Από το Ντιτρόιτ στη Μαδρίτη: ίδια προβλήματα, άλλες ιδέες!

Σύμφωνα με τα διεθνή πρακτορεία, την Πέμπτη το πρωί, η πόλη του πάλαι ποτέ κραταιού Ντιτρόιτ, έδρα της General Motors και λίκνο της αμερικανικής αυτοκινητοβιομηχανίας, μετά από την αποτυχία των διαπραγματεύσεων με τους ενδιαφερόμενους, ώστε να αποδεχτούν κάποιο ποσοστό κουρέματος, υπέβαλε αίτηση υπαγωγής στο αντίστοιχο με το δικό μας Άρθρο 99, ζητώντας προστασία από τους πιστωτές, ανάμεσά τους και τα ασφαλιστικά ταμεία, τους οποίους φεσώνει ούτε λίγο ούτε πολύ με 18 ολοστρόγγυλα δις δολάρια. Μπορεί και 20. Με την πράξη αυτή, θα καταχωρηθεί ως η πρώτη μεγάλη πόλη (γιατί για τις μικρότερες δεν γίνεται λόγος), στην ιστορία των ΗΠΑ που χρεοκοπεί. Και πάνω στην ώρα, που ο αξιότιμος οίκος Moody’s αναβάθμιζε την προοπτική της χώρας από αρνητική σε σταθερή.

Αν η αίτηση χρεοκοπίας γίνει αποδεκτή, αυτό θα σημάνει μαζικές απολύσεις δημοτικών υπαλλήλων, ξεπούλημα περιουσιακών στοιχείων, μεγαλύτερες περικοπές στις κοινωνικές παροχές και τις δημοτικές υπηρεσίες, αύξηση των δημοτικών τελών, λεηλασία των ασφαλιστικών ταμείων και πολλά άλλα τα οποία γνωρίζουμε ήδη από πρώτο χέρι.

Η ανάδειξη του Ντιτρόιτ σε ευημερούσα μεγαλούπολη, η ακμή και η παρακμή του, που ξεκίνησε εδώ και αρκετές δεκαετίες, ακολούθησε κατά πόδας την τύχη της αυτοκινητοβιομηχανίας. Μέσα σε διάστημα 10 ετών από το 2000 έχασε κοντά στους 250 χιλιάδες κατοίκους, φτάνοντας σήμερα τους 700,000. Οι εγκαταλελειμμένες κατασκευές αριθμούν τις 78,000, ενώ η ανεργία μέσα σε μια δεκαετία έχει τριπλασιαστεί, στο 15%, στο διπλάσιο περίπου του εθνικού μέσου όρου.

Η συρρίκνωση της φορολογικής βάσης της πόλης, η ανεργία και η προϊούσα φτώχεια, συνέβαλαν στην αύξηση των ελλειμμάτων, η προσπάθεια αντιμετώπισης των οποίων με περισσότερο δανεισμό, συνέβαλε στην έκρηξη του χρέους και στη σημερινή λύση απελπισίας.

Στην άλλη μεριά του Ατλαντικού, μια άλλη μεγαλούπολη, η Μαδρίτη, αντιμετωπίζει παρόμοια προβλήματα επιβίωσης, με χρέος γύρω στα 7.5 δις ευρώ. Αλλά το πνεύμα εδώ είναι πιο χαλαρό και η φαντασία οργιαστική. Το χρήμα μπορεί να βρεθεί, αρκεί να υπάρχει η διάθεση να σπάσουν ορισμένα ταμπού, τέτοια που ο Σαμαράς δεν θα μπορούσε ούτε να ονειρευτεί. Και τέτοια διάθεση υπάρχει. Για παράδειγμα από τις αρχές Ιουνίου οι Μαδριλιάνοι συνειδητοποιούν ότι ένα κύμα κραυγαλέου κόκκινου χρώματος αρχίζει να βάφει σιγά-σιγά την πόλη τους: αρχίζοντας από την κεντρική τους πλατεία, τη συμβολική από το κίνημα των αγανακτισμένων, Puerta del Sol, και επεκτεινόμενο μέχρι τα έγκατα της γης, στις γραμμές του μετρό. Αν κάποιος επισκέπτης, αλλά και ντόπιος αναζητήσει την εν λόγω πλατεία ματαιοπονεί. Δεν θα τη βρει. Διότι η φημισμένη πλατεία δεν ονομάζεται πια έτσι, αλλά Puerta Vodafone και η αντίστοιχη στάση του μετρό έχει κι αυτή μετονομαστεί σε Vodafone Sol. Ενώ από το Σεπτέμβριο η Vodafone θα έχει καταπιεί και μια ολόκληρη γραμμή, τη 2, η οποία, ελλείψει περαιτέρω έμπνευσης θα ονομάζεται σκέτα Vodafone. Κρίμα για μια πόλη που βρίθει εξαίρετων ποιητών.

Με τον τρόπο αυτό ο ανήσυχος και ευρηματικός κυβερνήτης της περιοχής της Μαδρίτης ευελπιστεί ότι θα εξασφαλίσει έσοδα περίπου 1 εκ. ευρώ το χρόνο, τα οποία γνωρίζει ότι θα πολλαπλασιαστούν επί 12 αν πράξει το ίδιο και με τις υπόλοιπες γραμμές του μετρό. Και φυσικά κινείται πυρετωδώς προς την κατεύθυνση αυτή. Και όπως φαίνεται τίποτε δεν τον σταματά. «Μια φορά πουτάνα», έλεγε η γιαγιά μου, «πάντα πουτάνα».

Ο επόμενος στόχος, είναι η ιδιωτικοποίηση των λεωφορειακών γραμμών, που δεν είναι φυσικά δώδεκα, αλλά χίλιες δώδεκα, δημιουργώντας εύλογες απορίες στους κατοίκους για το πού θα βρεθούν τόσες επιχειρήσεις να στολίσουν με διαφημίσεις τις πλατειές επιφάνειες στα στιλπνά πλευρά των λεωφορείων. Σίγουρα η ατμόσφαιρα στη Μαδρίτη από το φθινόπωρο θα είναι μόνιμα καρναβαλική.

