλήσαν δια των εκδοτών.

Εις μίαν, αγίαν, καθολικήν και άποστολικήν Γερμανίαν.

Ομολογώ μνημόνιο εις άφεσιν χρεών.

Προσδοκώ κούρεμα ιδιωτών.

Κι οφειλή του μέλλοντος αιώνος.

Αμήν

(από εδώ)

cynical είπε...

Μιας και αναφερθηκες στο αγιο πνευμα, ξερει κανεις γιατι οι θεολογοι επρεπε διπλα στον θεο και τον χριστο να προσθεσουμε και αυτο? Τι διαφορετικο εφερε? Ο Ο θεος δεν ειναι πνευμα; Γιατι ηθελε και αυτο το αξεσουαρ? Τι εξυπηρετουσε?

spiral architect είπε...

Cynical:
Δες εδώ φωτογραφία μιας "επαναστατικής" αγιογραφίας.
(ποιο άγιο πνεύμα; ολόκληρο θεό απεικονίζει!)

Ανώνυμος είπε...

Οι παλαιότεροι δεν είχαν άνετους καναπέδες, για να μην κατσικώνονται οι άσχετοι όλη την ημέρα στο σπίτι και χωρίς να φεύγουν με ή χωρίς σιχτίρ μπακλαβά. Αντιθέτως, αυτά που εμείς λέμε σήμερα ημίδιπλα κρεββάτια ήταν τα μονά των παλαιοτέρων, και γενικά, κάθε δωμάτιο σε οποιοδήποτε χωριάτικο σπίτι είχε ένα κρεββάτι της προκοπής αντί για καναπέ, που είναι στενός και εν τέλει άβολος για να ξεκουραστείς, να κοιμηθείς, να διαβάσεις (κλπ -έμφαση στο κλπ). Επομένως, οι σύγχρονοι καναπέδες είναι μια ενδιάμεση κατάσταση, ούτε να επαναστατήσεις μπορείς ούτε να ξεκουραστείς σαν άνθρωπος. Είναι φτιαγμενοι μόνο για βλέπεις τηλεόραση...

cynical είπε...

spiral,

μου φερνει στο νου τις μπαμπουσκες. Κριμα, γιατι το αγ. πνευμα θεωρειται ισοτιμο στην αγ τριαδα. Ενω εδω ο αγιογραφος το υποβαθμιζει. Κανονικα θα πρεπει να διαγραφει σαν αιρετικος.

cynical είπε...

Ανωνυμε,

σκεφτεσαι πως ηταν τα στρωματα στα παλια χωριατικα σπιτια? Πετρες θαρρεις πως ειχαν μεσα. Σε εδιωχναν, οπως και οι καναπεδες στο σαλονι για να αποφευγονται οι αρμενικες επισκεψεις.

Διαφωνω ομως για τους συγχρονους καναπεδες. Σε ρουφουν σαν μαυρη τρυπα. Φυσικα, χωρις την τηλεοραση χανουν την μιση τους αξια.

ο δείμος του πολίτη είπε...

Εξαιρετικό κείμενο.
Ο σύγχρονος καναπές σε συνδυασμό τελικά με το διαδίκτυο επιτρέπει μία πρωτόγνωρη ανταλλαγή επιχειρημάτων (συνήθως της άποψης που ήδη έχουμε) και τούτο εντείνει το ριζοσπαστισμό. Η σύγχρονη επανάσταση του καναπέ έστειλε αδιάβαστα όλα τα ΜΜΕ, αφού πια φαίνεται να μη διαμορφώνουν πολιτική άποψη όπως την είχε στο νου του ο Σιμήτης...

Ανώνυμος είπε...

Τα στρώματα στα χωριάτικα σπίτια ήταν μια χαρά -τα σκληρά στρώματα βοηθούν να μην πιάνεται κανείς από τον πολύν ύπνο. Αν και θυμάμαι σε όσα χωριάτικα σπίτια έχω βρεθεί, τα στρώματα να είναι υπέρ του δέοντος μαλακά, σε σημείο να προτιμώ τις βελέντζες και τις κουρελούδες μπροστά στο τζάκι, που είναι στρωμένες στα πατώματα.

Όσο για τους σύγχρονους καναπέδες, ποτέ δεν τους συμπάθησα, δεν με βόλεψαν βρε παιδί μου. Άσε που κάνουν βαθουλώματα μέσα σε 2 μήνες.

Λες αυτοί που πάνε στις διαδηλώσεις να έχουν απλώς σωματική απέχθεια στους μαλακούς καναπέδες; λες να φταίει η επιπλοκατασκευαστική βιομηχανία; λες αντί για δακρυγόνα, να κατακλυστεί η αγορά με σκυριανούς καναπέδες, μπας και μαζευτούν οι διαδηλωτές;

cynical είπε...

Δειμο εκφραζεις μια ενδιαφερουσα αποψη η οποια ομως κινειται στην αντιθετη κατευθυνση απο τη δικη μου. Αυτο δεν σημαινει οτι μπορει να ειναι και σωστη. Θεωρεις δλδ οτι ο μαλακος καναπες συνεβαλε στην ριζοσπαστικοποιηση της κοινωνιας.

θα συμφωνουσα αν το διαδικτυο αποκτουσε μεγαλυτερο βαρος απο τα ΜΜΕ και τις εικονες του.

Για να δουμε.

cynical είπε...

Ανωνυμε,

ειμαι εντελως σιγουρη οτι φταιει ο ιταλικος ιμπεριαλισμος, ο οποιος δια μεσου των ευμεγεθων και ακρως αναπαυτικων καναπεδων του διεφθειρε την ελληνικη αγωνιστικοτητα. Η επαναφορα του σκυριανου και σπαρτιατικου καναπε, και οχι του αθηναικου ανάκλιντρου, θα ξαναβγαλουν τον κοσμο στους δρομους :=))

ο δείμος του πολίτη είπε...

Όχι ακριβώς όπως το διατύπωσες. Πιστεύω ότι το κίνημα έφερε μια ριζοσπαστικοποίηση. Γνωρίζουμε όμως πολύ καλά ότι το μέρος του κόσμου που συμμετέχει στο κίνημα είναι ένα μικρό ποσοστό. Συμπληρωματικά προς το κίνημα ο καναπές έπαιξε ένα σημαντικό ρόλο στη ριζοσπαστικοποίηση πληθυσμού που μέχρι τώρα ήταν εντελώς έξω από την πολιτική ζωή του τόπου και μόνο ψήφιζαν. Σε αυτό συνέβαλε βέβαια η συνειδητοποίηση ότι δέχονται επίθεση από τράπεζες και πολιτικούς... Πρόσεξε, δεν πιστεύω ότι το διαδίκτυο ήταν το βαρύ πυροβολικό (δυναμιτάκια ήταν, που όλα μαζί έφεραν μία διαφορετική αντίληψη). Μην ξεχνάς ότι είναι οι πρώτες διαδικτυακές εκλογές αυτές.

Ανώνυμος είπε...

Δεν έχουν αυτά τα ιστολόγια like για τα σχόλια, Cynical! Να είσαι καλά! Ναι μωρέ, ο ιταλικός ιμπεριαλισμός φταίει! το βρήκαμε! ιταλική συνωμοσία είναι: μαλακός καναπές, πίτσα-μαρακαρονάδα-εσπρέσο...