Από κοντά και η δυναμική δήμαρχος, Ana Botella, όλως τυχαίως σύζυγος του απελθόντος πρωθυπουργού Χοσέ Μαρία Αθνάρ. Σαν γυναίκα είναι περισσότερο φιλόδοξη, μιας και ευελπιστεί να φέρει στη Μαδρίτη τους θερινούς ολυμπιακούς αγώνες του 2020. Και όσο για τα χρήματα που λείπουν η Ana έχει κι αυτή τις ιδέες της: Υπάρχουν άλλωστε τόσα πολλά κτήρια στη Μαδρίτη για «αξιοποίηση», που ήδη άρχισε να «αξιοποιεί» σε πρόθυμους Κινέζους αγοραστές, όπως και αναρίθμητα έργα τέχνης, 26 εκ των οποίων έχουν ήδη μετακινηθεί από τις αίθουσες του Δημαρχείου στα σαλόνια φιλότεχνων επενδυτών. Στους επικριτές, η Ana, δεν κωλώνει, έχει έτοιμη την απάντηση: «Οι πίνακες είχαν μόνο διακοσμητική αξία». Λογικό. Τι άλλο;

Αν η Αθήνα έχει το Ελληνικό της, η Μαδρίτη έχει το Eurovegas, ένα οικόπεδο 7500 στρεμμάτων στις νότιες παρυφές της πόλης, το οποίο ονειρεύεται να μετατρέψει, όπως προϊδεάζει και το όνομα, σε πάρκο διασκέδασης, με καζίνα, ξενοδοχεία, συνεδριακά κέντρα, ουρανοξύστες, με ελευθερία πρόσβασης ακόμα και σε ανήλικους, ελεύθερο από περιορισμούς καπνίσματος, κλπ, ευελπιστώντας έτσι να αρμέξει 17 δις ευρώ από την πώληση στον ενδιαφερόμενο μεγα-καζινάρχη του Las Vegas και μέγα υποστηρικτή του tea-party, Sheldon Adelson, και να παραδώσει 10,000 θέσεις ανάλογης εργασίας. Τελευταία τα καζίνα, αν λάβουμε υπ’ όψιν και τα σχέδια της Κύπρου, δεν ξέρω πως, αλλά έχουν αναδειχτεί σε σπουδαίο μοχλό ανάπτυξης χρεοκοπημένων κρατών.

Επειδή, ως φαίνεται λείπουν ακόμα κάτι ψιλά, ο κυβερνήτης της Μαδρίτης αποφάσισε να βγάλει στο σφυρί πέντε-έξι δημόσια νοσοκομεία, εννοείται με όλο τους τον εξοπλισμό, ενώ δεν έχει ακόμα καταλήξει, αν θα πουλήσει μαζί και τους ασθενείς και τους εργαζόμενους. Κάτι θα πιάνουν και αυτοί. Δυστυχώς όμως, το ανώτατο δικαστήριο της Ισπανίας έβγαλε προσωρινή διαταγή που ματαιώνει το σχέδιο, σπρώχνοντας έτσι τη Μαδρίτη ακόμα ένα βήμα προς τη χρεοκοπία.

Δεν μπορεί, ο διαβόητος κυβερνήτης González, κάτι άλλο καλύτερο θα σκεφτεί εν τω μεταξύ…

Όλος ο Νότος σε ...εικόνες

 

 

 

Μια μόνο παρατήρηση για το πραγματικό  κόστος εργασίας στην Ελλάδα: Ανάμεσα στο 2005 και 2009, παρατηρείται μείωση της τάξης του 5%. Αν δεν κάνω λάθος, οι υπέρμαχοι της λιτότητας μέχρι τώρα μιλούσανε για υπέρογκες αυξήσεις μισθών. Πού υπάρχει το λάθος; Για μετά το 2009, δεν έχουμε να προσθέσουμε κάτι.

ΠΗΓΗ: SPIEGEL

Bail-in: Μετάβαση στην εποχή της απόλυτης ανασφάλειας και της νόμιμης κλοπής

Η κλοπή ιδιωτικού πλούτου από το κράτος, όπως συμβαίνει αυτές τις ώρες στην Κύπρο, όταν μάλιστα ως πρώτη και ύψιστη αρχή στα καταστατικά του αναφέρεται η άνευ όρων προστασία του, αποτελεί μια πρωτάκουστη στροφή της Ευρώπης από τα προτάγματα του φιλελευθερισμού στα οποία για αιώνες γαλουχήθηκε, στην αυθαιρεσία των δικτατοριών και ακόμα πιο πίσω, σε εποχές ασύντακτες και πολιτειακά αδιευκρίνιστες.

Αν οι περισσότεροι έπεσαν από τα σύννεφα, θα πρέπει να είχαν προσέξει τα συνεχόμενα δημοσιεύματα, εδώ και μήνες του Reuters για το ενδεχόμενο αυτό, τα οποία έρχονταν, διαψεύδονταν, αποσύρονταν και επανέρχονταν. Και πριν από αυτά, ήταν και τα δημοσιεύματα του Spiegel, ήδη από το τέλος της προηγούμενης χρονιάς, που δρώντας ξεκάθαρα σαν το λαγό του Βερολίνου, έθεταν για πρώτη φορά θέμα ανόσιων ρωσικών κεφαλαίων τα οποία, για λόγους που συγκρούονταν με την πρωσική «ηθική» δεν θα έπρεπε να διασωθούν με τα τίμια χρήματα του μέσου σκληρά εργαζόμενου Γερμανού φορολογούμενου, αποκρύπτοντας φυσικά το γεγονός ότι μέρος των χρημάτων αυτών προέρχονταν από τα ίδια αυτά ανίερα ρωσικά χρήματα, μόνο, που αντί της Λαϊκής στην Κύπρο ήταν παρκαρισμένα στα βάθη της Deutsche Bank. Πάντως το ίδιο περιοδικό, σε χρόνο ανύποπτο, (Σεπτέμβριος του 2009), όταν μπορούσε ακόμα, ως φαίνεται, να αρθρογραφεί ελεύθερα, δημοσίευσε άρθρο με τον εύγλωττο τίτλο «Germany Becomes Tax Haven for Firms and Wealthy», παραθέτοντας ποικίλες λεπτομέρειες για το τραπεζικό σύστημα της Γερμανίας, στην ένατη μόλις θέση από άποψη εχεμύθειας, σύμφωνα με την κατάταξη του Tax Justice Netowrk.

Τώρα πλέον που εμπεδώθηκε η καταστρατήγηση της αρχής προστασίας της ιδιωτικής περιουσίας, ανακαλύπτουμε σιγά-σιγά ότι η Κύπρος δεν αποτελεί μια στιγμιαία ανωμαλία και εξαίρεση της καπιταλιστικής τάξης, αλλά στην πραγματικότητα τον κανόνα για ό,τι πρόκειται να επακολουθήσει.  Και τούτο επιβεβαιώνεται από μια πλειάδα συναφών, και απ’ ότι φαίνεται συντονισμένων κινήσεων και από διάφορες άλλες χώρες. Διότι, πως αλλιώς μπορεί να ερμηνευτεί ότι,

πριν ο «αλέκτωρ φωνήσαι τρις», βλέπουμε την Ισπανία, χωρίς ίχνος ενοχής, να σπάει το ταμπού, όπως ας πούμε η παρθένα κόρη μετά την πρώτη της φορά, και να κάνει το ίδιο ακριβώς, όπως και η Κύπρος. Σε μικρότερη, προς το παρόν κλίμακα, με ένα μικρό μόνο ξάφρισμα στην αρχή, αλλά είπαμε, έτσι και αρχίσει η κόρη να της καλαρέσει, δύσκολα θα βάλει φρένο, άσε που κάποια μέρα μπορεί να βγει και στο καλντερίμι.

Τα ίδια ακριβώς μαντάτα μας έρχονται και από άλλο γεωγραφικό χώρο, τη μακρινή μας Νέα Ζηλανδία, η οποία ετοιμάζοντας εδώ και καιρό την εφαρμογή ενός πανομοιότυπου σχεδίου, (Open Bank Resolution Policy το ονομάζει), απαλλοτρίωσης ιδιωτικού πλούτου, συγκεκριμένα των καταθέσεων, διευκρινίζει την αλλαγή παραδείγματος ως προς τις υφιστάμενες εγγυήσεις, οι οποίες παύουν πλέον να ισχύουν. Οι τράπεζες θα μπορούν εφ εξής να παίζουν, να χάνουν και λογαριασμό να μην δίνουν, αφού πλέον τις ζημιές θα τις καλύπτουν οι καταθέτες, υποχρεωτικά και με το νόμο. Αν αυτό δεν είναι ο θρίαμβος και η αποκορύφωση της ισχύος των τραπεζιτών, τότε τι άλλο να ‘ναι!  

Και νάταν μόνο η Νέα Ζηλανδία; Πίσω στον Δεκέμβρη του 2012, η Τράπεζα της  Αγγλίας εκπόνησε σχέδιο για τη διάσωση των Too-Big-To-Fail τραπεζών, στο οποίο προβλέπεται και η συμμετοχή των καταθετών στην ανακεφαλαιοποίησή τους, κάτω από τη λογική ότι αν δεν αναλάβουν οι καταθέτες, η τράπεζα θα χρεοκοπήσει, οπότε…Έκτακτα!

Ο ιδιωτικός πλούτος όμως δεν συνίσταται μόνο σε αποταμιεύσεις, αλλά περιλαμβάνει και ακίνητα και κινητά και μετοχές, ομόλογα, αξιόγραφα, και άλλα πολλά που μπορούν να αποτιμηθούν. Τον τελευταίο καιρό βλέπω διάφορα δημοσιεύματα, γερμανικής προέλευσης, όπως αυτό στη Handelsblatt από τον chief economist της Commerzbank, γεμάτα από προσθαφαιρέσεις και συγκρίσεις του ιδιωτικού πλούτου ανάμεσα στη Γερμανία και τις χώρες της περιφέρειας, τα οποία συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι οι φτωχοί της παρέας, συγκρινόμενοι με τους Κύπριους, αλλά και τους Ιταλούς, οι οποίοι εσχάτως μπαίνουν κι αυτοί στο στόχαστρο, είναι οι Γερμανοί! Χωρίς να δηλώνεται ακόμα ρητά, η σκοπιμότητα μιας τέτοιας σύγκριση είναι πασιφανής. Bουρ, για φόρο περιουσίας λοιπόν στους Ιταλούς, μιας και τα περιουσιακά στοιχεία της Ιταλίας αποτιμώνται στο 173% του ΑΕΠ, ενώ της Γερμανίας μόλις στο 124%!

Όλα πλέον δείχνουν ότι το τέρας όπως το γνωρίσαμε τις τελευταίες δεκαετίες, πληγωμένο πλέον βαριά και ανεπανόρθωτα, κάνοντας απεγνωσμένες κινήσεις για να σωθεί, καταστρέφει, καίει και καίγεται.

Τα φακελάκια του Ραχόι

Το τελευταίο σκάνδαλο για τα οικονομικά, και όχι μόνο, του κυβερνώντος κόμματος, (the People’s Party), της Ισπανίας που βγήκε πρόσφατα στη φόρα, μας υπενθυμίζει ότι παρόμοια σκάνδαλα έχουν κατά καιρούς ξεσπάσει και στα καλύτερα τα σπίτια, όπου παντοδύναμοι χρηματοδότες επιχειρηματίες αποκαλύπτονται, μετά από χρόνια και αφού το πράγμα έχει παραβρωμίσει, να σκορπούν αφειδώς τον οβολόν τους σε εξέχοντα κομματικά στελέχη, σε εν δυνάμει, καθώς και σε εν ενεργεία πρωθυπουργούς, παίρνοντας ως αντάλλαγμα, τι άλλο, δημόσια έργα και συμβόλαια. Ούτε η Γερμανία, επί Κολ, μπόρεσε να αντισταθεί στο δέλεαρ αυτό, ούτε η Αυστρία, επί καγκελαρίου Φέιμαν, πόσο μάλλον η Ισπανία, πόσο μάλλον και η Ελλάδα.

Το σκάνδαλο του κόμματος του Ραχόι δεν έχει Τσουκάτο, έχει όμως Αυγερινό, που ακούει στο όνομα Luis Bárcenas, ο οποίος, αν λάβουμε υπ’ όψιν το εύρος και τη χρονική διάρκεια των δραστηριοτήτων του, ως ταμία του κόμματος που τώρα κυβερνά, αποτελεί βελτιωμένη εκδοχή του έλληνα ομολόγου του. Με τη διαφορά ότι ο ισπανός πιάστηκε στα πράσα και τώρα την έχει δύσκολα, ενώ ο έλληνας ποτέ.

Σύμφωνα με ντοκουμέντα, που έφερε στο φως η εφημερίδα El País, όλη την περίοδο 1990-2008 ανώτερα στελέχη του κόμματος του Ραχόι, πέρα από τους κανονικούς και δηλωμένους μισθούς, ελάμβαναν σε τακτική βάση επιπρόσθετα χρηματικά ποσά, τα οποία αν και καταγράφονταν από τον σχολαστικό Bárcenas σε κρυφά τεφτέρια, ουδέποτε φέρονται να έχουν δηλωθεί στην εφορία. Στα βιβλία αυτά βρίσκει κανείς θησαυρούς από δωρεές κατασκευαστικών κυρίως εταιριών, λύνοντας κατά κάποιο τρόπο και το μυστήριο της έκρηξης στον εν λόγω τομέα κατά την περίοδο αυτή, καθώς και εξερχόμενες σε φακελάκια πληρωμές στους εκάστοτε κομματικούς φυλάρχους. 

Ανάμεσα σ’ αυτούς φιγουράρει φαρδιά πλατιά και ο Μαριάνο Ραχόι, ο οποίος εμφανίζεται να λαμβάνει ήδη από το 1997 και μέχρι το 2008, το ποσό των 25,200 ευρώ ετησίως. Απ’ το κιτάπι του Bárcenas δεν γλιτώνει ούτε και η τωρινή γενική γραμματέας, Maria Dolores de Cospedal, αυτήν που είδαμε εσχάτως στις τηλεοράσεις να ορκίζεται διπλά και τριπλά ότι τόσο η ίδια, όσο και τα οικονομικά του κόμματος είναι τόσο καθαρά, όσο και τα γάργαρα νερά του Γκουανταλκιβίρ. Ο Ραχόι επικαλέστηκε, όπως είθισται σε ανάλογες περιπτώσεις, πολιτική σκευωρία, και αρκέστηκε σε προειδοποιήσεις για μηνύσεις σε όσους θα τολμούσαν να τον εμπλέξουν. 

Το σκάνδαλο αυτό βέβαια δεν έρχεται από μόνο του, αλλά αποτελεί sequel ενός πολύ μεγαλύτερου, που πάει πίσω στο χρόνο, συγκεκριμένα από το 2004, σκανδάλου δωροδοκιών, του επονομαζόμενου και Gürtel, από το όνομα του κύριου εμπλεκόμενου μεγαλοκατασκευαστή Francisco Correa (ζώνη), στο οποίο ο πιστός Bárcenas βρέθηκε επίσης να πρωταγωνιστεί ως παραλήπτης εκατομμυρίων, τόσο ο ίδιος όσο και πλείστα όσα μεγαλοστελέχη του PP, σύμβουλοι και κυβερνήτες επαρχιών.       

Η υπόθεση πέρασε στη δικαιοσύνη, τα στοιχεία άρχισαν να σφίγγουν γύρω του και γύρω από το κόμμα, αλλά κάποια στιγμή, γύρω στο δεύτερο μισό του 2011, η έρευνα άρχισε να κωλυσιεργεί, ώσπου το Ανώτατο Δικαστήριο ανακοίνωσε ότι κλείνει την υπόθεση λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων, χωρίς να περιμένει το επικείμενο άνοιγμα λογαριασμών στην Ελβετία και αλλού. Συνηθισμένη αντίδραση θα μου πείτε, όπως παντού και πάντα, όταν η δικαιοσύνη καλείται να χώσει τη μύτη της στην κόπρο της εξουσίας, μέρος της οποίας αποτελεί και η ίδια, για να μην το λησμονούμε.

Τα πράγματα όμως πήραν το δρόμο τους, όταν με την αποκάλυψη ότι ο Bárcenas διατηρούσε μυστικό λογαριασμό 22 εκατομμυρίων στη Γενεύη, κάποιος καλός δικαστής επανέφερε την υπόθεση στην επικαιρότητα, γεγονός που ανάγκασε τον πρώτο να βγάλει στη φόρα το περιεχόμενο των κρυφών λογαριασμών και βιβλίων που φεύγοντας από το κόμμα είχε προνοήσει για παν ενδεχόμενο, να πάρει μαζί του.      

Και έτσι φτάσαμε στη σημερινή αναταραχή τόσο του Ραχόι και της κυβέρνησής του, όσο και των ψηφοφόρων του, οι οποίοι αγανακτισμένοι με τις αποκαλύψεις συγκεντρώθηκαν εξαγριωμένοι έξω από τα κεντρικά γραφεία του κόμματος. Η συνέχεια προβλέπεται ενδιαφέρουσα, αν και η πολιτική τάξη της Ισπανίας παρά είναι χοντρόπετση για να κλυδωνιστεί από μια ακόμα περίπτωση διαφθοράς. 

Στις αρχές του χρόνου ο αρχηγός του Εργατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος πρότεινε κοινή συμφωνία για την πάταξη της διαφθοράς, αλλά ελάχιστοι ανταποκρίθηκαν, παρά το γεγονός ότι περισσότερα από 200 πολιτικά πρόσωπα αντιμετωπίζουν κατηγορίες διαφθοράς σε 6 από τις 17 επαρχίες. Στη σοσιαλιστική Ανδαλουσία έξι κυβερνητικοί αξιωματούχοι είναι υπόδικοι για απάτη σχετικά με πρόωρες συνταξιοδοτήσεις, ενώ στην Καταλονία εξετάζονται οι περίεργες επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας του τοπικού κυβερνήτη. 

Δεν αποτελεί έκπληξη, γράφει το Spiegel, που το 95% των πολιτών πιστεύουν ότι τα πολιτικά κόμματα συγκαλύπτουν τη διαφθορά και τη δωροδοκία. Δίπλα στην ανεργία και την απώλεια του εισοδήματος, οι Ισπανοί θεωρούν τους πολιτικούς και το νεποτισμό το μεγαλύτερο πρόβλημα της χώρας. 

Παρ’ όλα αυτά, στις τελευταίες εκλογές, πήγαν και ξανάβγαλαν αυτούς, για τους οποίους ακόμα και οι πέτρες γνώριζαν ότι ήταν διεφθαρμένοι. 

Και σαν να μην έφταναν αυτά, μια άλλη υπόθεση καραμπινάτης διαφθοράς έρχεται από το παλάτι, και συγκεκριμένα από τον γαμπρό του βασιλιά Χουάν Κάρλος, ο οποίος φέρεται ότι χρησιμοποιούσε τα φιλανθρωπικά ιδρύματα που ίδρυε, για να ξεπλένει εκατομμύρια σε offshore προορισμούς. Τα δε εκατομμύρια προέρχονταν από τα παραφουσκωμένα συμβόλαια που εξασφάλιζαν οι εταιρίες του σε απευθείας αναθέσεις από την εξ ίσου διεφθαρμένη κυβέρνηση της Βαλένθια.   

Τουλάχιστον οι Ισπανοί, οι οποίοι λόγω αφραγκίας αναγκάζονται να μένουν σπίτι, βλέποντας τηλεόραση, δεν πρόκειται να πλήξουν.

Η Ισπανική λίστα Lagarde

Είναι γνωστό ότι η κ. Λαγκάρντ δεν έστειλε την περίφημη λίστα της μόνο σε μας. Αφού κάθισε και ξεκαθάρισε έναν-έναν τους δεκάδες χιλιάδες λογαριασμούς του Φαλτσιάνι, και αφού κράτησε ό,τι ήταν να κρατήσει για την πατρίδα της, απέστειλε τους υπόλοιπους σε Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και πιθανώς αλλού, τακτοποιημένους σε ισάριθμες καλογραμμένες λίστες. Αυτά γύρω στον Μάιο του 2010.

Το τι απέγινε η δική μας λίστα, είναι πλέον γνωστό, έστω και με καθυστέρηση δυο χρόνων. Το τι θα γίνει περαιτέρω, είναι επίσης γνωστό, δηλαδή τίποτε. Απ’ ότι φάνηκε το ζόρι όλο ήταν να πληροφορηθούμε το περιεχόμενο για να ‘χουμε κάτι το ενδιαφέρον να συζητάμε στις ανιαρές συνάξεις του Σαββατόβραδου, και όχι να απαιτήσουμε τα περαιτέρω.

Στην Ισπανία, η λίστα ανοίχτηκε στην ώρα της. Βρέθηκε να περιλαμβάνει 569 ονόματα, ανάμεσά τους τα μεγαλύτερα ονόματα των επιχειρήσεων και της πολιτικής, με πιο γνωστούς (για μάς τους μη Ισπανούς), τον σημαίνοντα και με μεγάλη πολιτική επιρροή, Emilio Botin, πρόεδρο της Santander Bank, και τον  Χοσέ Μαρία Αθνάρ, πρώην Πρωθυπουργό. 

Οι φορολογικές αρχές, πράγματι έπιασαν δουλειά και έβγαλαν στη φόρα λογαριασμούς 2 δις ευρώ που ανήκαν στον κ. Botin, στον αδελφό του και στα 11 παιδιά τους. Ποσό, το οποίο δεν είχε ποτέ του δηλωθεί, παραμένοντας θαμμένο για χρόνια στα υπόγεια κάποιας ελβετικής HSBC. Με το θέμα ασχολήθηκαν εκτενώς σε σειρά άρθρων τους οι Times της Νέας Υόρκης, αλλά ουδόλως, οι μεγάλες ισπανικές εφημερίδες, ούτε καν σε μια στήλη, ούτε καν στα ψιλά. Δεν είναι δύσκολο να μαντέψουμε το λόγο. Τα χρήματα που σκόρπαγε και σκορπάει η Santander σε διαφήμιση σε εφημερίδες και περιοδικά είναι αρκετά για να βουλώνουν στόματα, ειδικά σε καιρούς όπου τα media βρίσκονται σε μια τόσο δυσάρεστη θέση. Πρακτική, που θα ήταν ανόητο να πιστεύαμε ότι σταματάει στα σύνορα της Ισπανίας.  

Η υπόθεση Botin έφτασε στα δικαστήρια, αλλά ουδέποτε εκδικάστηκε, και καμιά κατηγορία δεν απαγγέλθηκε. Έκλεισε στο μάνι-μάνι με εξωδικαστικό συμβιβασμό 200 εκ. ευρώ, με την προσωπική παρέμβαση μάλιστα της ίδιας της αναπληρώτριας Πρωθυπουργού της κυβέρνησης Θαπατέρο, κυρίας María Teresa Fernández de la Vega ώστε να σταματήσει οποιαδήποτε άλλη έρευνα. 

Η περίπτωση Botin δεν είναι μοναδική. Με τον ίδιο τρόπο είχε απαλλαγεί δικαστικώς και ο πρόεδρος της Telefonica, με τη δικαιολογία ότι είχε παρέλθει αρκετός χρόνος ανάμεσα στην τέλεση του αδικήματος της φοροδιαφυγής και την εκδίκασή του.  

Κι εδώ ερχόμαστε πάλι στο θέμα της φοροδιαφυγής των «μεγάλων» και των καθ’ έξιν ανέγγιχτων. Προκαλεί θαυμασμό ο ζήλος με τον οποίο τα εγχώρια μιντιακά συγκροτήματα επιστρατεύουν στοιχεία, με τη βοήθεια πάντα και της πρόθυμης επιστημονικής κοινότητας, (βλ. πρόσφατη έκθεση ομάδας ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Σικάγου), για να συγκαλύψουν την φοροδιαφυγή, φοροαποφυγή και φοροαπαλλαγή του μεγάλου κεφαλαίου, των πολυεθνικών και των εφοπλιστών, επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον τους μονάχα στη φοροδιαφυγή των «μικρών», ελευθέρων επαγγελματιών και μικρο-επιχειρηματιών. Όχι ότι δεν είναι σημαντική, αλλά δεν είναι η μοναδική, και εφ’ όσον δεν διερευνάται το μέγεθος της «μεγάλης» φοροδιαφυγής έχουμε κάθε λόγο να πιστεύουμε ότι η «μικρή» μπορεί να μην είναι και η πλέον σημαντική.

Όλως παραδόξως, αυτό πιστεύουν οι Times της Νέας Υόρκης και το Reuters για τη σχεδόν έως απολύτως μηδενική φορολόγηση πολυεθνικών όπως Amazon, Starbucks, Facebook, Google, Ε-bay, κ.α.. Το ίδιο πιστεύουν και οι φορολογικές αρχές της Ισπανίας για τις ανάλογες ισπανικές. Σύμφωνα με τις τελευταίες, το 74% της φοροδιαφυγής αποδίδεται στις τράπεζες και τους επιχειρηματικούς κολοσσούς, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 44 περίπου δις, τη στιγμή που το έλλειμμα της Ισπανίας δεν απέχει και πολύ από το νούμερο αυτό, στα 66 δις. Ενώ τα ποσά είναι λίγο πολύ γνωστά καμιά κυβέρνηση δεν τολμά να τους αγγίξει. Στην πραγματικότητα, το ενδιαφέρον των Ισπανών εφοριακών επικεντρώνεται στη φοροδιαφυγή των ελευθέρων επαγγελματιών, η οποία όμως αντιπροσωπεύει μόνο το 8% της συνολικής εκτιμώμενης φοροκλοπής. 

Σε μια δε σπάνια στιγμή ειλικρίνειας, ο πρώην πρωθυπουργός Αθνάρ παραδέχτηκε ότι «οι πλούσιοι δεν πληρώνουν φόρους στην Ισπανία». Έκπληξη προκαλεί το γεγονός ότι η ανοχή προς την φοροδιαφυγή των πλουσίων δικαιολογείται με τα ίδια επιχειρήματα τα οποία διακινούνται και από τα εγχώρια media: ότι δηλαδή οι συνέπειες της φοροδιαφυγής των «μεγάλων» είναι αμελητέες για το λόγο ότι είναι λίγοι. Πράγμα που θα ήταν σωστό αν δεν υπήρχε υπερβολική συγκέντρωση πλούτου, κι αν δεν υπήρχαν εκατοντάδες τρύπες, φτιαγμένες θαρρείς για να διευκολύνονται.   

Ο κ. Ραχόι, θέλοντας ίσως να κατευνάσει τα πνεύματα των ξεσηκωμένων Ισπανών, τον Μάιο του 2011 θέσπισε κίνητρα, όπως φορολόγηση κατά 10% των «μαύρων» offshore καταθέσεων, εκτιμώμενες στα 25 δις ευρώ, στοχεύοντας έτσι, στον επαναπατρισμό τους. Παρά τη συγκεκριμένη κίνηση «καλής θέλησης», αυτοί που παρουσιάστηκαν ήταν μόνο 115, κι ενώ η κυβέρνηση ήλπιζε να εισπράξει γύρω στα 2.5 δις, τελικά στα ταμεία μπήκε ούτε το 1% των προσδοκώμενων.

«Τι άλλο να κάνω;», φέρεται να είπε ο Ραχόι. Προσπάθησα, δεν είναι ότι δεν προσπάθησα. Αλλά, άμα δεν θέλουν; Σωστά! 

Η διπλή τιμωρία των Ισπανών

Οι ισπανικές τράπεζες παρέα με τις ιρλανδικές είχαν δανείσει τον άμπακα σε οικοδομικές εταιρίες και σε στεγαστικά δάνεια, φυσικά όχι με το αζημίωτο, μιας και είχαν βρει τη χρυσή αγελάδα τού να κερδίζουν άκοπα και σίγουρα, όπως νόμιζαν. Ενώ όλος ο ψόγος έπεφτε και συνεχίζει ακόμα να πέφτει, (τι σου είναι ένα επιτυχημένο προπαγανδιστικό σλόγκαν!), στους άσωτους νότιους που κατανάλωναν περισσότερο απ’ όσο έβγαζαν, ελάχιστες είναι οι μομφές εναντίον των δανειοδοτικών ιδρυμάτων. Πόσο μάλλον οι τιμωρίες.

Με τη μόχλευση των ευρωπαϊκών τραπεζών, ίσαμε και 25 φορές πάνω από τα ίδια τους κεφάλαια, και επιπλέον με την ΕΚΤ να κρατάει τα σκήπτρα, οι τράπεζες φέρονταν τουλάχιστον εξ ίσου απερίσκεπτα με τους δανειζόμενους. Αν οι τελευταίοι δανείζονταν παραπάνω απ’ όσο κρατούσαν τα κότσια τους, οι τράπεζες δάνειζαν πολύ παραπάνω απ’ όσο άντεχαν τα ταμεία τους.

Η διαφορά στην αντιμετώπιση όμως είναι σοκαριστική. Οι μεν τιμωρούνται δια της ανεργίας, χρεοκοπίας, αυτοκτονίας κλπ, ενώ οι δεύτερες επιβραβεύονται και μάλιστα με τη χορηγία αυτών που έχουν ήδη τιμωρηθεί! Δηλαδή τιμωρούνται διπλά. Και αυτό ονομάζεται δικαιοσύνη και υπευθυνότητα.

Η Ευρώπη λοιπόν, σε όλη της τη διαστροφή!

Η καλπάζουσα ανεργία και η επιβληθείσα στην Ισπανία λιτότητα, την οποία σημειωτέον οι ισπανοί ψηφοφόροι την επιζήτησαν ως μάννα εξ ουρανού, στέλνοντας στο σπίτι του τον Θαπατέρο για τον λιγότερο κουβαρντά Ραχόι, μείωσαν την ικανότητα των δανειοληπτών να είναι συνεπείς με τις δόσεις τους. Τα δάνεια που δεν εξυπηρετούνται είναι σε ποσοστό πολλαπλάσια απ’ ότι τα ελληνικά, ενώ η δραματική πτώση των τιμών των ακινήτων δεν προσφέρεται για πωλήσεις και μερικές εξοφλήσεις δανείων.

Οι ισπανικές λοιπόν τράπεζες περιέρχονται σε δεινή θέση για το λόγο ότι δάνειζαν σε ό,τι πετούσε και σ’ ό,τι περνούσε από μπροστά τους. Και αντί να δανειστούν οι ίδιες κι οι μέτοχοί τους, για να μπαλώσουν τις ζημιές, τις οποίες αυτές δημιούργησαν, βάζουν μπροστά τους ίδιους τους ισπανούς να δανειστούν για χάρη τους. Είναι σαν να έχεις εσύ πρόβλημα ρευστού και να αναγκάζεις με το στανιό τον γείτονα να πάρει δάνειο, να σου το παραδώσει και επιπλέον να αναλάβει την υποχρέωση να το εξοφλεί, μειώνοντας δραματικά το βιοτικό του επίπεδο, λόγω της έκτακτης αυτής υποχρέωσης. Πώς θα αποκαλούσε τον γείτονα ένας τρίτος; Δεν χρειάζεται σκέψη. Από «Μ» αρχίζει.

Το αποτέλεσμα είναι αυτό που βλέπουμε μπροστά μας. Οι τράπεζες τραβάνε κάτω την Ισπανία, και μαζί μ’ αυτή κι όλους της τους επιβάτες. Εκτός από τους τραπεζίτες. Αυτοί συνεχίζουν την κρουαζιέρα σε τόπους εξωτικούς.

Η Ισπανία στο δρόμο για το Ταμείο

foto: www.lukasvasilikos.com

Οι αγορές έχουν πλέον μάθει απ’ έξω κι ανακατωτά την τελετουργία της Ευρωζώνης: όταν η συχνότητα με την οποία ο αρχηγός ενός κράτους ή ο υπουργός οικονομικών επαναλαμβάνει ότι θα τα καταφέρει και ότι η χώρα του δεν χρειάζεται εξωτερική βοήθεια, όταν λοιπόν, η συχνότητα αυτή αυξάνει, τότε οι αγορές ετοιμάζουν το δίχτυ για την πτώση και περιμένουν.

Πάρτε για παράδειγμα την Ιρλανδία. Στα τέλη Οκτώβρη του 2010, έχοντας ήδη οι τράπεζές της δανειστεί από την ΕΚΤ 130 δις, ποσό πάνω από το ΑΕΠ ολόκληρης της χώρας, και με το δημόσιο έλλειμμα να εκτοξεύεται στο 32%, σ’ αυτή λοιπόν τη συγκυρία έβγαινε μπροστά η ιρλανδική κυβέρνηση διακηρύσσοντας ότι μπορεί ν’ αντιμετωπίσει την κατάσταση μόνη της και χωρίς εξωτερική βοήθεια. Αυτή η παντομίμα κράτησε, δε κράτησε ένα μήνα. Στις 20 του Νοέμβρη ζήτησε και επισήμως από την αγία τριάδα το πρώτο της πακέτο.

Πάμε παρακάτω. Στην Πορτογαλία. Την επαύριο της Ιρλανδικής διάσωσης, και με την αναταραχή που δημιουργήθηκε, ο τότε πορτογάλος πρωθυπουργός Ζοζέ Σόκρατες έσπευσε να ανακοινώσει με τρόπο κατηγορηματικό ότι η Πορτογαλία θα λύσει μόνη τα προβλήματά της και ότι δεν ζητάει τη βοήθεια κανενός. Εσύ ‘σαι που τα ’λεγες; Δεν πέρασαν πέντε μήνες και τον επόμενο Μάιο η Πορτογαλία έμπαινε κι αυτή στο μαντρί της Τρόικας.

Αυτές τις μέρες λοιπόν φαίνεται ότι έφτασε και η σειρά της Ισπανίας. Οι αρνήσεις της ότι δεν πρόκειται να χρειαστεί βοήθεια όσο πάει και πυκνώνουν, γεγονός που φανερώνει ότι κάπου εδώ κοντά βρίσκεται και η δική της πτώση. Βέβαια, η Ισπανία δεν είναι ούτε Ιρλανδία, ούτε Πορτογαλία, είναι πολλές φορές μεγαλύτερη κι απ’ τις δυο, οπότε όποιος σκεφτεί να τη διασώσει θα πρέπει να το γυρίσει στο μυαλό του αρκετές φορές, μήπως και μπορέσει τελικά να το αποφύγει. Τα νερά που θα σηκώσει η Ισπανία, δεν θα είναι ίδια με τα νερά της γείτονος Πορτογαλίας.

Τα spreads όμως γνωρίζουν καλύτερα κι από τον ίδιο τον Ραχόι, το τι συμβαίνει στα θησαυροφυλάκια του κράτους και στα βιβλία των τραπεζών, και για το λόγο αυτό έχουν σηκώσει επικίνδυνα κεφάλι τελευταία. Κι όταν μάλιστα ο ισπανός ΥΠΟΙΚ θερμοπαρακαλεί το ευρωπαϊκό ιερατείο να κρατάει το στόμα του κλειστό, σε ό,τι αφορά την οικονομική κατάσταση της χώρας του, είναι βέβαιο ότι και το τελευταίο ηλίθιο spread αντιλαμβάνεται ότι τα πράγματα δεν πάνε καθόλου καλά.

Το πρόβλημα της Ισπανίας, ως γνωστό είναι οι τράπεζές της, κυρίως οι μικρές αποταμιευτικές οι οποίες και ξεσκίστηκαν στο δανεισμό κατά τη διάρκεια της φενάκης του ευρώ. Και τώρα χρωστάνε τα μαλλιοκέφαλά τους. Κι επειδή κανένα μεγάλο επενδυτικό ταμείο δεν έρχεται να τα’ ακουμπήσει σε μια χώρα που βαδίζει σαν βολίδα προς την ύφεση, ο μόνος που μένει είναι ποιος άλλος, η Τρόικα.

Τα μέτρα λιτότητας που ψήφισε πρόσφατα η ισπανική κυβέρνηση δεν αποτελούν παρά εγγύηση για μεγαλύτερη ύφεση και επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης. Ήδη τα πρώτα σημάδια άρχισαν να εμφανίζονται με την κάθετη πτώση της βιομηχανικής παραγωγής κατά 5.1% μόνο τον Φεβρουάριο. Η ανακοίνωση επίσης του Ραχόι, ότι αδυνατεί να ικανοποιήσει τον στόχο του ελλείμματος, όπως ετέθη αρχικά από τις Βρυξέλλες, και η σημαντική άνοδος του χρέους σε δυο μόλις χρόνια, δίνουν τα κατάλληλα σήματα στις αγορές, ώστε και η Ισπανία να οδηγηθεί σύντομα στο καθαρτήριο.

Το έργο αυτό το έχουμε ξαναδεί. Με την Ισπανία θα είναι η τέταρτη και μάλλον η τελευταία. Σήμερα δε, μάθαμε από τον Σόρος ότι η Bundesbank έχει ήδη αρχίσει να λαμβάνει τα μέτρα της για μια διάλυση της Ευρωζώνης. Συνήθως τέτοιες κινήσεις δρουν ως αυτό-εκπληρούμενες προφητείες, επιταχύνοντας την εξέλιξη προς μια κατεύθυνση που δεν θα ήταν αναγκαστικά και η πιο κατάλληλη.

Ισπανική ανταρσία

Η καινούργια χολυγουντιανή υπερπαραγωγή, υπό το όνομα “Fiscal discipline compact” που σκαρφίστηκε η κοτούλα Μέρκελ και υπέγραψαν τα πέρι αυτήν χοιρινά, αν δεν οδηγήσει σε ενδοευρωπαϊκό πόλεμο, μιας και στηριζόμενη αποκλειστικά στο αλληλο-ρουφιάνεμα των χωρών της ΕΕ θα αποτελέσει πρώτης τάξεως έδαφος για την αναβίωση παμπάλαιων εχθροτήτων, λέμε αν δεν, τότε θα παραμείνει στην ιστορία σαν το υπόδειγμα της νηπιακής πολιτικής σκέψης για να γελάνε και να ξεκαρδίζονται οι επερχόμενες γενιές.

Και για του λόγου το αληθές, δεν πέρασε βδομάδα και άρχισαν να βαράν τα όργανα. Από την Ισπανία, και συγκεκριμένα από τον πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι, με αφορμή την απόφασή του να αθετήσει την υπόσχεση που είχε δώσει ενυπογράφως, όπως είναι πλέον το συνήθειο, στην αυτού υψηλότητα Merkozy για τη μείωση του ελλείμματος της Ισπανίας από το 8.5% που ήταν πέρσι, στο 4.4% για το 2012.

Τολμώντας να βγάλει γλώσσα στο τσουτσέκι τού Olli Rehn, Altafaj, του πέταξε στα μούτρα ότι με 25% ανεργία και με ήδη δυσθεώρητες μειώσεις δαπανών, ο στόχος του ελλείμματος για φέτος θα τεθεί στο 5.8% και όχι στο 4.4% όπως είχαν απαιτήσει τα μοντέλα των χαρτογιακάδων της ΕΕ και ΔΝΤ μαζί. Όπως και να το κάνουμε αυτό ήταν το πρώτο μπινελίκι προς την Κομισιόν, (γιατί είναι σίγουρο ότι θα ακολουθήσουν σύντομα κι άλλα, από άλλους), η οποία με το που υπογράφτηκε το “fiscal compact” βγήκε σινάμενη κουνάμενη στις ευρωπαϊκές ρούγες για να δοκιμάσει τα καινούργια της φτερά.

Έσφιξε και τη γροθιά στο Βέλγιο, το οποίο το διέταξε να συμμαζέψει τα λερωμένα του ελλείμματα, και στον γυρισμό μοίρασε απειλές και στην Ουγγαρία για τον ίδιο ακριβώς λόγο.

Εν τω μεταξύ οι Ολλανδοί, τα μέχρι πρότινος πιστά σκυλιά της Μέρκελ, άρχισαν να αλλάζουν τον σκοπό. Πέραν του ότι συμμετείχαν στην “ανταρσία των 12” με τη γνωστή επιστολή, δήλωσαν ότι αλλάζουν τους στόχους για το φετινό έλλειμμα, και το Βερολίνο ας πάει να κουρεύεται. Εν τω μεταξύ, οικονομικό ινστιτούτο της χώρας, (Lombard Street Research ), έβγαλε ραπόρτο με συμπέρασμα ότι η Ολλανδία μετά από μια δεκαετία χαμηλής ανάπτυξης θα ήταν καλύτερα γιαυτή να μάζευε τα μπογαλάκια της και να αποχαιρετούσε το ευρώ. Μια πρώτη δυνατή καμπάνα, που φαντάζομαι θ' ακούστηκε ίσαμε το Βερολίνο.

Ο Altafaj, με τον αέρα του νέου υπερ-υπαστυνόμου της ΕΕ, ερχόμενος στον Ραχόι να ζητήσει εξηγήσεις για την αυθάδεια και ανυπακοή, εισέπραξε ένα ανέλπιστο “none of your buisiness”, με τη δικαιολογία ότι πάνω από τους ευρωπαϊκούς κανόνες υπάρχει πάντα η εθνική κυριαρχία.

“Δεν πρόκειται να ανακοινώσω στους άλλους προέδρους ή αρχηγούς κρατών για το πόσο θα είναι το έλλειμμα που θα βάλω στον προϋπολογισμό”, είπε ο Ραχόι. “ Δεν είμαι υποχρεωμένος να το κάνω. Είναι μια απόφαση κυρίαρχου κράτους, την οποία και θα ανακοινώσω στην Κομισιόν, τον Απρίλιο”.

Αν κάποιος μ' ευαίσθητο αυτί στηθεί αυτή τη στιγμή έξω από τα διάφορα δωμάτια της ΕΕ, δεν θα δυσκολευτεί να πιάσει τα πρώτα τριξίματα της νέας συνθήκης, ακόμα και του “κοινού” σπιτιού, αν το αυτί είναι λιγάκι πιο ευαίσθητου.

Η εξέλιξη πάντως, θα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.